Tăng trưởng bền vững phải bắt đầu từ an ninh nguồn cung
Công nghiệp dầu khí là hệ thống các hoạt động từ thăm dò, khai thác đến chế biến và dịch vụ kỹ thuật, giữ vai trò cung ứng năng lượng và hỗ trợ năng lực sản xuất của nền kinh tế. Ngày 29/10/2026, tại Hà Nội, Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững” thảo luận các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị và thích ứng với chuyển dịch năng lượng. Đây là chương trình nghị sự đúng lúc, bởi nguồn cung ổn định không thể được bảo đảm chỉ bằng cách duy trì khai thác như hiện nay. Mỏ chủ lực suy giảm tự nhiên, bất ổn địa chính trị làm tăng rủi ro nguồn cung, trong khi cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đặt ra sức ép chuyển đổi dài hạn. Ngành phải cân bằng nhu cầu năng lượng trước mắt với chất lượng tăng trưởng về sau.
Ý nghĩa thiết thực của cuộc thảo luận nằm ở tác động cuối cùng tới khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng của nền kinh tế. Nếu các khâu khai thác, hạ tầng khí, lọc hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật được kết nối tốt hơn, ngành có cơ hội sử dụng tài nguyên hiệu quả, tạo sản phẩm giá trị cao và củng cố năng lực trong nước. Ngược lại, đầu tư rời rạc có thể khiến nguồn lực không chuyển thành nguồn cung đáng tin cậy. Vì vậy, an ninh năng lượng không nên bị hiểu hẹp là duy trì sản lượng khai thác; nó còn phụ thuộc vào hạ tầng, chế biến và khả năng ứng phó khi thị trường biến động.
Thể chế mới mở cửa, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào thực thi
Diễn đàn diễn ra sau khi Quốc hội thông qua Luật Dầu khí năm 2026 vào ngày 23/8/2026; luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Năm nhóm thay đổi được nêu gồm đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa thủ tục hành chính; tăng thu hút đầu tư; phát triển dịch vụ dầu khí; và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đây là cơ hội đáng kể để tháo gỡ trở ngại cho chu kỳ đầu tư mới, nhưng luật mới không tự động biến dự án chậm thành dự án hiệu quả. Chất lượng văn bản hướng dẫn và cách áp dụng sẽ quyết định doanh nghiệp có thể lập kế hoạch, phân bổ rủi ro và triển khai dự án đến đâu. Cải cách thể chế vì thế cần được đánh giá bằng kết quả thực tế, không chỉ bằng số quy định được sửa.
Tầm quan trọng của luật còn nằm ở việc gắn điều kiện đầu tư với yêu cầu phục vụ tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng. Phân cấp và thủ tục gọn hơn có thể giúp quyết định nhanh hơn; cơ chế thu hút đầu tư và phát triển dịch vụ có thể mở rộng năng lực của toàn ngành. Tuy nhiên, nếu hướng dẫn thi hành thiếu nhất quán, điểm nghẽn chỉ chuyển từ khâu phê duyệt sang khâu thực hiện. Bước tiếp theo vì thế cần là hoàn thiện văn bản hướng dẫn, để các thay đổi pháp lý tạo ra môi trường triển khai rõ ràng, đồng thời giúp doanh nghiệp lựa chọn dự án có đóng góp dài hạn.
Tái cấu trúc dầu khí phải nối liền toàn bộ chuỗi giá trị
Thông điệp có sức nặng nhất của diễn đàn là tái cấu trúc dầu khí không thể dừng ở việc đổi mô hình tổ chức hay giữ sản lượng khai thác. Ông Đào Quang Bính cho rằng ngành cần định hình lại chất lượng phát triển trên toàn bộ chuỗi giá trị. Ở thượng nguồn, hướng đi được đặt ra là tìm kiếm, thăm dò tại vùng nước sâu, xa bờ và nghiên cứu khai thác hiệu quả mỏ nhỏ, mỏ cận biên. Ở trung và hạ nguồn, trọng tâm là thúc đẩy chuỗi dự án khí, phát triển đồng bộ hạ tầng LNG và nâng năng lực chế biến sâu. Dịch vụ kỹ thuật cần phát huy năng lực thi công công trình biển, giữ thị trường trong nước và mở rộng ra quốc tế. Chỉ khi các lựa chọn này được phối hợp, tái cấu trúc mới có thể nâng hiệu quả thay vì tạo thêm những mảng hoạt động rời nhau.
Định hướng dài hạn đặt Petrovietnam trên ba trụ cột: năng lượng, công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Đây là cách mở rộng vai trò từ khai thác tài nguyên sang xây dựng năng lực công nghiệp, nhưng phải gắn với năng lực và nguồn lực hiện có. Hạ tầng biển, kinh nghiệm ngoài khơi và năng lực kỹ thuật cũng có thể hỗ trợ nghiên cứu điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh, amoniac xanh, nhiên liệu hàng không bền vững và công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon trong giai đoạn 2026–2030. Theo hướng này, chuyển dịch năng lượng không có nghĩa là bỏ qua năng lực cốt lõi; nó đòi hỏi chọn lĩnh vực mới có liên kết thực chất với nền tảng hiện hữu.
Kết luận: đo cải cách bằng nguồn cung và giá trị tạo ra
Diễn đàn đã đặt đúng các mảnh ghép của bài toán: an ninh năng lượng, thể chế thông thoáng hơn và hiệu quả cao hơn trên toàn chuỗi. Nhưng tăng trưởng bền vững sẽ không đến từ tuyên bố tái cấu trúc hay danh mục lĩnh vực mới. Thước đo phải là khả năng duy trì nguồn cung, triển khai đầu tư đồng bộ, nâng tỷ trọng giá trị gia tăng và phát triển năng lực trong nước, đồng thời thích ứng với yêu cầu giảm phát thải. Luật Dầu khí mới tạo cơ hội, còn kết quả phụ thuộc vào hướng dẫn thi hành và quyết định phân bổ nguồn lực. Với dầu khí Việt Nam, con đường hợp lý là bảo vệ năng lực cốt lõi nhưng không khóa mình vào mô hình khai thác cũ: tái cấu trúc toàn chuỗi, lựa chọn dự án có liên kết và biến cải cách thành năng lực sản xuất thực tế.
