Tim hoạt động trở lại không có nghĩa nguy hiểm đã qua
Ngừng tim là tình trạng tim không còn khả năng duy trì tuần hoàn hiệu quả, khiến máu và oxy không được đưa đến não cùng các cơ quan quan trọng như bình thường. Đây là cấp cứu tối khẩn cấp, nhưng khôi phục nhịp tim mới chỉ là một phần của cuộc chiến: não có thể đã thiếu oxy và bị tổn thương trước khi tuần hoàn được tái lập. Não có thể chịu tổn thương chỉ sau vài phút thiếu máu, thiếu oxy; mức độ hồi phục còn tùy nguyên nhân, thời gian gián đoạn tuần hoàn và hiệu quả hồi sức. Vì vậy, thấy người bệnh tỉnh lại không phải lý do để dừng theo dõi hay bỏ qua việc đến bệnh viện. Tổn thương não không đồng nghĩa với chết não: chết não là mất hoàn toàn, không thể hồi phục chức năng não và phải được xác định theo tiêu chuẩn y khoa. Người bệnh vẫn có thể tử vong hoặc mang di chứng thần kinh nặng dù tim đã đập lại.
Ba phút cấp cứu cho thấy thời gian có thể đổi hướng kết cục
Một trường hợp gần đây cho thấy vì sao người chứng kiến không thể chờ xem tình hình diễn biến ra sao. Sau khi chơi cầu lông rồi đi ăn uống, một người đàn ông 36 tuổi đột ngột tím tái, mất ý thức và ngừng thở. Một nữ điều dưỡng phát hiện ông không có mạch, nhờ người gọi cấp cứu 115 rồi cùng một người khác ép tim và thổi ngạt; sau khoảng 3 phút hồi sức, mạch trở lại và ông dần tỉnh táo. Người bệnh vẫn được đưa đến bệnh viện để kiểm tra, theo dõi và tìm nguyên nhân, dù lúc đó đã tỉnh. Trường hợp này không chứng minh mọi ca ngừng tim đều hồi phục trong vài phút; nó nhấn mạnh rằng phát hiện, gọi trợ giúp và bắt đầu hồi sức sớm có thể tạo khác biệt. Thời gian tính từ lúc mất ý thức đến khi được hồi sức hiệu quả, nên mỗi phút chờ đợi đều có thể làm não tiếp tục thiếu oxy.
Người chứng kiến cần gọi cấp cứu và bắt đầu hồi sinh tim phổi
Khi một người đột ngột ngã quỵ, bất tỉnh, không đáp ứng và không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp cá, hãy nghĩ đến ngừng tim. Gọi cấp cứu 115 ngay và nhờ người khác tìm máy khử rung tim tự động (AED), nếu có; đừng trì hoãn để tìm người có chuyên môn hay chuẩn bị đủ thiết bị. Ép tim ngoài lồng ngực giúp tạo dòng máu lưu thông nhân tạo, duy trì một phần oxy đến não và tim trong lúc chờ tuần hoàn tự nhiên trở lại. Với người trưởng thành, ép giữa ngực, trên nửa dưới xương ức, với tốc độ 100–120 lần/phút và độ sâu 5–6 cm; để lồng ngực nở lại sau mỗi lần ép và hạn chế ngắt quãng. Người đã được huấn luyện có thể kết hợp 30 lần ép với 2 lần thổi ngạt. Nếu không thể hoặc chưa được hướng dẫn thổi ngạt, hãy ép tim liên tục. Bật AED và làm theo chỉ dẫn; tiếp tục hồi sức cho đến khi nhân viên cấp cứu tiếp nhận hoặc người bệnh tỉnh, thở bình thường.
Kết luận: hồi sức không dừng ở lúc tim đập lại
Cấp cứu ngừng tim phải hướng đến cả việc khôi phục tuần hoàn lẫn bảo vệ não. Tim đập trở lại là dấu hiệu đáng mừng, nhưng không bảo đảm não không bị tổn thương, cũng không loại trừ nguy cơ biến chứng hoặc ngừng tim tái diễn. Vì thế, người sống sót sau hồi sức cần được nhân viên y tế đánh giá và theo dõi tại bệnh viện, ngay cả khi đã tỉnh táo. Với người chứng kiến, điều có ích nhất không phải là chờ đợi hay đưa người bệnh lên xe riêng thay cho hồi sức: hãy gọi cấp cứu, bắt đầu ép tim ngay và dùng AED nếu có. Trong ngừng tim, vài phút đầu có thể quyết định không chỉ người bệnh có sống hay không, mà còn họ có thể hồi phục chức năng não đến mức nào.
