Tuyến đường được khởi động lại với quy mô rộng hơn
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 9 là công trình dài khoảng 13,8 km, nối cảng Cửa Việt với Quốc lộ 1 tại khu vực ngã tư Sòng, nhằm cải thiện lưu thông hàng hóa và kết nối giao thông ở Quảng Trị. Ngày 31.10, tỉnh Quảng Trị phê duyệt chủ trương đầu tư trở lại tuyến đường này với tổng vốn sơ bộ 748 tỉ đồng. Đây là quyết định đáng chú ý không chỉ vì dự án được tái khởi động, mà còn vì một trục kết nối quan trọng đã bị bỏ dở suốt nhiều năm. Theo quy hoạch, đường đạt tiêu chuẩn cấp III đồng bằng, tốc độ thiết kế 80 km/h, gồm 4 làn xe cơ giới và 2 làn xe thô sơ. Quy mô ấy có thể tạo chuyển biến rõ rệt cho Quốc lộ 9 Quảng Trị, nhưng chỉ khi kế hoạch mới khắc phục được những điểm nghẽn từng khiến công trình đình trệ.
748 tỉ đồng chia cho xây dựng và giải phóng mặt bằng
Trong tổng vốn dự kiến, 551 tỉ đồng dành cho xây dựng tuyến đường; 197 tỉ đồng còn lại phục vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. Dự án được chia thành 5 phần: Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông tỉnh phụ trách xây dựng, còn chính quyền các xã Cửa Việt, Gio Linh, Hiếu Giang và phường Đông Hà đảm nhiệm các phần việc về mặt bằng. Cách tách riêng các phần việc này là lựa chọn hợp lý trên giấy tờ, bởi mặt bằng từng là nguyên nhân trực tiếp làm chậm tiến độ. Tuy nhiên, khoản kinh phí được phân bổ chỉ tạo điều kiện, không tự giải quyết được vướng mắc. Điều quan trọng là các đơn vị phải phối hợp, hoàn tất hồ sơ bồi thường và tái định cư trước khi thi công bị cuốn vào một vòng trì hoãn mới.
Trước đây, dự án có tổng mức đầu tư hơn 440 tỉ đồng, nhưng gặp khó khăn trong giải phóng mặt bằng, sau đó bị cắt vốn và phải dừng khi nhiều hạng mục còn dang dở. Có hơn 800 trường hợp bị ảnh hưởng, cùng các công trình hạ tầng kỹ thuật phải di dời và thủ tục tái định cư kéo dài. Bài học ở đây rất rõ: tăng vốn và phê duyệt lại chưa đủ để bảo đảm dự án hoàn thành.
Kết nối cảng biển cần đi cùng an toàn trên tuyến
Khi hoàn thành, tuyến đường được kỳ vọng tăng năng lực vận tải, giúp hàng hóa từ cảng Cửa Việt đi tới Quốc lộ 1, cao tốc Bắc - Nam và các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay thuận lợi hơn. Kết nối tốt hơn cũng có thể hỗ trợ logistics, dịch vụ cảng biển, du lịch và đô thị ven biển. Với người dân, lợi ích thiết thực không chỉ là xe chạy nhanh hơn: tuyến đường an toàn, thông suốt sẽ giảm áp lực trên trục giao thông đang khai thác thường xuyên. Hiện các hạng mục chưa hoàn thiện nằm sát đường, trong khi phương tiện vẫn lưu thông, khiến yêu cầu bảo đảm an toàn và kiểm tra chất lượng công trình cũ càng cấp thiết. Vì vậy, mở rộng Quốc lộ 9 cần được nhìn nhận như một dự án vừa hoàn thiện kết nối, vừa xử lý di sản của lần đầu tư dang dở.
Tiến độ mới phải được đo bằng khả năng gỡ vướng
Dự án dự kiến thực hiện từ năm 2027 đến năm 2030, sử dụng ngân sách Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030. Tỉnh giao cơ quan quản lý dự án giao thông phụ trách phần xây dựng và các địa phương liên quan làm chủ đầu tư các phần giải phóng mặt bằng. Quyết định cũng đặt mục tiêu tận dụng những hạng mục đã thi công để tránh lãng phí, nhưng điều đó đòi hỏi rà soát chất lượng và khả năng sử dụng của công trình cũ trước khi nối tiếp. Đây là phép thử quan trọng cho đầu tư giao thông tại địa phương: tiến độ không nên chỉ được tính bằng ngày khởi công, mà bằng mặt bằng được bàn giao, công trình đạt chuẩn và tuyến đường vận hành an toàn.
Tái đầu tư Quốc lộ 9 là cần thiết, bởi tuyến nối cảng Cửa Việt với mạng lưới giao thông quốc gia có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một công trình đường bộ. Nhưng 748 tỉ đồng chỉ phát huy giá trị nếu những nguyên nhân cũ không lặp lại. Ưu tiên giải phóng mặt bằng, kiểm tra kỹ phần đã xây và công khai tiến độ sẽ quyết định dự án lần này có về đích đúng hạn hay tiếp tục dang dở.
