Ba công trình điện và bước ngoặt hạ tầng năng lượng Phú Quốc
Ba công trình điện trọng điểm gồm trạm biến áp 220 kV Phú Quốc và hai đường dây 110 kV Phú Quốc – Nam Phú Quốc, Phú Quốc – Bắc Phú Quốc là các dự án lưới truyền tải được triển khai sớm, nhằm tăng năng lực cấp điện, cải thiện khả năng liên kết và dự phòng của hạ tầng điện Phú Quốc, phục vụ nhu cầu phụ tải tăng nhanh đồng thời bảo đảm cung cấp điện an toàn, tin cậy cho Tuần lễ cấp cao APEC. Điểm đáng nói không phải chỉ là quy mô kỹ thuật, mà là cách các dự án này đánh dấu một tư duy mới: coi hạ tầng điện Phú Quốc như nền tảng chính trị – kinh tế cho APEC, chứ không chỉ là hệ thống kỹ thuật hỗ trợ sau cùng. Ngày 17/8, lãnh đạo Cục Điện lực và Tập đoàn Điện lực đã kiểm tra trực tiếp trên đảo, ghi nhận nỗ lực của Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) trong việc kéo tiến độ về sớm một năm so với kế hoạch chung. Đây không chỉ là chạy đua với thời gian, mà là lựa chọn chiến lược để Phú Quốc bước vào APEC với một "mạch" năng lượng mới, chắc chắn hơn.
Trạm biến áp 220 kV Phú Quốc: “trái tim” của mạch điện mới
Nếu phải chọn một điểm nhấn cho hạ tầng điện Phú Quốc trong giai đoạn chuẩn bị APEC, đó phải là trạm biến áp 220 kV Phú Quốc. Công trình có quy mô 2x250 MVA, đi kèm 2x19 km đường dây 220 kV đấu nối, được khởi công ngày 20/12/2025 và nay đã được nghiệm thu, đóng điện với tổng công suất thiết kế 500 MVA cho đường dây Kiên Bình – Phú Quốc. Theo EVNSPC, trạm biến áp 220 kV Phú Quốc có tổng mức đầu tư hơn 877 tỉ đồng, cùng đường dây đấu nối mạch kép dài 17,9 km. Về kỹ thuật, việc nâng cấp vận hành lên cấp điện áp 220 kV là quyết định dứt khoát: nó biến tuyến Kiên Bình – Phú Quốc từ một "đường cấp" thành xương sống truyền tải, giảm phụ thuộc vào cáp ngầm 110 kV Hà Tiên – Phú Quốc và mở dư địa tăng phụ tải. Về vận hành, đây là "trái tim" mới của lưới điện đảo, cho phép phân bổ nguồn linh hoạt, giảm nguy cơ quá tải tại các trạm 110 kV hiện hữu. Chính sự chủ động hoàn thành trước kế hoạch đã tạo cho ngành điện một năm quý giá để kiểm tra, hiệu chỉnh và huấn luyện lực lượng vận hành.
Hai đường dây 110 kV: khép kín mạch vòng, nâng tiêu chí N-1
Trước khi ba dự án được triển khai, hệ thống cấp điện Phú Quốc tồn tại một điểm yếu: hai khu vực phụ tải nhận điện từ TBA 110 kV Phú Quốc và TBA 110 kV Nam Phú Quốc vận hành tách biệt, thiếu liên kết, khiến mỗi sự cố nguồn đều tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn cấp điện. Quyết định xây dựng đường dây 110 kV Phú Quốc – Nam Phú Quốc và Phú Quốc – Bắc Phú Quốc chính là động thái sửa một "điểm nghẽn" cấu trúc. Đến nay, đường dây 110 kV Phú Quốc – Nam Phú Quốc đã hoàn thành và đóng điện từ rạng sáng 16/8, trở thành công trình đầu tiên về đích. Trong tháng 8, EVNSPC tiếp tục phấn đấu đóng điện đường dây 110 kV Phú Quốc – Bắc Phú Quốc, với quy mô 2x20,7 km, 2 mạch và 75 trụ. Khi cả hai tuyến đi vào vận hành, Phú Quốc sẽ hình thành liên kết mạch vòng 110 kV, đáp ứng tiêu chí N-1: vẫn duy trì cấp điện an toàn, liên tục cho phụ tải quan trọng khi một phần tử bất kỳ gặp sự cố. Đây là thay đổi mang tính hệ thống, giúp hạ tầng điện Phú Quốc bước từ trạng thái "đủ dùng" sang "chủ động dự phòng" – một yêu cầu tối thiểu cho một địa điểm tổ chức Hội nghị cấp cao APEC.
Tổng năng lực 315 MVA: dư địa cho APEC và cho cả Phú Quốc
Một hệ thống điện tốt không chỉ để vượt qua một tuần lễ APEC, mà phải tạo nền tảng dài hạn cho kinh tế địa phương. Sau khi ba công trình hoàn thành, tổng năng lực cấp điện cho đặc khu Phú Quốc dự kiến được nâng lên 315 MVA, tăng đáng kể so với giai đoạn chỉ dựa vào hai trạm 110 kV 2x63 MVA hiện hữu. Việc hoàn thành các công trình được kỳ vọng sẽ đáp ứng nhu cầu phụ tải ngày càng tăng, tạo nền tảng hạ tầng năng lượng cho phát triển du lịch, dịch vụ, đô thị và các hoạt động kinh tế – xã hội tại Phú Quốc. Đặc biệt, hệ thống điện được tăng cường sẽ góp phần bảo đảm nguồn điện an toàn, ổn định và liên tục cho các hoạt động chuẩn bị, tổ chức Hội nghị cấp cao APEC. Về mặt chính sách, điều đáng chú ý là EVNSPC không xem mốc tháng 9 năm tổ chức APEC là "hạn cuối" rồi mới chạy nước rút. Theo yêu cầu chung, toàn bộ khối lượng công việc phải hoàn thành trước tháng 9 năm diễn ra hội nghị, nhưng EVNSPC đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các hạng mục ngay trong tháng 9 năm trước đó. Đó là cách làm đáng ủng hộ: hoàn thành sớm để có thời gian thử nghiệm, hiệu chỉnh, diễn tập phương án xử lý sự cố và huấn luyện nhân lực vận hành, thay vì giao phó an ninh năng lượng cho những đường dây mới khánh thành chưa được kiểm chứng.
EVNSPC đẩy nhanh tiến độ: khi cấp điện an toàn là nhiệm vụ chính trị
Một điểm cần nhấn mạnh là: các dự án này không được triển khai thuận lợi trên giấy. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hành lang tuyến trên đảo, việc vận chuyển thiết bị từ đất liền ra Phú Quốc, tình trạng thiếu nhân lực, vật liệu do nhiều dự án lớn thi công cùng lúc, cộng với thời tiết mưa kéo dài từ tháng 4–5 đều là những trở ngại cụ thể. Thay vì chấp nhận chậm tiến độ, các nhà thầu phải tăng ca, thi công cả ban đêm; lãnh đạo EVNSPC thường xuyên xuống hiện trường, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để tháo gỡ vướng mắc. Theo Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực, bảo đảm cung cấp điện an toàn, tin cậy phục vụ Hội nghị cấp cao APEC là một trong những nhiệm vụ chính trị được ngành điện đặc biệt ưu tiên. Khi trạm biến áp 220 kV và hai đường dây 110 kV dần về đích trong tháng 8, ngành điện đã gửi một thông điệp rõ ràng: an ninh năng lượng cho APEC không thể phó mặc vào giải pháp tạm thời như máy phát dự phòng, mà phải được xây dựng trên một hệ thống truyền tải và phân phối hoàn chỉnh. Điều còn lại sau APEC sẽ là một hạ tầng điện Phú Quốc mạnh hơn, sẵn sàng cho những mục tiêu phát triển dài hạn, thay vì một bộ công trình chỉ phục vụ cho "một sự kiện rồi thôi".
