Nhóm dẫn đầu tạo phần lớn lợi nhuận
Lợi nhuận ngân hàng trước thuế là khoản lãi ghi nhận trước khi trừ thuế thu nhập doanh nghiệp, qua đó phản ánh kết quả kinh doanh trong một kỳ báo cáo. Trong quý III/2026, mười ngân hàng có lợi nhuận cao nhất đạt tổng cộng 87.891 tỷ đồng, tăng 23,8% so với cùng kỳ. Đây là một quý bứt tốc đáng chú ý: sáu nhà băng cùng vượt ngưỡng 10.000 tỷ đồng, biến nhóm đầu bảng thành tâm điểm của mùa công bố kết quả. Tuy vậy, con số tổng hợp không có nghĩa mọi ngân hàng đều tăng trưởng như nhau. Bảng xếp hạng cho thấy khoảng cách đáng kể giữa nhóm sáu ngân hàng lãi lớn và phần còn lại, trong khi tốc độ tăng trưởng riêng lẻ trải từ mức khiêm tốn đến hơn 50%. Vì thế, quy mô lãi và sức tăng không nên bị đánh đồng.
Tổng lợi nhuận của mười ngân hàng đứng đầu tương đương 83% lợi nhuận của các ngân hàng được thống kê. Tỷ trọng tập trung cao cho thấy kết quả chung của ngành trong kỳ chịu ảnh hưởng lớn từ một nhóm nhỏ nhà băng có quy mô và khả năng tạo lợi nhuận nổi trội. Nhưng thứ hạng quý cũng chỉ là lát cắt theo ba tháng: trường hợp Vietcombank vẫn dẫn đầu sau chín tháng nhắc rằng một quý đảo ngôi chưa đủ để kết luận vị thế cả năm đã đổi chiều.
VietinBank đổi ngôi, sáu ngân hàng vượt ngưỡng
VietinBank đứng đầu với 13.688 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 29% so với cùng kỳ; ngân hàng này vượt Vietcombank, đơn vị đạt 11.218 tỷ đồng và giảm nhẹ 0,2%. VPBank xếp thứ ba với 11.031 tỷ đồng. BIDV lên thứ tư với 10.579 tỷ đồng, tăng 39,3%, vượt Techcombank ở mức 10.375 tỷ đồng; MB khép lại nhóm trên 10.000 tỷ đồng với 10.330 tỷ đồng, tăng 42,5%. MB có mức tăng nhanh nhất trong sáu ngân hàng này, nhưng VietinBank vẫn dẫn đầu về quy mô lợi nhuận. Sự phân biệt đó quan trọng: tốc độ tăng cao cho thấy đà cải thiện mạnh, còn tổng lãi tuyệt đối phản ánh vị trí tạo lợi nhuận trong quý. Bảng xếp hạng vì thế không chỉ là cuộc đua ai tăng nhanh nhất.
| Thứ hạng | Ngân hàng | Lợi nhuận trước thuế | Tăng trưởng cùng kỳ |
|---|---|---|---|
| 1 | VietinBank | 13.688 tỷ đồng | 29% |
| 2 | Vietcombank | 11.218 tỷ đồng | -0,2% |
| 3 | VPBank | 11.031 tỷ đồng | 20,3% |
| 4 | BIDV | 10.579 tỷ đồng | 39,3% |
| 5 | Techcombank | 10.375 tỷ đồng | 25,8% |
| 6 | MB | 10.330 tỷ đồng | 42,5% |
Nguồn thu và chi phí lý giải cuộc đổi ngôi
VietinBank lợi nhuận cao nhất quý không chỉ nhờ quy mô cho vay lớn hơn. Dư nợ khách hàng cuối tháng 9 của ngân hàng khoảng 2,14 triệu tỷ đồng, so với khoảng 1,82 triệu tỷ đồng tại Vietcombank; thu nhập lãi thuần lần lượt đạt 21.816 tỷ đồng và 20.386 tỷ đồng. Khác biệt nổi bật hơn nằm ở dịch vụ: lãi thuần dịch vụ VietinBank đạt 2.486 tỷ đồng, tăng 56,6%, trong khi Vietcombank đạt 904 tỷ đồng, giảm 3,6%. Chi phí hoạt động cũng nghiêng về VietinBank, ở mức 7.185 tỷ đồng, tăng 19%, so với 8.029 tỷ đồng, tăng 33%, tại đối thủ. Những con số này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận quý không chỉ phụ thuộc vào cho vay; khả năng mở rộng thu ngoài lãi và giữ chi phí hoạt động trong tầm kiểm soát cũng góp phần quyết định.
Chi phí dự phòng lại đem đến góc nhìn thận trọng hơn. VietinBank trích lập 7.780 tỷ đồng, tăng 33%; Vietcombank trích lập 6.184 tỷ đồng, gần gấp tám lần cùng kỳ. Theo phân tích được dẫn lại trong nguồn, khoảng 5.000 tỷ đồng của Vietcombank là khoản trích lập toàn bộ cho trái phiếu doanh nghiệp của một khách hàng, được đánh giá là phát sinh một lần. Vì vậy, mức lợi nhuận đi ngang của Vietcombank trong quý không nên được đọc tách rời khoản dự phòng lớn này. Ngược lại, lợi thế của VietinBank nằm ở sự kết hợp giữa thu nhập cao hơn, dịch vụ tăng mạnh và chi phí hoạt động tăng chậm hơn, chứ không phải do ngân hàng trích lập ít hơn.
Phần còn lại cho thấy cuộc đua vẫn biến động
Sau sáu vị trí đầu, ACB đứng thứ bảy với 5.879 tỷ đồng, tăng 9,2%; HDBank thứ tám với 5.176 tỷ đồng, tăng 9,3%. SHB đạt 5.166 tỷ đồng, tăng 57,1% — tốc độ cao nhất trong top 10 — để lên thứ chín từ vị trí thứ 11 cùng kỳ. LPBank giữ vị trí thứ mười với 4.448 tỷ đồng, tăng 29%. Trái chiều với đà đi lên đó, lợi nhuận quý III của Sacombank giảm 51,9% còn 1.757 tỷ đồng khi chi phí dự phòng tăng mạnh, khiến ngân hàng rời top 10. Thứ hạng vì vậy không chỉ được quyết định bởi khả năng tăng thu nhập: dự phòng có thể nhanh chóng làm thay đổi kết quả và vị trí tương đối.
Kết luận đáng chú ý của mùa báo cáo này là lợi nhuận tập trung ở nhóm dẫn đầu, nhưng động lực giữa các ngân hàng không đồng nhất. VietinBank thắng về quy mô trong quý; MB, BIDV và SHB nổi bật về tốc độ tăng, còn Vietcombank vẫn giữ vị trí dẫn đầu khi cộng dồn chín tháng với hơn 40.440 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 22%. Do đó, bảng xếp hạng ngân hàng quý III cho thấy một cuộc đổi ngôi có thật nhưng chưa đủ để xóa nhòa khác biệt giữa kết quả theo quý và lũy kế. Đánh giá nhóm ngân hàng lãi lớn cần nhìn đồng thời vào quy mô lợi nhuận, chất lượng nguồn thu và gánh nặng dự phòng.
