AI trong giáo dục STEM: Từ khẩu hiệu đến thay đổi trong lớp học
AI trong giáo dục là việc sử dụng các công cụ, thuật toán và nền tảng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ dạy học STEM, quản lý nhà trường và phát triển kỹ năng số học sinh, hướng đến cá nhân hóa học tập và đổi mới giáo dục công nghệ theo định hướng chuyển đổi số quốc gia.
Điểm đáng nói là làn sóng này không còn dừng ở những bài thuyết trình “tương lai học”, mà đang đi thẳng vào thực hành. Tại xã Sơn Đồng, chương trình tập huấn với sự trình bày của TS Tường Duy Hải đã tập trung vào nội dung dạy học STEM và giáo dục AI cho học sinh theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho năm học mới. Giáo viên không chỉ nghe lý thuyết mà còn thực hành các hoạt động STEM, áp dụng quy trình sư phạm có tích hợp AI để thiết kế bài dạy. Quan trọng hơn, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng, ông Cao Văn Tâm, nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế năng lực và trí tuệ con người – một lời nhắc tỉnh táo trong bối cảnh nhiều nơi đang chạy đua “AI hóa” mọi thứ.
Từ Sơn Đồng đến Phù Liễn: Giáo viên là “điểm nghẽn” hay “điểm bật”?
Nếu AI trong giáo dục muốn đi xa hơn một vài dự án thí điểm, nút thắt lớn nhất chính là đội ngũ giáo viên. Ở Sơn Đồng, tập huấn giúp giáo viên dần nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp dạy học và sử dụng hiệu quả các công cụ AI cho công việc chuyên môn. Nhưng bức tranh sẽ không đầy đủ nếu bỏ qua câu chuyện ở phường Phù Liễn.
Tại đây, hơn 200 giáo viên được hướng dẫn ứng dụng công nghệ thông tin, Google Workspace và trí tuệ nhân tạo trong quản lý, giảng dạy và tổ chức hoạt động giáo dục. Một câu nói đáng trích là: “Chương trình tập trung hướng dẫn cán bộ, giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin, Google Workspace và AI vào quản lý, dạy học để đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường”. Thay vì làm quen công cụ một cách hời hợt, giáo viên được thực hành trên các tình huống công việc thực tế, từ đó chuyển trọng tâm từ “biết dùng” sang “dùng có ích”. Nếu đội ngũ này tiếp tục được bồi dưỡng liên tục, họ sẽ không còn là điểm nghẽn mà trở thành điểm bật cho dạy học STEM và AI trong giáo dục.
Lâm Đồng và chiến lược chuyển đổi số: Không chỉ là chuyện phần mềm
Nhiều trường bàn về AI nhưng quên mất nền tảng dữ liệu và quản trị số; Lâm Đồng lại đi theo hướng ngược lại: xây nền trước, gắn AI sau. Chương trình tập huấn chuyển đổi số toàn diện được tổ chức nhằm kịp thời triển khai các chủ trương, chính sách và chỉ đạo liên quan nhiệm vụ năm học 2026–2027. Đại biểu được giới thiệu từ định hướng chiến lược chuyển đổi số trong cơ sở dữ liệu ngành, giải pháp dựa trên hồ sơ gốc tới thư viện điện tử, nền tảng quản trị nhà trường.
Ở bậc THCS, nội dung đi thẳng vào các giải pháp quản lý lớp học, phát triển kỹ năng toàn diện cho học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục, chuyển đổi số trong dạy học và đánh giá, cùng ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Một phát biểu đáng lưu ý: chương trình nhằm cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyên môn về chuyển đổi số cho đội ngũ quản lý, qua đó nâng cao năng lực quản trị cơ sở giáo dục và đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Song song đó là các nội dung về ngân sách, kế toán, minh bạch tài chính và quản lý hạ tầng – những yếu tố thường bị coi là “hậu trường” nhưng lại quyết định việc đổi mới giáo dục công nghệ có bền vững hay không.
Azure Code Camp 2026: Kỹ năng số học sinh bắt đầu từ robot và trò chơi
Trong khi các địa phương tập trung bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý, thì một mũi nhọn khác lại hướng thẳng vào học sinh: trại hè công nghệ, câu lạc bộ lập trình, phòng STEM. Azure Code Camp 2026 của Câu lạc bộ AAPC là ví dụ sinh động. Trong ba ngày, 40 trại viên là học sinh THCS chuyên Tin được trực tiếp khám phá lập trình robot, Python và trí tuệ nhân tạo thông qua chuỗi bài học kết hợp kiến thức nền tảng, thực hành và trò chơi tương tác.
Chủ đề “Nexoria” biến việc học công nghệ thành hành trình nhập vai: dùng VEX VR để định vị và tìm đường, dùng Python để “giao tiếp” và giải mã tín hiệu, rồi vận dụng AI và thị giác máy tính ở các thử thách cuối. Học sinh được làm quen với học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính qua các công cụ như Google Teachable Machine, MediaPipe và trò chơi “Tôi là LLM”. Mục tiêu không dừng ở vài lệnh điều khiển robot; trại hè hướng tới rèn tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm và khơi gợi niềm đam mê công nghệ ngay từ bậc THCS. Đây chính là lớp “kỹ năng số học sinh” thực chất nhất.
Kết nối các mảnh ghép: Từ tập huấn đến hệ sinh thái đổi mới giáo dục công nghệ
Nhìn tổng thể, các sáng kiến từ Sơn Đồng, Phù Liễn, Lâm Đồng đến Azure Code Camp cho thấy AI trong giáo dục và dạy học STEM đang đi đúng hướng: xây nền quản trị số, nâng lực giáo viên, rồi mở rộng sang sân chơi công nghệ cho học sinh. Các chương trình tập huấn giúp giáo viên tăng kỹ năng số, chủ động dùng công nghệ để đổi mới phương pháp dạy học, xây dựng học liệu, hỗ trợ quy trình công việc và tăng cường phối hợp trong nhà trường. Trong khi đó, những trại hè như Azure Code Camp đưa học sinh đi từ lệnh robot đầu tiên đến Python và AI, nhằm khơi gợi tò mò, tư duy sáng tạo và đam mê công nghệ.
Tuy vậy, nguy cơ lớn nhất là dừng lại ở phong trào, không trở thành hệ sinh thái bền vững cho kỹ năng số học sinh. Muốn tránh điều đó, mỗi địa phương cần xem các khóa tập huấn, phòng STEM, chương trình AI không phải là “dự án lạ” mà là phần tất yếu của chiến lược chuyển đổi số giáo dục. Khi AI được coi là công cụ, giáo viên là người dẫn dắt, còn học sinh là chủ thể sáng tạo, thì đổi mới giáo dục công nghệ mới có cơ hội đi từ lớp học thực tế tới kỹ năng tương lai.
