Phòng học STEM: Từ nghi lễ khai giảng đến giờ thực hành đầu tiên
Phòng học STEM là không gian học tập tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán, được trang bị các mô hình, thiết bị thí nghiệm khoa học để học sinh học bằng trải nghiệm thực hành, thay vì chỉ nghe giảng lý thuyết, qua đó kết nối bài học với đời sống và định hướng nghề nghiệp tương lai. Khi các trường quyết định khai trương phòng học STEM ngay trong lễ khai giảng, thông điệp rất rõ ràng: năm học mới phải bắt đầu bằng hành động, không chỉ bằng diễn văn. Sáng 5/9, Trường THPT Trấn Biên đã mở không gian trải nghiệm sáng tạo và trưng bày các mô hình STEM trong khuôn khổ lễ khai giảng năm học 2026–2027, với sự phối hợp của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. Cũng trong buổi sáng này, Trường THCS Thanh Xuân tổ chức lễ khai giảng rồi lập tức biến sân trường và hệ thống phòng chức năng thành một không gian trải nghiệm đa chiều cho học sinh.
Không gian sáng tạo: Khi khoa học bước ra khỏi trang sách
Điểm mới quan trọng của các trường học hiện đại là không chấp nhận để khoa học nằm yên trên trang giấy. Tại THPT Trấn Biên, khu vực không gian sáng tạo và trưng bày mô hình STEM của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành nhanh chóng trở thành tâm điểm, thu hút đông đảo học sinh ngay sau phần lễ. Không gian này quy tụ các mô hình, sản phẩm trực quan thuộc các lĩnh vực mũi nhọn như vật lý, hóa học, công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm, vật liệu mới và năng lượng tái tạo. Nghĩa là, thay vì nghe những khái niệm trừu tượng, học sinh được trực tiếp thao tác, tương tác với sản phẩm thực tế dưới sự dẫn dắt của giảng viên. Đây không chỉ là một phòng học STEM đúng nghĩa, mà là một không gian sáng tạo mở, nơi câu hỏi “tại sao” quan trọng không kém điểm số. Nếu một lễ khai giảng mà học sinh còn không muốn về vì đang say mê với các mô hình, đó là dấu hiệu tốt cho một năm học.
Thanh Xuân: Phòng STEM thành cửa ngõ bước vào thế giới AI
Ở cấp THCS, câu chuyện còn thú vị hơn. Ngay sau lễ khai giảng, Trường THCS Thanh Xuân đã biến toàn bộ sân trường và hệ thống phòng chức năng thành một không gian trải nghiệm đa chiều cho học sinh. Tại phòng STEM, Câu lạc bộ STEM & AI dẫn dắt học sinh bước vào thế giới trí tuệ nhân tạo và các mô hình sáng tạo ứng dụng. Đây là minh chứng rằng phòng học STEM không chỉ dành cho những bài thực hành vật lý hay hóa học cơ bản, mà có thể trở thành cửa ngõ để học sinh phổ thông chạm tới các công nghệ đang định hình tương lai. Song song với công nghệ, hoạt động “Tư duy để khám phá – Ngôn từ để cảm nhận” giúp học sinh dung hòa tư duy logic khoa học và sự tinh tế trong văn chương. Một trường học hiện đại không tách rời STEM với nghệ thuật, mà dùng STEM để làm giàu thêm trải nghiệm văn hóa của học sinh.
Từ trải nghiệm một ngày đến chiến lược dài hạn cho giáo dục phổ thông
Người lớn dễ xem những hoạt động này như “tiết mục cho vui” trong ngày khai trường, nhưng cách tổ chức cho thấy đây là một chiến lược. Trước lễ khai giảng, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành và THPT Trấn Biên đã cùng tổ chức Ngày hội “STEM – Hành trình kiến tạo tương lai” vào tháng 3/2026, tạo tiền đề cho chuỗi hoạt động đổi mới phương pháp giáo dục và phát triển năng lực người học. Việc tiếp tục đồng hành trong lễ khai giảng là minh chứng cho định hướng gắn kết lâu dài giữa đại học và phổ thông, nhằm rút ngắn khoảng cách giữa bài học lý thuyết và ứng dụng. Hoạt động trải nghiệm sáng tạo lần này được xem là cam kết đồng hành bền chặt của trường đại học với giáo dục phổ thông trên hành trình nuôi dưỡng tài năng trẻ. Nói cách khác, phòng học STEM và không gian sáng tạo không phải “trang trí” cho ngày đầu năm, mà là bước mở màn của một lộ trình cải đổi sâu hơn.
Ý nghĩa thực sự: Phòng học STEM chỉ có giá trị khi luôn đầy học sinh
Điều đáng mừng là trong các mô hình vừa triển khai, học sinh không bị đẩy vào vai người xem mà trở thành chủ thể trải nghiệm. Học sinh THPT Trấn Biên hào hứng tương tác, tự tay trải nghiệm các mô hình khoa học – công nghệ dưới sự hướng dẫn của giảng viên đại học; học sinh Thủ đô được tham gia nhiều hoạt động bổ ích trong không gian trải nghiệm đa chiều. Những không gian như vậy góp phần tạo ra môi trường học tập cởi mở, nơi học sinh được tự do khám phá, đặt câu hỏi và chủ động tiếp cận khoa học, đồng thời mở rộng cơ hội định hướng nghề nghiệp. Kết luận đơn giản: phòng học STEM chỉ có ý nghĩa khi nó đông học sinh, ồn ào tiếng hỏi – đáp và đầy thí nghiệm khoa học đang diễn ra. Nếu các trường duy trì được không khí đó sau ngày khai giảng, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một thế hệ học sinh yêu khoa học theo nghĩa rất “thực hành”.
