APEC tại Phú Quốc: bài kiểm tra năng lực triển khai và tầm nhìn dài hạn
Chủ đề APEC 2027 Phú Quốc là quá trình chuẩn bị hạ tầng Phú Quốc, gồm Trung tâm Hội nghị APEC, Nhà hát đa năng, đường sắt nhẹ Phú Quốc và các dự án kết nối, đồng thời cải cách thể chế tại An Giang để bảo đảm tăng trưởng xanh, tiến độ và khả năng vận hành thực sự của các công trình sau hội nghị. Việc Phú Quốc được chọn đăng cai Tuần lễ Cấp cao APEC biến đảo ngọc thành “phòng thí nghiệm” cho năng lực tổ chức sự kiện quốc tế lẫn xây dựng mô hình phát triển mới. Theo Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc, đây là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước đến năm 2030, gắn với quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo. Câu hỏi quan trọng không chỉ là có kịp tiến độ hay không, mà là liệu hạ tầng mới có phục vụ được một quỹ đạo phát triển bền vững sau APEC.
Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà hát đa năng: chạy nước rút nhưng không được phép chệch nhịp
Ngay giữa mùa mưa đảo ngọc, khối công trình Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà hát đa năng đã bước qua giai đoạn mang tính quyết định: phần bê tông gần như hoàn tất, công trường chuyển trọng tâm sang kết cấu thép, cơ điện và hoàn thiện. Theo báo cáo, Trung tâm Hội nghị APEC đã hoàn thành khoảng 98% kết cấu bê tông cốt thép, 93% kết cấu thép, trong khi Nhà biểu diễn đa năng đạt khoảng 97% phần bê tông và đang tăng tốc kết cấu thép để đồng bộ tiến độ. Đây là các hạng mục trung tâm của tổ hợp APEC, với ballroom rộng 11.050m2, nhịp vượt không cột 81m để đón các sự kiện cấp cao. Lợi thế là tiến độ đã vượt qua những đoạn khó nhất, nhưng sức ép thời gian vẫn rất lớn khi mục tiêu là hoàn thiện mặt ngoài cuối tháng 10/2026 và nội thất đến tháng 3/2027. Đáng chú ý, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu kiểm soát từng phần việc, bù tiến độ nhưng không đánh đổi chất lượng, an toàn hay tính đồng bộ kiến trúc và vận hành.
Đường sắt nhẹ Phú Quốc: mảnh ghép giao thông hiện đại cho một đảo đang quá tải
Nếu Trung tâm Hội nghị APEC là “trái tim” của tuần lễ cấp cao, thì đường sắt nhẹ Phú Quốc chính là những “mạch máu” giao thông mới. Dự án LRT giai đoạn 1 đang thi công ba ca liên tục để cán đích giữa năm 2027, với mục tiêu chạy thử hệ thống vào tháng 6 và khai thác thương mại từ tháng 8, đúng mùa APEC. Dự án đã giải ngân 1.800 tỷ đồng, tương đương 28,7% tổng mức đầu tư, cho thấy nguồn lực đã được dồn mạnh vào hạng mục này. Trục đường sắt nhẹ kết nối trực tiếp Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm quốc tế APEC, rút thời gian di chuyển từ sân bay tới Nam Đảo xuống khoảng 20 phút khi hoàn thiện. Về mặt tác động, đây là cơ hội giảm áp lực lên đường bộ, cắt chi phí logistics và nâng chất lượng phục vụ du khách, chứ không chỉ là “đồ trang trí” cho một tuần lễ sự kiện. Tuy nhiên, bài toán địa chất khó, mùa mưa, phương án đào mở thay vì đóng cừ ở các hầm cho thấy dự án vẫn phải xử lý rủi ro kỹ thuật liên tục để giữ nhịp tiến độ mà không hạ chuẩn an toàn.
“Luồng xanh” và cải cách thể chế: điều kiện để hạ tầng không thành công trình bỏ trống
Điểm khác biệt của APEC 2027 Phú Quốc nằm ở chỗ hạ tầng được xây song song với cải cách thể chế. An Giang đang triển khai 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC, gồm 10 dự án đầu tư công và 11 dự án PPP, kinh doanh, với kế hoạch vốn đầu tư công hơn 4.123 tỷ đồng và tỷ lệ giải ngân hiện đạt 63,3%, dự kiến tăng lên 82,9% sau khi hoàn tất thủ tục thanh toán. Cơ chế “luồng xanh” được áp dụng cho toàn bộ hồ sơ dự án APEC, giúp ưu tiên tiếp nhận, xử lý, rút ngắn thời gian luân chuyển giữa các cơ quan nhưng vẫn tuân thủ đủ trình tự và thẩm quyền pháp lý. Nói cách khác, tỉnh chọn cách giảm chồng chéo thủ tục thay vì nới lỏng pháp luật. Song song, công tác quản lý đất đai, rừng, khoáng sản, trật tự xây dựng được siết chặt, xử lý lấn chiếm đất rừng, xây dựng trái phép và khai thác tài nguyên sai quy định. Thông điệp “6 rõ” về người, việc, thẩm quyền, trách nhiệm, tiến độ, kết quả cho thấy tham vọng biến APEC thành động lực tăng trưởng xanh An Giang chứ không chỉ là một nhiệm vụ đối ngoại.
Không để hạ tầng “xây xong rồi để đó”: bài toán vận hành sau APEC
Trong loạt chuyến công tác, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc cùng đoàn Trung ương đã hai lần kiểm tra hiện trường các công trình chủ chốt chỉ trong vài tháng, ghi nhận sự thay đổi nhanh chóng của đại công trường nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng: công trình phải hoàn thành, vận hành an toàn, hiệu quả, có cảnh quan tốt và được chuẩn bị đồng bộ về điện dự phòng, đường truyền, thiết bị, phương án an ninh phù hợp với địa bàn đảo. Đồng thời, các đơn vị đã cam kết mốc thời gian: nhà ga T2 cảng hàng không Phú Quốc hoàn thành cuối tháng 3/2027, Trung tâm Hội nghị APEC trước ngày 30/4/2027. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành dự án cuối cùng trong tổng thể hạ tầng APEC vào khoảng 5/2027, sớm hơn 6 tháng so với thời điểm Tuần lễ Cấp cao. Vấn đề là nếu chỉ chạy theo tiến độ, nguy cơ “xây xong nhưng không dùng được” luôn hiện hữu: thiếu kết nối, thiếu nhân lực vận hành, quy trình an ninh chưa hoàn thiện. Chính vì vậy, yêu cầu của lãnh đạo tỉnh là bảo đảm công trình đưa vào sử dụng đúng thời điểm, tránh kịch bản hoàn thành trên giấy nhưng không kịp chạy thử, không bảo đảm tiêu chuẩn quốc tế. Hạ tầng Phú Quốc cho APEC vì thế trở thành thước đo xem hệ thống quản lý có thực sự chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển dài hạn hay không.
