Từ đối tác chiến lược đến bàn làm việc của doanh nghiệp
Hợp tác Việt Nam Mỹ trong lĩnh vực công nghệ là quá trình kết nối nhu cầu phát triển kinh tế, hạ tầng và chuyển đổi số của Việt Nam với công nghệ Mỹ, nguồn lực kỹ thuật và doanh nghiệp công nghệ Mỹ, thông qua các dự án cụ thể được chuẩn bị, nghiên cứu khả thi và hỗ trợ kỹ thuật bởi các cơ quan hai bên, nhằm tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và đẩy nhanh hiện đại hóa các ngành ưu tiên. Việt Nam không chỉ nói về “quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện” trên văn bản, mà đang cố biến nó thành danh sách dự án cụ thể, nơi doanh nghiệp và startup có thể tham gia và hưởng lợi. Trong khuôn khổ chuyến công tác tại Mỹ, chiều 21-9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp quyền Giám đốc Cơ quan Thương mại và Phát triển Mỹ (USTDA) Thomas R. Hardy tại New York, bên lề Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81. Cuộc gặp này không chỉ mang tính ngoại giao mà còn là tín hiệu rõ ràng: thời điểm để đưa hợp tác Việt Nam Mỹ tiến sát nhu cầu thực tế của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
USTDA: cầu nối dự án chứ không phải hiệp định trên giấy
Điểm đáng chú ý nhất trong cuộc trao đổi là cách hai bên chọn đi vào từng dự án cụ thể thay vì bổ sung thêm các hiệp định khung rộng mà doanh nghiệp khó nhìn thấy lợi ích trực tiếp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao vai trò của USTDA trong việc thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam – Mỹ thông qua hỗ trợ chuẩn bị dự án, nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật và kết nối doanh nghiệp Mỹ với các dự án hạ tầng tại Việt Nam. Về phía USTDA, ông Thomas R. Hardy khẳng định cơ quan này coi Việt Nam là đối tác quan trọng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, và muốn tiếp tục đồng hành trong việc chuẩn bị, phát triển các dự án chất lượng cao. Đây là cách tiếp cận thực dụng: thay vì thêm những tuyên bố chung, USTDA sẵn sàng dùng các công cụ như nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và chương trình kết nối thương mại, hỗ trợ từ khâu ý tưởng đến lúc dự án đủ điều kiện thu hút vốn và triển khai. Với doanh nghiệp công nghệ, điều này có nghĩa là “cửa” mở ra ở cấp dự án, nơi sản phẩm và giải pháp được đánh giá bằng tính khả thi, chứ không phải bằng quy mô tên tuổi.
Những lĩnh vực ưu tiên: nơi công nghệ Mỹ gặp nhu cầu phát triển Việt Nam
Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu lớn về hạ tầng chiến lược, năng lượng, giao thông, logistics, chuyển đổi số và công nghệ cao. Đây chính là những lĩnh vực Mỹ có thế mạnh và USTDA có kinh nghiệm, công cụ hỗ trợ phù hợp. Không phải ngẫu nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập trung vào năng lượng và lưới điện, hạ tầng số và trung tâm dữ liệu, hàng không, cảng biển, logistics và giao thông hiện đại. Quan trọng hơn, Việt Nam muốn USTDA phát huy vai trò “mở đường” ngay từ khâu chuẩn bị dự án, giúp tiếp cận sớm tiêu chuẩn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn lực từ Mỹ. Đây là hướng đi mang tính chủ động: trước khi bàn tới vốn, Việt Nam muốn bảo đảm dự án được thiết kế ngay từ đầu theo chuẩn quốc tế. Với doanh nghiệp và startup, điều này đặt ra một tiêu chuẩn mới – phải nghĩ sản phẩm và mô hình kinh doanh trên nền tảng tiêu chuẩn toàn cầu, chứ không chỉ phục vụ thị trường nội địa.
Không chỉ hạ tầng: cơ hội trong AI, hạ tầng số an toàn và chuyển đổi xanh
Một điểm nhấn cho thấy tư duy dài hạn là yêu cầu của phía Việt Nam về việc USTDA quan tâm hơn tới các lĩnh vực mới có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số an toàn, lưới điện thông minh, an ninh năng lượng và giải pháp phục vụ chuyển đổi xanh. Đây là những mảng mà doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang dần có năng lực, nhưng chưa đủ kết nối với hệ sinh thái công nghệ Mỹ. Theo các phát biểu tại cuộc gặp, USTDA không chỉ hỗ trợ dự án hạ tầng truyền thống mà còn tăng cường kết nối các doanh nghiệp công nghệ, tài chính và hạ tầng hàng đầu của Mỹ với đối tác Việt Nam. Nếu được triển khai đúng, cơ chế này có thể trở thành “đường cao tốc” mới cho startup và doanh nghiệp công nghệ trong nước tiếp cận công nghệ Mỹ, tiêu chuẩn bảo mật, giải pháp năng lượng thông minh. Vấn đề không còn là có hợp tác hay không, mà là doanh nghiệp Việt Nam có đủ chuẩn bị để bước vào cuộc chơi với đối tác lớn hay không.
Kết luận: thời điểm buộc doanh nghiệp Việt Nam chọn cách lớn lên
Ông Thomas R. Hardy nhấn mạnh USTDA sẽ tăng cường phối hợp với các cơ quan và doanh nghiệp Việt Nam, tập trung vào các dự án cụ thể, khả thi, có tác động lan tỏa cao, thúc đẩy kết nối nhu cầu phát triển của Việt Nam với công nghệ, nguồn lực và doanh nghiệp Mỹ. Nói cách khác, hạ tầng lớn của Việt Nam và thế mạnh về công nghệ, quản trị, giải pháp chất lượng cao của Mỹ đang gặp nhau trên cùng một mặt bàn – mặt bàn dự án. Đây là thời điểm các doanh nghiệp công nghệ và những người làm startup phải quyết định: tiếp tục phát triển trong “ao làng”, hay chủ động tìm cách bước vào chuỗi dự án có sự tham gia của USTDA và đối tác Mỹ. Hợp tác Việt Nam Mỹ trong công nghệ không còn là câu chuyện ngoại giao xa vời; nó đã trở thành câu hỏi rất thực tế: doanh nghiệp Việt Nam có dám xây sản phẩm và năng lực theo chuẩn toàn cầu để đón lấy cơ hội hay không.
