Mục tiêu 25 tỷ USD: Tuyên bố chính trị hay cam kết hành động?
Kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan hướng tới 25 tỷ USD là mục tiêu thể hiện tham vọng nâng quan hệ song phương Việt Thái từ hợp tác hữu nghị lên tầm kết nối kinh tế sâu, gắn với những cam kết chính trị cấp cao và cơ chế thực thi cụ thể giữa hai Quốc hội, Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Chủ tịch Quốc hội Thái Lan Sophon Zaram trong chuyến thăm chính thức gắn với các hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan. Đây không chỉ là nghi thức ngoại giao, mà là thời điểm hai bên nhất trí thúc đẩy thương mại song phương phát triển cân bằng, bền vững, hướng tới mục tiêu 25 tỷ USD và xa hơn là 50 tỷ USD. Nếu thiếu những lĩnh vực hợp tác kinh tế hai nước đủ “trọng lượng”, mục tiêu này sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Ba trụ cột hợp tác kinh tế: Kết nối thị trường, đầu tư và chuỗi cung ứng
Để kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan tăng tốc, hai bên không thể chỉ nói chung chung về hợp tác kinh tế hai nước mà phải cụ thể hóa thành các trụ cột. Hai lãnh đạo đã nhất trí triển khai hiệu quả các chương trình, dự án nhằm tăng cường kết nối hai nền kinh tế và thúc đẩy thương mại song phương phát triển cân bằng, bền vững. Một tuyên bố đáng trích dẫn là: "Hai bên nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao… thúc đẩy hợp tác quốc phòng - an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư theo hướng cân bằng và bền vững". Điều đó hàm ý ba hướng đi: kết nối hạ tầng và logistics để giảm chi phí giao thương; khuyến khích doanh nghiệp hai nước mở rộng đầu tư lẫn nhau; và đẩy mạnh kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương thông qua Chiến lược "Ba kết nối".
Vai trò của hai Quốc hội: Không chỉ là ngoại giao nghị viện
Điểm khác biệt trong quan hệ song phương Việt Thái hiện nay là Quốc hội hai nước không đứng ngoài câu chuyện kinh tế. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tin tưởng chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram sẽ tạo động lực mới cho quan hệ hợp tác giữa hai Quốc hội đi vào chiều sâu. Đây là tín hiệu quan trọng: nếu lập pháp không kịp thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mọi thỏa thuận cấp cao khó biến thành dòng hàng hóa và dòng vốn cụ thể. Hai bên đã nhất trí tăng cường vai trò của Quốc hội trong việc hoàn thiện pháp luật, giám sát triển khai các thỏa thuận cấp cao và Chương trình hành động quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giai đoạn 2026-2031. Nói cách khác, 25 tỷ USD thương mại là bài kiểm tra khả năng phối hợp lập pháp – hành pháp giữa hai nước.
Hợp tác mềm: Du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân
Nếu chỉ nhìn vào số liệu thương mại, chúng ta dễ bỏ qua những lớp hợp tác mềm có tác động lâu dài đến quan hệ song phương Việt Thái. Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác toàn diện với Việt Nam, đặc biệt về kinh tế, thương mại, giáo dục và du lịch. Hai bên cũng nhất trí mở rộng hợp tác du lịch, giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và giao lưu nhân dân. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị phía Thái Lan tạo điều kiện để cộng đồng người Việt ổn định cuộc sống và đóng góp vào tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước cho thấy cách tiếp cận coi cộng đồng kiều dân là cầu nối kinh tế – xã hội. Hợp tác mềm chính là “hạ tầng xã hội” giúp các thỏa thuận thương mại không bị đứt gãy vì thiếu lòng tin và hiểu biết lẫn nhau.
Từ 25 đến 50 tỷ USD: Cần bản đồ chiến lược, không chỉ mục tiêu
Mục tiêu 25 tỷ USD thương mại, xa hơn là 50 tỷ USD, chỉ có ý nghĩa khi đi cùng một bản đồ chiến lược rõ ràng: ưu tiên lĩnh vực nào, kết nối theo trục nào, phân vai trách nhiệm ra sao giữa Chính phủ, Quốc hội và doanh nghiệp. Quan hệ Việt Nam - Thái Lan được đánh giá là hình mẫu tiêu biểu cho hợp tác hữu nghị, thúc đẩy ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực, nhưng “hình mẫu” sẽ mất ý nghĩa nếu không chuyển thành lợi ích cụ thể cho hai nền kinh tế. Hai bên đã nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại ASEAN, các cơ chế tiểu vùng Mekong và Liên Hợp Quốc, cũng như tại AIPA, IPU và các diễn đàn nghị viện đa phương. Điều đó cho thấy mục tiêu thương mại song phương không chỉ là chuyện hai nước, mà còn là phép thử vai trò trung tâm của ASEAN trong kết nối khu vực. Câu hỏi còn lại là: các chương trình, dự án cụ thể sẽ được thiết kế thế nào để những cam kết không trôi vào quên lãng.
