Nghị quyết đã thông qua, nhưng chưa chốt căn hộ nào bị phá
Cơ chế xử lý 12 dự án Mường Thanh là nghị quyết đặc thù của Hà Nội, chia các hạng mục vi phạm thành phần được tồn tại có điều kiện và phần phải phá dỡ, nhằm giải quyết sai phạm xây dựng kéo dài mà không mặc nhiên buộc mọi cư dân rời nhà. Sáng 28/10, HĐND TP Hà Nội thông qua cơ chế này, tạo căn cứ để xử lý các dự án và mở lối cho những người mua nhà đã chờ giấy chứng nhận nhiều năm.
Điểm cần phân biệt là nghị quyết đặt ra nguyên tắc, không phải danh sách hoàn chỉnh các căn hộ phải di dời. Vì vậy, cư dân chưa thể kết luận chỉ từ tên tòa nhà hay việc căn hộ thuộc diện xây vượt phép rằng mình chắc chắn phải chuyển đi. Việc phân loại phải dựa trên tình trạng từng công trình, từng hạng mục và khả năng đáp ứng các tiêu chí an toàn, quy hoạch, hạ tầng.
18.184 căn vượt quy hoạch cho thấy quy mô vấn đề
Mức chênh lệch không thể xem như sai số nhỏ: 12 dự án có 6.759 căn theo quy hoạch hoặc giấy phép, nhưng thực tế có 24.943 căn, tăng thêm 18.184 căn hộ. Con số này lý giải vì sao công trình vi phạm không chỉ là chuyện hồ sơ giữa chủ đầu tư và cơ quan quản lý. Dân số tăng thêm gây sức ép lên hạ tầng kỹ thuật và xã hội, trong khi khiếu kiện kéo dài gắn với việc người mua chưa được cấp giấy chứng nhận.
Hệ quả đã hiện hữu trong đời sống khu dân cư: lớp học đông, nhà trẻ chật, hầm xe quá tải và đường phố ùn vào giờ tan tầm. Đại biểu Võ Đăng Dũng ước tính gần 4.000 căn hộ cao tầng có thể phải phá dỡ, nhưng đây là con số ước tính, không phải kết luận rằng từng căn cụ thể đã được xác định phải rời đi. Cư dân cần chờ phương án rà soát, công bố theo từng dự án.
- CT6 Kiến Hưng, Đại Thanh, CT5 Tân Triều và khu nhà ở Xa La.
- CT11, CT12 Kim Văn - Kim Lũ; VP3, VP5, VP6 và HH1, HH2, HH3, HH4 Linh Đàm.
Điều kiện giữ lại và trường hợp phải di dời
Một hạng mục chỉ có thể được tồn tại có điều kiện nếu đáp ứng các yêu cầu về an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ; không ảnh hưởng công trình lân cận, không lấn chỉ giới đường đỏ hay hành lang bảo vệ. Các khối tháp còn phải đáp ứng tiêu chí khoảng cách; hạ tầng thiết yếu như cấp nước, điện, chỗ đỗ xe, trường học và không gian sinh hoạt cộng đồng phải đạt mức tối thiểu. Nếu hạ tầng còn thiếu, phương án khắc phục phải khả thi về kỹ thuật, quy hoạch và nguồn lực.
Không đạt tiêu chí thì hạng mục phải phá dỡ; nếu chỉ cần phá một phần để đáp ứng yêu cầu, cơ chế cho phép giới hạn việc phá dỡ ở phần đó. Việc giữ lại công trình cũng không đồng nghĩa mọi người được ở nguyên vị trí: các căn hộ, diện tích vi phạm tại khối đế, tầng kỹ thuật hoặc khu sinh hoạt cộng đồng có thể phải di dời để trả lại công năng hay chuyển sang mục đích công cộng. Đây là lý do không nên đánh đồng căn hộ xây vượt phép với căn hộ chắc chắn phải phá.
Cư dân cần chờ phương án cụ thể và bảo đảm quyền lợi
Người mua nhà hợp pháp, không có lỗi trong vi phạm, không phải gánh chi phí khắc phục hậu quả do chủ đầu tư gây ra. Theo cơ chế được đề xuất, người thuộc diện phải di dời được bồi thường; sau khi nhận đủ tiền, họ phải bàn giao căn hộ trong 90 ngày. Có thể được bố trí tạm cư tại chỗ cho đến khi cơ quan có thẩm quyền thông báo phương án phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng.
Với người không phải di dời, giấy chứng nhận chỉ được cấp sau khi người mua hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định và chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Một điểm còn phải làm rõ là cách xử lý hồ sơ khi chủ đầu tư không lưu giữ hoặc không cung cấp bản vẽ hoàn công, hợp đồng; đại biểu Cấn Thị Việt Hà đã nêu vấn đề này tại nghị trường. Vì thế, cư dân nên chờ kết quả rà soát và thông báo chính thức về căn hộ của mình, thay vì suy đoán từ con số chung.
Kết luận: nghị quyết đã xác lập ranh giới giữa hạng mục có thể giữ lại và phần phải phá, nhưng chưa thay thế việc xác định cụ thể từng căn hộ, từng hộ dân. Giá trị của cơ chế sẽ phụ thuộc vào việc công khai tiêu chí, hồ sơ và phương án bồi thường, đồng thời bảo đảm chủ đầu tư chịu trách nhiệm thay vì chuyển hậu quả sang cư dân.
