Thiếu sách giáo khoa: 98% không có nghĩa là đủ
Khủng hoảng thiếu sách giáo khoa ở TP.HCM là tình trạng phụ huynh dù được thông báo đã cung ứng 98% nhu cầu đăng ký vẫn phải chạy nhiều nhà sách, đến chi nhánh nhà xuất bản và dùng tạm bản PDF để kịp chuẩn bị năm học mới, cho thấy khoảng cách giữa con số thống kê và trải nghiệm thực tế. Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đến ngày 20/8, đã có 24,5 triệu bản sách giáo khoa đến tay học sinh và nhà trường, tương đương 98% nhu cầu đăng ký, tăng hơn 15% so với năm ngoái. Nghe qua, đây là một thành tích. Nhưng với phụ huynh, tỷ lệ 2% còn thiếu không phải chuyện nhỏ: đó là các môn con họ sắp học, là những ngày chạy khắp thành phố vì thiếu sách giáo khoa, là cảm giác bất an ngay trước thềm năm học.
Khi phụ huynh phải “săn” sách: con số 24,5 triệu bản không giúp được gì
Câu chuyện chị Thuỳ Linh đi 7–8 nhà sách vẫn không mua đủ sách giáo khoa lớp 7 cho con cho đến sáng 21/8 mới gom được trọn bộ là bức tranh chân thật về việc phụ huynh tìm sách đầy căng thẳng. Vài ngày trước, đa số nhà sách ở TP.HCM rơi vào tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ, nhiều nơi phải hướng dẫn phụ huynh đến thẳng chi nhánh Nhà xuất bản Giáo dục trên đường Nguyễn Văn Cừ để mua. Không ít người như anh Nguyễn Văn Tuấn tranh thủ mua sách ở TP.HCM rồi gửi về quê cho con ở An Giang, vì tưởng dưới tỉnh sẽ có sẵn nhưng đến sát ngày mới phát hiện thiếu. Những chuyến xe vội vàng, những hàng người xếp dài trước quầy sách cho thấy một thực tế: hệ thống phân phối sách giáo khoa TP.HCM chưa theo kịp nhu cầu, dù trên giấy tờ, hàng đã in và giao gần đủ.
Nhà xuất bản bổ sung sách: giải pháp cấp cứu hay chiến lược dài hạn?
Nhà xuất bản tuyên bố đang in bổ sung 9 triệu bản sách giáo khoa, dự kiến cung ứng từ 25/8 đến 6/9 để hoàn thành đợt bổ sung này. Đồng thời, họ tiếp tục in thêm khoảng 2,4 triệu bản theo nhu cầu mới từ các trường, địa phương và điều chuyển sách giữa các tỉnh để cân đối nguồn cung, mỗi ngày bổ sung hàng ngàn cuốn sách ra thị trường. Đây là phản ứng cần thiết trước thiếu sách giáo khoa, nhưng cũng cho thấy kế hoạch dự báo nhu cầu chưa sát thực tế. Việc phụ thuộc vào các đợt in bổ sung sát ngày khiến toàn bộ hệ thống rơi vào trạng thái “chữa cháy”, phụ huynh thì bị động, nhà trường khó chủ động giao sách sớm cho học sinh. Cách xử lý này giải quyết trước mắt, nhưng chưa phải chiến lược dài hạn cho sách giáo khoa TP.HCM.
Khoảng trống giữa thống kê và thực tế: phụ huynh cần sự chắc chắn, không chỉ phần trăm
Tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ “cơ bản được giải quyết” theo khẳng định của nhà xuất bản chưa đủ trấn an phụ huynh. Sáng 21/8, nhiều nhà sách tiếp tục nhập sách giáo khoa, các kệ dần đầy lên, nhân viên phải hướng dẫn từng phụ huynh tìm đủ từng tựa sách. Trong thời gian chờ, nhà xuất bản khuyến nghị phụ huynh, học sinh dùng sách giáo khoa bản PDF và học liệu điện tử miễn phí trên website của họ như giải pháp tạm thời. Nhưng sách điện tử chỉ là “phao cứu sinh”, không thay thế được bộ sách giấy mà học sinh cần mang đến lớp hàng ngày. Phụ huynh không đòi hỏi những khẩu hiệu hoành tráng về tỷ lệ cung ứng, điều họ cần là một hệ thống phân phối dự đoán đúng nhu cầu từng lớp, từng trường, để không còn cảnh phải “săn” sách giáo khoa mỗi đầu năm học.
