Chăm sóc sức khỏe phải bắt đầu từ người dân
Nghị quyết 72 là định hướng đổi mới công tác y tế, đặt người dân làm trung tâm và chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh, quản lý sức khỏe liên tục trong suốt cuộc đời. Điểm đáng chú ý của Nghị quyết không chỉ là những mục tiêu lớn, mà là cách đo kết quả bằng lợi ích mỗi người thực sự nhận được: được thăm khám đúng lúc, gần nơi sinh sống và có hướng dẫn để theo dõi sức khỏe.
Trong bốn ngày, chương trình phối hợp giữa một cơ quan báo chí, Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương và chính quyền địa phương đã khám, cấp thuốc miễn phí cho 1.000 người có công tại bốn xã Thạch Hà, Kỳ Anh, Sen Ngư và Vĩnh Hoàng. Những cuộc khám như vậy cho thấy dịch vụ đến tận cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt với người cao tuổi, người có công và cư dân vùng khó tiếp cận y tế. Đến nay, các chương trình tương tự đã khám, tư vấn cho gần 9.200 người, phần lớn ở vùng sâu, vùng xa.
Đó là hướng tiếp cận đáng ủng hộ: chất lượng chăm sóc sức khỏe không thể chỉ tính bằng bệnh viện hay thiết bị hiện đại, mà còn phải tính xem người dân có tiếp cận được dịch vụ hay không.
Từ chữa bệnh sang quản lý sức khỏe suốt đời
Sau hơn một năm triển khai, Nghị quyết 72 đã tạo chuyển biến bước đầu, đồng thời làm rõ một thay đổi cần thiết: ngành y tế không thể chỉ chờ người bệnh tìm đến khi triệu chứng xuất hiện. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chăm sóc và quản lý sức khỏe suốt đời, đồng thời đưa mục tiêu sức khỏe vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng ngành, từng địa phương.
Lý do cấp thiết không nằm ở khẩu hiệu. Năm 2023, bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 79% tổng số ca tử vong tại Việt Nam; già hóa dân số, biến đổi khí hậu và toàn cầu hóa cũng làm tăng sức ép lên hệ thống y tế. Vì thế, khám định kỳ và sàng lọc sớm phải trở thành một phần của đời sống, không phải hoạt động chỉ xuất hiện khi có chiến dịch.
Theo lộ trình, từ năm 2026 người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, kèm sổ sức khỏe điện tử theo dõi sức khỏe theo vòng đời; đến năm 2030, chính sách hướng tới miễn viện phí cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế. Đây là cam kết có ý nghĩa khi được tổ chức đồng đều và duy trì liên tục.
Y tế cơ sở phải đủ năng lực đồng hành
Muốn chăm sóc sức khỏe đến gần dân, y tế cơ sở phải là nơi theo dõi thường xuyên chứ không chỉ là điểm sơ cứu hoặc chuyển tuyến. Trạm y tế xã, phường cần nhân lực, trang thiết bị, thuốc và chuyên môn để quản lý các bệnh phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh mạn tính. Nếu thiếu năng lực và nguồn lực, mục tiêu phòng bệnh sẽ lại bị đẩy về phía bệnh viện, nơi người dân thường chỉ tìm đến khi bệnh đã nặng.
Một số địa phương cho thấy quy mô triển khai có thể rất lớn: Quảng Ninh đã khám, sàng lọc cho 1.222.236 người, đạt 95,12% tính đến ngày 16/9/2026. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, đến ngày 5/10/2026 đã ghi nhận 5.747.043 lượt khám và sàng lọc; tuy nhiên, mức độ bao phủ giữa các địa bàn và nhóm dân cư còn chênh lệch. Những con số này vừa ghi nhận tiến độ, vừa nhắc rằng hoàn thành lượt khám chưa đồng nghĩa với theo dõi sức khỏe hiệu quả.
Bước tiếp theo là nối kết quả khám với tư vấn, hồ sơ điện tử và chăm sóc liên tục. Bộ Y tế phối hợp với Bộ Công an đặt mục tiêu tích hợp Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID cho toàn dân trước ngày 30/6/2027. Dữ liệu chỉ có ích khi trạm y tế có thể sử dụng để nhắc lịch, theo dõi nguy cơ và phối hợp điều trị.
Gia đình là mắt xích của sức khỏe cộng đồng
Chăm sóc sức khỏe suốt đời không thể giao riêng cho ngành y. Mỗi người cần chủ động khám và theo dõi sức khỏe; gia đình có vai trò nhắc lịch, hỗ trợ người cao tuổi và duy trì thói quen phòng bệnh. Còn y tế cơ sở phải là nơi tư vấn, phát hiện nguy cơ và đồng hành với người dân qua thời gian. Khi ba mắt xích này phối hợp, chăm sóc sức khỏe mới thực sự trở thành việc thường ngày trong cộng đồng.
Lợi ích rất cụ thể: phát hiện sớm bệnh có thể giúp tránh biến chứng, giảm chi phí điều trị và bớt gánh nặng cho gia đình. Nhưng sau một năm triển khai, kết quả giữa các địa bàn chưa đồng đều; một số nhóm lao động và sinh viên khó tiếp cận lịch khám tập trung. Vì vậy, chính quyền cần thiết kế cách khám linh hoạt, đồng thời bảo đảm nhân lực và ngân sách cho tuyến cơ sở.
Nghị quyết 72 sẽ được đánh giá bằng việc người dân có được chăm sóc liên tục hay không, chứ không chỉ bằng số đợt khám đã tổ chức. Tại cuộc làm việc sơ kết ngày 22/10/2026, ông Trần Cẩm Tú yêu cầu khắc phục tình trạng chủ trương đúng nhưng thực hiện kém hiệu quả, bảo đảm nhiệm vụ năm đầu đúng tiến độ và chất lượng. Đó là thước đo cần giữ: người dân ở mọi nơi đều tiếp cận được dịch vụ thiết thực, còn gia đình và y tế cơ sở cùng góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
