Chiến lược văn hóa ASEAN: công cụ nâng tầm vị thế và sức mạnh mềm Việt Nam
Chiến lược văn hóa ASEAN của Việt Nam là kế hoạch truyền thông và quảng bá toàn diện nhằm tăng nhận thức trong hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế về Cộng đồng ASEAN, đồng thời khẳng định vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm của Việt Nam, qua đó phát triển sức mạnh mềm văn hóa gắn với hợp tác kinh tế số và hội nhập khu vực. Điểm cốt lõi của chiến lược này không phải chỉ là kể câu chuyện về ASEAN, mà là dùng câu chuyện đó để tái định vị hình ảnh Việt Nam: năng động, sáng tạo, hội nhập sâu, gắn lợi ích quốc gia với lợi ích khu vực. Nó biến hoạt động quảng bá văn hóa 2026-2030 thành một trụ cột đối ngoại, chứ không phải phần việc “trang trí” bên lề. Chính vì vậy, đây là bước đi mang tính lựa chọn chiến lược, không đơn thuần là kế hoạch truyền thông theo nhiệm vụ thường kỳ.
Từ truyền thông ASEAN đến tham vọng trung tâm sáng tạo khu vực
Kế hoạch truyền thông về ASEAN hướng tới việc tạo đồng thuận xã hội và ủng hộ rộng rãi cho tiến trình hợp tác khu vực, phù hợp đường lối đối ngoại coi hội nhập quốc tế là nhiệm vụ thường xuyên. Song song, Việt Nam đã xác định tầm nhìn trở thành một trong những trung tâm văn hóa và sáng tạo hàng đầu khu vực vào năm 2045, phát triển bứt phá sức mạnh mềm Việt Nam dựa trên nền tảng kinh tế số và xã hội số vững chắc. Khi đặt cạnh nhau, hai định hướng này cho thấy một logic rõ ràng: muốn là trung tâm sáng tạo khu vực thì không thể đứng ngoài cấu trúc ASEAN; ngược lại, để dẫn dắt được các xu hướng văn hóa, Việt Nam cần hiện diện như một “động cơ sáng tạo” của Cộng đồng ASEAN, chứ không chỉ là một thành viên hưởng lợi thụ động. Đây là cách tiếp cận chủ động, lấy văn hóa làm chất liệu mềm cho chiến lược quyền lực và ảnh hưởng.
Sáu nội dung truyền thông và mục tiêu tạo lợi ích thiết thực cho người dân
Kế hoạch ASEAN được thiết kế với sáu nhóm nội dung, từ hòa bình, ổn định, tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, kết nối kinh tế cho đến bản sắc cộng đồng và vai trò Việt Nam trong ASEAN. Đáng chú ý, trọng tâm không dừng ở khẩu hiệu mà nhấn vào lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp: giáo dục, việc làm, du lịch, thương mại điện tử, chuyển đổi số, giao lưu văn hóa. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Phấn đấu trên 90% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết cơ bản về Cộng đồng Văn hóa – Xã hội ASEAN và lợi ích của việc xây dựng Cộng đồng ASEAN”. Điều này cho thấy chiến lược văn hóa ASEAN được đặt trên nền tảng tri thức và sự tham gia thực chất của xã hội, chứ không chỉ là chiến dịch hình ảnh. Khi người dân thấy rõ cơ hội trong thương mại, việc làm, du lịch, giao lưu thanh niên, câu chuyện ASEAN mới có sức sống và tạo lực đỡ cho mục tiêu dài hạn.
Quảng bá văn hóa 2026-2030: kết hợp sức mạnh mềm và hạ tầng số
Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác lập giai đoạn 2026-2030 là thời kỳ mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế về văn hóa, nhất là với các tổ chức, cơ quan văn hóa, tập đoàn kinh tế và công nghiệp văn hóa trong khu vực và thế giới. Trọng tâm được đặt vào những lĩnh vực thế mạnh như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, di sản, qua đó tạo xung lực phát triển mới cho ngành văn hóa và công nghiệp văn hóa. Ở phía ASEAN, giai đoạn 2026-2027 ưu tiên xây nhận thức, tăng quan tâm của người dân và doanh nghiệp, còn 2028-2030 đẩy mạnh truyền thông chiều sâu, gắn với các ưu tiên hợp tác và tăng ứng dụng công nghệ số, nền tảng số trong hoạt động truyền thông. Sự song hành này cho thấy Việt Nam không tách rời chiến lược văn hóa ASEAN khỏi tiến trình chuyển đổi số; ngược lại, coi hạ tầng kỹ thuật số là điều kiện để sức mạnh mềm văn hóa có khả năng lan tỏa thực sự.
Vai trò chủ động trong ASEAN và con đường hiện thực hóa tầm nhìn 2045
Kế hoạch truyền thông về ASEAN khẳng định không gian ASEAN là vùng hợp tác chiến lược quan trọng, nơi Việt Nam nỗ lực vươn lên vai trò nòng cốt, dẫn dắt và điều phối. Thông điệp được nêu rõ: Việt Nam là thành viên tích cực, chủ động, có trách nhiệm, cùng ASEAN xây dựng Cộng đồng đoàn kết, vững mạnh, phát triển bền vững và nâng cao vị thế khu vực trên trường quốc tế. Từ góc độ văn hóa, điều này có nghĩa Việt Nam không chỉ muốn tham gia mà còn muốn góp phần định hình bản sắc ASEAN trong Cộng đồng Văn hóa – Xã hội, thông qua hợp tác văn hóa, thể thao, du lịch, giáo dục và giao lưu nhân dân. Nếu chiến lược văn hóa ASEAN thành công, đến 2045, hình ảnh một quốc gia “có bề dày văn hiến, năng lực và uy tín trong điều hành, tổ chức các sự kiện khu vực và quốc tế, chủ động tham gia định hình xu thế phát triển văn hóa thế giới trong kỷ nguyên mới” sẽ không còn là tầm nhìn trên giấy, mà là vị thế được thừa nhận rộng rãi.
