Chiến lược văn hóa đối ngoại: Khung quyền lực mềm mới của Việt Nam
Chiến lược văn hóa đối ngoại là định hướng tổng thể nhằm dùng văn hóa như công cụ chủ đạo trong quan hệ quốc tế, gắn quảng bá bản sắc dân tộc với phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số, từ đó tạo sức mạnh mềm văn hóa đủ sức cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới, đồng thời củng cố hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm, giàu văn hiến trong kỷ nguyên số. Tại Quyết định số 1306/QĐ-TTg ngày 17/7/2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây không phải một bản kế hoạch hành chính khô cứng, mà là lời tuyên bố chính trị: Việt Nam muốn bước ra thế giới trong vai trò người kiến tạo xu hướng văn hóa, chứ không chỉ là người tham gia thụ động. Điểm đáng chú ý là chiến lược được đặt trên nền tảng kinh tế số Việt Nam, cho thấy nhận thức rõ ràng rằng quyền lực mềm trong thế kỷ 21 không nằm trên các sân khấu truyền thống, mà trên các nền tảng số và hệ sinh thái sáng tạo xuyên biên giới.
Mục tiêu 2030: Hợp tác văn hóa như động cơ tăng trưởng mới
Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030 đặt trọng tâm vào mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hóa với quốc gia, vùng lãnh thổ, tổ chức, cơ quan văn hóa, tập đoàn kinh tế và công nghiệp văn hóa trong khu vực và trên thế giới. Cách thiết kế này cho thấy Việt Nam coi hợp tác văn hóa không chỉ là “ngoại giao mềm” mà là động cơ tăng trưởng mới cho công nghiệp văn hóa. Việc tập trung vào những lĩnh vực thế mạnh như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, di sản phản ánh cách tiếp cận thực dụng: thay vì dàn trải, chiến lược ưu tiên những ngành có lợi thế cạnh tranh và tiềm năng lan tỏa. Opinion đáng bàn là nếu Việt Nam không nhanh chóng biến các thỏa thuận hợp tác thành hệ sinh thái sản xuất nội dung số và dịch vụ trải nghiệm văn hóa xuyên biên giới, mục tiêu chiến lược sẽ dễ bị thu hẹp thành hoạt động giao lưu mang tính nghi lễ, thiếu chiều sâu kinh tế.
Tầm nhìn 2045: Trung tâm sáng tạo khu vực trên nền kinh tế số
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam được định vị trở thành một trong những trung tâm văn hóa và sáng tạo hàng đầu của khu vực. Đây là tham vọng đáng kể, vì “trung tâm sáng tạo khu vực” hàm ý khả năng thu hút nhân tài, dòng vốn sáng tạo, sự kiện quốc tế và thị trường nội dung rộng lớn. Chiến lược đặt rõ yêu cầu “phát triển bứt phá sức mạnh mềm văn hóa dựa trên nền tảng kinh tế số và xã hội số vững chắc”. Điều này chỉ ra lựa chọn đúng: sức mạnh mềm văn hóa trong thời đại số đến từ khả năng sản xuất, phân phối và cá nhân hóa trải nghiệm văn hóa qua nền tảng số hơn là chỉ qua không gian vật lý. Tuy nhiên, để biến kinh tế số Việt Nam thành bệ phóng cho sức mạnh mềm văn hóa, chính sách cần đi xa hơn khẩu hiệu: phải có hạ tầng dữ liệu văn hóa mở, cơ chế bảo hộ bản quyền linh hoạt và chính sách thu hút doanh nghiệp sáng tạo coi Việt Nam là điểm đến, không chỉ là thị trường tiêu thụ.
Sức mạnh mềm văn hóa: Từ bề dày văn hiến đến năng lực tổ chức
Một trụ cột quan trọng của chiến lược là khẳng định vị thế quốc gia có bề dày văn hiến, năng lực và uy tín trong điều hành, tổ chức các sự kiện khu vực và quốc tế. Đây là cách tiếp cận toàn diện đối với sức mạnh mềm văn hóa: không chỉ quảng bá di sản, mà chứng minh năng lực quản trị sự kiện, điều phối hợp tác và tham gia định hình xu thế phát triển văn hóa thế giới trong kỷ nguyên mới. Quan điểm đáng chú ý là Việt Nam không chấp nhận đứng ngoài cuộc chơi kiến tạo chuẩn mực văn hóa số; chiến lược tuyên bố chủ động tham gia định hình xu thế. Điều này đặt áp lực lên bộ máy quản lý: phải nhanh chóng thích ứng với các mô hình festival số, chợ nội dung trực tuyến, liên hoan phim và nghệ thuật diễn ra đồng thời trên không gian vật lý và nền tảng số. Nếu không kịp thời đổi mới tư duy cấp phép, bản quyền và quản trị rủi ro số, khoảng cách giữa tầm nhìn và thực thi sẽ ngày càng rộng.
