AI như lớp năng suất mới: vì sao doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể chậm chân
Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Nội đang bước vào giai đoạn mà trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu doanh nghiệp và thương mại điện tử trở thành lớp năng suất mới, giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí vận hành và nâng hiệu quả sử dụng nguồn lực, từ đó tạo điều kiện cho tăng trưởng hai con số trong bối cảnh các động lực truyền thống đã bộc lộ giới hạn.
Vấn đề không còn là doanh nghiệp có nên ứng dụng AI nữa hay không, mà là ứng dụng thế nào để tạo giá trị thực cho sản xuất, kinh doanh. Khi GRDP 6 tháng đầu năm tăng 8,22% nhưng mục tiêu cả năm đòi hỏi mức bứt phá 13,44% trong 6 tháng cuối năm, mọi nguồn lực phải được dùng một cách thông minh. Với khu vực chiếm tới khoảng 98% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn, AI doanh nghiệp nhỏ vừa trở thành đòn bẩy bắt buộc nếu Hà Nội muốn thoát khỏi mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn. Không đầu tư vào “lớp năng suất” mới này, DNNVV sẽ bị mắc kẹt trong cuộc đua chi phí thay vì cuộc đua giá trị.
Diễn đàn Kinh tế Thủ đô: tín hiệu rõ ràng về cuộc chơi tăng trưởng hai con số
Diễn đàn Kinh tế Thủ đô 2026 không phải một sự kiện mang tính phong trào, mà là tuyên bố chính trị – kinh tế rằng AI và thương mại điện tử SME là hai trụ cột chính cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của thành phố. Diễn đàn diễn ra ngày 31/7, do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố tổ chức, đặt câu chuyện ứng dụng AI vào mối quan hệ trực tiếp với năng suất và mục tiêu tăng trưởng của doanh nghiệp.
Tại đây, các chuyên gia và nhà quản lý không nói chung chung về chuyển đổi số, mà cùng phác thảo lộ trình chuyển từ tư duy sang hành động, biến công nghệ thành giá trị thực tế. Một câu nói tại diễn đàn nên được các chủ doanh nghiệp ghi nhớ: “Tăng trưởng hai con số chỉ khả thi khi doanh nghiệp giải quyết được bốn điểm cốt lõi: tiếp cận đúng chính sách, ứng dụng đúng công nghệ, kết nối đúng nguồn lực và mở rộng thị trường”. Nếu xem chính sách, công nghệ, vốn và thị trường là bốn chân bàn, thì nhiều DNNVV hiện nay vẫn chỉ mới dựng được một đến hai chân.
Từ công cụ rời rạc đến chiến lược ứng dụng AI Hà Nội dựa trên dữ liệu
Hiện nay không ít doanh nghiệp tại Hà Nội đã dùng các công cụ AI để tạo nội dung, chăm sóc khách hàng, phân tích thông tin hoặc tự động hóa một số công đoạn. Nhưng ứng dụng AI Hà Nội vẫn chủ yếu ở dạng “dùng thử”, rời rạc và chưa gắn chặt với chiến lược quản trị, quy trình và hệ thống dữ liệu tổng thể. Kết quả là chi phí công nghệ tăng nhưng năng suất không tăng tương ứng – lớp năng suất mới bị kẹt lại trong vài phòng ban chứ chưa trở thành năng lực cạnh tranh.
Theo nhận định tại diễn đàn, dữ liệu chính là nhiên liệu của AI. Khi dữ liệu nội bộ được chuẩn hóa, liên thông và bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, AI mới có thể thực sự khai thác dữ liệu doanh nghiệp để phân tích thị trường, dự báo nhu cầu, tối ưu chuỗi cung ứng và hỗ trợ ra quyết định chính xác hơn. Điều đó buộc DNNVV phải cải tổ từ bên trong: xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu, phân quyền truy cập, đặt tiêu chuẩn chất lượng dữ liệu thay vì chỉ mua thêm phần mềm. Nếu không coi dữ liệu là tài sản chiến lược, mọi dự án AI sẽ chỉ là chi phí thử nghiệm.
Thương mại điện tử và kinh tế số: sân chơi bắt buộc cho SME Hà Nội
Thành phố đặt kỳ vọng kinh tế số sẽ đóng góp 22% vào GRDP, trong khi hiện mới đạt khoảng 16,7%. Với cấu trúc doanh nghiệp mà 98% là DNNVV, thương mại điện tử SME không còn là “kênh phụ” mà là mặt trận chính để mở rộng thị trường, đa dạng hóa dòng doanh thu và thử nghiệm mô hình kinh doanh mới. AI doanh nghiệp nhỏ vừa kết hợp với các sàn trực tuyến cho phép doanh nghiệp không chỉ bán hàng, mà còn theo dõi hành vi tiêu dùng, tối ưu tồn kho và điều chỉnh sản phẩm theo dữ liệu thời gian thực.
Hà Nội đang triển khai các chương trình như phát triển Gian hàng số của Thủ đô trên sàn thương mại điện tử, Chiến dịch chuyển đổi số 100 ngày, thí điểm mô hình tiêu dùng số và liên thông dữ liệu logistics phục vụ xuất khẩu. Đồng thời, thành phố hỗ trợ DNNVV và hộ kinh doanh tiếp cận nền tảng số, thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn điện tử, AI và các giải pháp tự động hóa phù hợp với từng lĩnh vực, từng mức độ sẵn sàng. Những chương trình này nếu được doanh nghiệp tận dụng đúng, sẽ biến thương mại điện tử từ “kênh bán thêm” thành trục chiến lược trong tăng trưởng hai con số.
Hệ sinh thái hỗ trợ: từ vốn ngân hàng đến kết nối nguồn lực và kết luận cho DNNVV
Muốn ứng dụng AI ở tầm chiến lược, doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể tự bơi. Hệ sinh thái hỗ trợ đang được Hà Nội định hình theo hướng tăng cường kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp đầu chuỗi và các tổ chức hỗ trợ. Nguồn lực cho tăng trưởng không chỉ dừng lại ở vốn tín dụng; đó còn là công nghệ, dữ liệu, nhân lực, mạng lưới đối tác, tập đoàn dẫn dắt, quỹ đầu tư, chuyên gia, viện, trường và hệ thống phân phối.
Điều đáng nói là khoảng cách giữa bên cung cấp công nghệ và bên sử dụng công nghệ vẫn còn khá lớn. Không ít doanh nghiệp công nghệ có sản phẩm tốt nhưng chưa hiểu đầy đủ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp sản xuất, thương mại và dịch vụ. Nếu DNNVV không chủ động nêu bài toán cụ thể, công cụ AI sẽ bị thiết kế theo tư duy kỹ thuật chứ không phải tư duy kinh doanh. Kết luận cho các chủ SME Hà Nội là rõ ràng: hãy coi AI, khai thác dữ liệu và thương mại điện tử như lớp năng suất mới, dùng hệ sinh thái vốn – công nghệ – nhân lực mà thành phố đang tạo ra để biến mục tiêu tăng trưởng hai con số thành kế hoạch có thể đo lường, thay vì một khẩu hiệu đẹp trên diễn đàn.
