Khải Hoàn Môn Hà Nội: định nghĩa một biểu tượng mới bên hồ Gươm
Khải Hoàn Môn Hà Nội là công trình kiến trúc biểu tượng dự kiến cao 36 mét, lấy cảm hứng từ đôi cánh chim hạc vươn lên, được đề xuất xây dựng tại khu vực quảng trường phía Bắc hồ Hoàn Kiếm, với tham vọng trở thành khung hình thị giác cho di sản hồ Gươm và tái định hình không gian công cộng trung tâm Thủ đô. Đằng sau hình ảnh đôi cánh vươn lên là cả một chiến lược quy hoạch hồ Gươm, với không gian ngầm và hệ thống quảng trường quy mô lớn, đang được chính quyền đưa ra lấy ý kiến cộng đồng. Điều đó có nghĩa: đây không chỉ là một tượng đài hồ Hoàn Kiếm, mà là lựa chọn về cách Hà Nội nhìn chính mình trong tương lai – hiện đại hơn, mở rộng hơn, nhưng có giữ được chiều sâu lịch sử hay không lại là câu chuyện khác.
Từ đôi cánh chim hạc đến “khung hình di sản” cho Tháp Rùa
Trong phương án quy hoạch đang lấy ý kiến, Khải Hoàn Môn Hà Nội được mô tả như một tác phẩm điêu khắc quy mô lớn, với hình thức đôi cánh chim hạc đang vươn lên mạnh mẽ, kết hợp toàn bộ khuôn viên quảng trường thành một chỉnh thể kiến trúc biểu tượng Thủ đô. Điểm thông minh của ý tưởng nằm ở trục nhìn: từ quảng trường phía Bắc, ánh mắt đi qua khoảng mở giữa hai cánh, lần lượt gặp Cổng hồ → mặt hồ → Tháp Rùa → bầu trời. Đây là nỗ lực để công trình mới không che lấp, không cạnh tranh, mà trở thành “khung hình di sản” cho hồ Hoàn Kiếm. Tuy vậy, khung hình không chỉ là câu chuyện mỹ thuật; nó sẽ định nghĩa cách người dân và du khách trải nghiệm di sản: bước vào trung tâm Thủ đô qua một cổng mới, hay cảm thấy bị dựng thêm một lớp sân khấu trước không gian quen thuộc?
Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục mở rộng: cơ hội vàng hay cái giá quá đắt?
Khải Hoàn Môn được đặt trong bối cảnh quy hoạch hồ Gươm, nơi khu vực phía Bắc hồ Hoàn Kiếm được đề xuất mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, hình thành quảng trường lớn kết nối mặt nước với công viên – quảng trường phía Đông. Phạm vi nghiên cứu khoảng 65,89 ha, bao gồm toàn bộ phân khu đô thị H1-1B và một phần H1-1C, với mục tiêu tái thiết, chỉnh trang, tái cấu trúc không gian lịch sử trung tâm. Theo phương án, khoảng 286 hộ dân trên phố Lò Sũ và vùng lân cận, cùng nhiều hộ trên các tuyến lân cận, nằm trong ranh giới xây dựng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục – Quảng trường Hòa Bình. Đây là cái giá xã hội không nhỏ. Khi một tượng đài hồ Hoàn Kiếm được dựng lên, chúng ta không chỉ đổi cảnh quan, mà đổi cả đời sống của hàng trăm gia đình – câu hỏi là: họ được lắng nghe đến đâu trong kế hoạch biến không gian này thành quảng trường “Lịch sử – Văn hóa – Nghệ thuật” của Thủ đô?
Không gian ngầm và trục đô thị mới: Hà Nội bước sang kỷ nguyên quảng trường
Quy hoạch hồ Gươm lần này không dừng ở mặt đất. Mặt bằng tầng hầm cho thấy hệ thống không gian ngầm được nghiên cứu dưới phần lớn quảng trường phía Bắc, với mục tiêu bổ sung diện tích cho giao thông, bãi đỗ xe, thương mại, dịch vụ, văn hóa và các chức năng hỗ trợ. Biểu tượng Khải Hoàn Môn đặt trên khu vực tầng hầm trung tâm, các lối lên xuống được bố trí hai phía để kết nối mặt quảng trường, biến nơi đây thành một nút giao đa tầng của đời sống đô thị. Theo hồ sơ, công trình sẽ tạo điểm nhấn kết thúc trục đô thị khu phố cổ phía Bắc, đồng thời mở ra trục cảnh quan mới về phía Nam, liên kết với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn và các không gian công cộng quanh Vườn hoa Lý Thái Tổ. Nếu được thực hiện khéo léo, Hà Nội có thể bước sang kỷ nguyên quảng trường – nơi người đi bộ, sự kiện văn hóa và sinh hoạt cộng đồng được ưu tiên như trên những đô thị tiên tiến.
Ý kiến cộng đồng sẽ quyết định Khải Hoàn Môn là niềm tự hào hay vết gãy ký ức
Điều quan trọng là mọi thứ mới đang ở giai đoạn ý tưởng. Sở Xây dựng đã ban hành thông cáo về việc tổ chức lấy ý kiến đối với điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu đô thị H1-1B (khu vực hồ Gươm và phụ cận) và một phần H1-1C, kết hợp quy hoạch chi tiết 1/500 cho không gian hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận. Từ ngày 07/9/2026 đến 26/9/2026, UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư, kể cả qua hội nghị trực tuyến, với mục tiêu “tiếp nhận đầy đủ ý kiến của Nhân dân để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ quy hoạch”. Các nội dung đưa ra mới là phương án nghiên cứu, chưa được cấp thẩm quyền phê duyệt. Đây là thời điểm bản lề: nếu người dân tham gia mạnh mẽ, Khải Hoàn Môn Hà Nội có thể trở thành kiến trúc biểu tượng Thủ đô được đồng thuận, là khung hình tự hào cho hồ Gươm. Ngược lại, nếu đối thoại hời hợt, công trình dễ biến thành vết gãy ký ức trong một không gian vốn đã quá nhiều lớp lịch sử.
