Cao tốc mới, kẹt xe cũ: Nghịch lý tại nút giao Võ Nguyên Giáp
Nghịch lý ùn tắc Võ Nguyên Giáp sau khi cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu khai thác tạm thời là tình trạng một tuyến đường được xây để giảm áp lực giao thông trên Quốc lộ 51 nhưng lại vô tình dồn lưu lượng phương tiện vào một đoạn nút thắt hẹp, khiến khu vực cửa ngõ Đồng Nai thường xuyên kẹt xe và mất an toàn cho người dân sinh sống xung quanh.
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu bắt đầu khai thác tạm toàn tuyến từ tháng 5, giúp giảm áp lực giao thông căng thẳng trên Quốc lộ 51 nhưng lại làm gia tăng áp lực tại nút giao với đường Võ Nguyên Giáp và vòng xoay Cổng 11, ảnh hưởng đáng kể đến đời sống người dân khu vực này. Đoạn Võ Nguyên Giáp từ nút giao cao tốc đến vòng xoay Cổng 11 chỉ khoảng 1km, nhưng ô tô xếp kín cả 3 làn vào dịp lễ, khiến xe máy di chuyển khó khăn và nguy hiểm. Đây không phải lỗi của cao tốc, mà là hệ quả của việc mở “đại lộ” nhưng để “ngõ hẹp” ở điểm kết nối.
Áp lực dồn lên đời sống người dân: Cao tốc không thể là cái cớ
Câu chuyện của tài xế Đinh Văn Minh cho thấy cái giá mà người dân quanh nút giao đang phải trả: quãng đường đi làm chỉ vài km nhưng có khi kẹt xe tới 3 tiếng, “từ sáng sớm đến chiều tối vẫn chưa di chuyển được”. Khi một tuyến cao tốc được quảng bá là rút ngắn thời gian hành trình, việc người dân địa phương phải sống chung với kẹt xe kéo dài là điều khó chấp nhận.
Lưu lượng phương tiện từ phía Bắc, Tây Bắc TP Hồ Chí Minh và khu vực Bình Dương cũ đi Vũng Tàu đang ưu tiên chọn lộ trình qua vòng xoay Cổng 11 rồi vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, thay vì Quốc lộ 51 hay cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây. Sự lựa chọn hợp lý của tài xế lại biến đoạn Võ Nguyên Giáp thành “điểm nghẽn bắt buộc”. Khi cao tốc hiện chỉ cho xe dưới 9 chỗ vào từ nút giao này, nguy cơ ùn tắc và tai nạn sẽ còn tăng mạnh nếu mở thêm loại phương tiện mà không có giải pháp tổ chức lại dòng xe.
Đường trên cao kết nối: Giải pháp hay thêm một tầng kẹt xe?
Trước áp lực ùn tắc tại cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với Đồng Nai, Cục Đường bộ Việt Nam đã báo cáo phương án bàn giao đoạn Quốc lộ 1 từ nút giao ngã tư Vũng Tàu đến đầu cầu Đồng Nai cho TP Đồng Nai quản lý, nhằm phục vụ triển khai dự án đường trên cao kết nối cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu. Đây là bước đi quan trọng, vì nếu địa phương không chủ động, mọi giải pháp điều tiết sẽ luôn chậm hơn thực tế.
Tuyến đường trên cao kết nối từ ngã tư Vũng Tàu đến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu được quy hoạch chạy dọc Quốc lộ 51, với quãng đường khoảng 6,2km. Ngã tư Vũng Tàu hiện cách cầu Đồng Nai 900m và là giao lộ của Quốc lộ 1, Quốc lộ 51 và đường Lê Văn Duyệt, nên nếu không có đường trên cao kết nối, mọi dòng xe đều phải “chen vai” trên mặt đất. Đại diện một doanh nghiệp hạ tầng đã đề xuất làm đường trên cao dọc Quốc lộ 51, đoạn từ ngã tư Vũng Tàu đến Cổng 11 (kết nối cao tốc), theo hình thức PPP với tổng kinh phí hơn 12.800 tỷ đồng. Câu hỏi đặt ra là: chúng ta sẽ tổ chức giao thông ra sao để tuyến đường trên cao này không trở thành thêm một “phễu” dồn xe xuống Võ Nguyên Giáp.
Quy hoạch liên kết vùng: Không chỉ thêm làn, mà phải đổi cách quản lý dòng xe
Tuyến đường trên cao nối từ ngã tư Vũng Tàu đến cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, khi được đầu tư, được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hạ tầng liên kết vùng, phân luồng phương tiện và giải tỏa áp lực giao thông ngày càng lớn giữa hai địa phương. Song song, nhiều dự án mở rộng cao tốc huyết mạch cũng đang triển khai, như mở rộng tuyến TP Hồ Chí Minh - Long Thành lên 8-10 làn xe và hoàn thành cao tốc Dầu Giây - Tân Phú quy mô 4 làn vào năm 2027. Nếu không có chiến lược phân luồng đồng bộ, các tuyến mới này có thể tiếp tục dồn xe về những nút giao vốn đã quá tải.
Đại diện Sở Xây dựng TP Đồng Nai nhận định: khi cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu đi vào hoạt động, lưu lượng phương tiện đổ về nút giao với Võ Nguyên Giáp tăng cao, khiến trật tự và an toàn giao thông tại đây trở nên phức tạp hơn. Điều này cho thấy bài toán không chỉ là xây thêm đường, mà là tổ chức lại mạng lưới: phân tuyến rõ ràng cho xe du lịch, xe tải, xe máy; điều chỉnh lộ trình khuyến nghị trên bản đồ số; và xem lại cách thiết kế nút giao để tránh giao cắt xung đột. Nếu không, mọi nỗ lực đầu tư hạ tầng sẽ bị “nuốt chửng” bởi vài km nút thắt cổ chai như Võ Nguyên Giáp.
Kết luận: Cao tốc chỉ phát huy hiệu quả khi nút giao không còn là “điểm mù”
Cao tốc Biên Hòa Vũng Tàu đang cho thấy một bài học rõ ràng: hạ tầng cấp vùng không thể tách rời những đoạn kết nối ngắn nhưng mang tính quyết định như Võ Nguyên Giáp hay vòng xoay Cổng 11. Khi những đoạn đường này bị bỏ quên trong quy hoạch, người dân địa phương sẽ là những người chịu thiệt đầu tiên, dù trên giấy tờ, áp lực Quốc lộ 51 đã được giảm.
Việc bàn giao Quốc lộ 1 cho địa phương để triển khai đường trên cao kết nối là cơ hội để Đồng Nai chủ động thiết kế lại mạng lưới giao thông cửa ngõ. Nhưng nếu chỉ dừng ở thêm làn, thêm tầng mà không thay đổi cách quản lý dòng xe, ùn tắc Võ Nguyên Giáp sẽ tiếp tục là “vết nứt” trong bức tranh cao tốc hiện đại. Cao tốc chỉ thật sự có ý nghĩa khi người dân quanh nút giao không còn phải mất 3 tiếng cho quãng đường vài km, và khi an toàn giao thông được đặt ngang hàng với tốc độ di chuyển.
