Thiếu sách giáo khoa nhưng không để thiếu quyền học
Tình trạng thiếu sách giáo khoa là khi số lượng sách in cung ứng không đáp ứng kịp thời nhu cầu thực tế của học sinh, khiến nhiều em không có đủ sách để học theo chương trình đã quy định, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn việc học và tạo ra bất bình đẳng giữa các nhóm học sinh về cơ hội tiếp cận tri thức. Trong bối cảnh đó, TP.HCM chọn cách đối mặt chứ không chờ đợi. Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố đã phát thông báo về tình hình cung ứng và đồng thời đưa ra gói giải pháp hỗ trợ, với tinh thần rõ ràng: thiếu sách không được đồng nghĩa với thiếu bài học. Ngày 11-9, Sở tiếp tục khẳng định mục tiêu bảo đảm tiến độ chương trình và quyền lợi học tập cho nhóm học sinh chưa mua được sách giáo khoa. Đây là lúc ngành giáo dục phải chứng minh khả năng xây dựng giải pháp học tập linh hoạt, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bản in.
Khi 26,9 triệu bản vẫn chưa đủ: câu chuyện cung ứng và “độ trễ”
Không thể nói TP.HCM bị bỏ rơi về mặt số lượng sách. Từ ngày 4/3, Sở Giáo dục và Đào tạo đã tổng hợp nhu cầu sách giáo khoa cho năm học 2026–2027 và gửi về Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Đến ngày 8/9, đơn vị này đã cung ứng cho TP.HCM 26.931.865 bản, đạt tỉ lệ 107% nhu cầu, bao gồm sách giáo khoa cho mượn, sách mua hộ và sách trang bị cho thư viện. Thế nhưng con số đẹp trên giấy không hóa giải hết vấn đề. Việc sáp nhập, tổ chức lại một số trường, phụ huynh tự mua sách bên ngoài hoặc nhận sách nhưng thiếu vài cuốn do cung cấp không đầy đủ đã tạo ra những khoảng trống khó đo đếm. Nói cách khác, hệ thống có đủ sách ở tầm vĩ mô nhưng thiếu sách giáo khoa lại xuất hiện cục bộ ở lớp học, ở từng học sinh, đúng nơi việc học diễn ra hàng ngày.
Huy động sách thư viện và sách cũ: giải pháp chia sẻ trong cộng đồng
Điểm đáng chú ý trong cách TP.HCM xử lý thiếu sách giáo khoa là ưu tiên tận dụng nguồn lực sẵn có trước khi than phiền về thiếu hụt. Sở yêu cầu các trường khai thác tối đa nguồn sách đã trang bị cho thư viện, biến sách thư viện mượn thành “phao cứu sinh” cho những em chưa có sách. Đây không phải giải pháp mới, nhưng là cách sử dụng thư viện đúng nghĩa: nơi bảo đảm tính liên tục của việc học, chứ không chỉ là không gian yên tĩnh. Cùng với đó, nhà trường vận động phụ huynh đã mua hai bộ sách cho con chia sẻ một bộ cho học sinh chưa mua được sách giáo khoa. Học sinh lớp trên cũng được huy động tặng sách cũ cho lớp dưới sử dụng tạm trong thời gian chờ cung ứng. Các động thái này biến thiếu sách từ vấn đề cá nhân thành cơ hội để cộng đồng học đường thực hành tinh thần chia sẻ, không để ai bị bỏ lại.
Sách điện tử học tập: từ giải pháp tình thế đến xu hướng lâu dài
Nếu thư viện và sách cũ là trụ cột vật lý, sách điện tử học tập là trụ cột số trong chiến lược ứng phó của TP.HCM. Sở khuyến nghị phụ huynh hỗ trợ học sinh có thiết bị và mạng Internet truy cập sách giáo khoa PDF miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn. Đây là điểm then chốt: khi bản in đến chậm, bản số trở thành “kênh song song” giúp học sinh không chờ sách mới được bắt đầu bài học. Giáo viên cũng được yêu cầu chuẩn bị bài giảng điện tử, phiếu bài tập, tài liệu tóm tắt kiến thức… để học sinh vẫn tiếp thu trọn vẹn bài trên lớp. Về dài hạn, việc tăng cường sách điện tử và tài nguyên số có thể là bước chuyển tự nhiên, giảm sự lệ thuộc duy nhất vào bản giấy, mở ra giải pháp học tập linh hoạt hơn cho những giai đoạn bất thường như dịch bệnh hoặc biến động cung ứng.
Giải pháp học tập linh hoạt: không để sự cố cung ứng chi phối lớp học
Điều quan trọng nhất trong gói giải pháp của TP.HCM không nằm ở từng công cụ, mà ở tư duy: phải có giải pháp học tập linh hoạt trước tình trạng thiếu cục bộ sách giáo khoa. Năm phương án được kích hoạt – khai thác sách thư viện, huy động phụ huynh cho mượn sách, tặng sách cũ, dùng sách giáo khoa PDF, và phương pháp giảng dạy chủ động từ giáo viên – tạo thành một mạng lưới bảo vệ quyền học của học sinh. Ngành giáo dục cùng các đơn vị cung ứng vẫn đang đẩy nhanh tiến độ bàn giao sách, với cam kết giao đến các trường theo thời gian thống nhất giữa hai bên. Tuy nhiên, thông điệp gửi tới phụ huynh là rõ ràng: hãy bình tĩnh, theo dõi kênh thông tin chính thức và đồng hành cùng nhà trường để việc học không bị gián đoạn. Khi cộng đồng cùng tham gia, một sự cố cung ứng không còn đủ sức làm chao đảo cả năm học.
