Một tiết học đưa học sinh ra khỏi lớp
Tiết học Gen Z là chương trình giáo dục phòng ngừa ma túy kết hợp trải nghiệm thực tế, kiến thức pháp luật và đối thoại giữa học sinh, gia đình, nhà trường nhằm giúp các em nhận diện nguy cơ và lựa chọn an toàn. Ngày 21/10, Công an thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức mùa hai với chủ đề “Chuyến xe – Hành trình của những lựa chọn”. Hơn 600 học sinh cùng thầy cô và cha mẹ lên xe buýt hai tầng đến Cơ sở cai nghiện ma túy số 1 Hà Nội tại xã Yên Bài. Điểm đến khác thường là lựa chọn đáng giá: thay vì chỉ nghe cảnh báo trong lớp, học sinh được đối diện với hệ quả của những quyết định ngoài đời. Mùa đầu mang thông điệp sống an toàn; mùa này đi sâu hơn vào những câu chuyện thật và ranh giới mong manh giữa một phút tò mò với hậu quả kéo dài.
Câu chuyện thật cần đi cùng hiểu biết pháp luật
Tại cơ sở cai nghiện, học sinh nghe về quá trình sa vào ma túy, tác động lên bản thân và gia đình, cũng như nỗ lực làm lại cuộc đời của các học viên. Những câu chuyện ấy có sức cảnh tỉnh, nhưng trải nghiệm không nên dừng ở cảm xúc. Muốn phòng chống ma túy hiệu quả, giáo dục học sinh cần giúp các em hiểu hành vi nào có thể vi phạm pháp luật và biết cách ứng xử khi gặp tình huống nguy hiểm. Chương trình bổ sung phần thi tìm hiểu pháp luật; tại trạm Sáng tạo, đội gồm 15 học sinh trả lời nhanh các câu hỏi về phòng, chống ma túy. Sự kết hợp này hợp lý: câu chuyện thật cho thấy cái giá của lựa chọn, còn kiến thức pháp luật giúp biến ấn tượng thành hiểu biết có thể sử dụng. Tuy vậy, thông tin cần được truyền đạt rõ ràng, phù hợp lứa tuổi, tránh biến nỗi sợ thành phương pháp giáo dục duy nhất.
Từ nhận diện lời rủ rê đến biết cách từ chối
Trọng tâm phòng ngừa không chỉ là nhận ra ma túy nguy hiểm, mà còn là chuẩn bị cho khoảnh khắc bị rủ rê, chịu áp lực bạn bè hoặc muốn chứng tỏ bản thân. Thông điệp “Không thử ma túy dù chỉ một lần” đặt ra ranh giới dứt khoát; kỹ năng từ chối cần giúp học sinh biết dừng lại, nói không và rời khỏi tình huống có nguy cơ. Các em cũng cần biết tìm người hỗ trợ thay vì giữ kín vì sĩ diện hay sợ bị đánh giá. Khi gặp áp lực tâm lý hoặc bị lôi kéo vào hành vi nguy hiểm, học sinh được khuyến khích chủ động tìm đến gia đình, thầy cô hoặc lực lượng công an. Đây là điểm khiến chương trình có ý nghĩa thực hành: bản lĩnh không nằm ở việc dám thử điều nguy hại, mà ở khả năng bảo vệ sức khỏe và tương lai bằng một lời từ chối rõ ràng.
Phụ huynh và nhà trường phải đồng hành sau buổi học
Đưa nội dung phòng chống ma túy vào trường học sẽ thiếu hiệu quả nếu học sinh chỉ được nghe cảnh báo mà không có nơi tin cậy để tìm đến. Trong chương trình, phụ huynh và giáo viên cùng trao đổi về cách nhận biết khi con thay đổi, áp lực tâm lý tuổi vị thành niên và vai trò đồng hành của gia đình, nhà trường. Góc nhìn này nhắc người lớn đừng chỉ chăm chăm vào điểm số hay hành vi bề mặt: sự xa cách, ít chia sẻ có thể là tín hiệu cần một cuộc trò chuyện bình tĩnh, không phải lập tức trách phạt. Học sinh cũng cần được lắng nghe, không bị quy kết khi tìm kiếm trợ giúp. Ban tổ chức cho biết chương trình sẽ tiếp tục trong những năm học tới và hướng tới mở rộng tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại các trường trung học và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên. Giá trị của một chuyến xe vì thế phải được nối dài bằng sự đồng hành thường ngày.
