Chuyển đổi số phải đi vào việc hằng ngày
Chuyển đổi số giáo dục là quá trình đưa công nghệ vào quản lý, tổ chức dạy học và phối hợp giữa nhà trường với gia đình để cải thiện cách vận hành và hỗ trợ học sinh. Giá trị của quá trình này không nằm ở số lượng thiết bị hay phần mềm được mua sắm, mà ở việc công nghệ có giúp giáo viên dạy tốt hơn, giảm việc thủ công và giúp học sinh học chủ động hơn hay không. Tại phường Xuân Phương, các trường hướng tới môi trường học linh hoạt, trong đó học sinh có thể tiếp cận học liệu số còn giáo viên có thêm công cụ thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động và đánh giá. Năm học 2026-2027, Trường THCS Xuân Phương xác định đổi mới quản lý, khai thác học liệu số và tăng ứng dụng công nghệ trong dạy học là nhiệm vụ trọng tâm. Đây là hướng đi đúng: số hóa chỉ có ý nghĩa khi gắn với những nhu cầu cụ thể trong lớp học và công việc nhà trường.
Một ví dụ thiết thực là nền tảng học trực tuyến OLM, được sử dụng cho dạy học và quản lý. Toàn trường cấp mã học tập cho 100% học sinh, giúp các em truy cập tài liệu số, làm nhiệm vụ học tập và tham gia hoạt động trực tuyến. Mã truy cập mở rộng cơ hội học tập, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng nội dung, khả năng tiếp cận thiết bị và cách giáo viên theo sát tiến độ. Vì vậy, phần mềm giáo dục nên được xem là công cụ bổ trợ cho chuyên môn, không phải giải pháp tự động thay thế tương tác giữa thầy và trò.
Phần mềm làm thay đổi cả quản lý lẫn bài học
Khi được triển khai đồng bộ, nền tảng quản lý trường học có thể giảm lệ thuộc vào hồ sơ giấy và giúp thông tin lưu chuyển nhanh hơn. Tại Trường THCS Lý Tự Trọng, sau khi hợp nhất với Trường THCS Ninh Tiến, nhà trường phải duy trì hoạt động tại hai điểm trường, trong khi việc điều hành trở nên vất vả hơn và điều kiện hạ tầng giữa các khu vực chưa đồng đều. Ban Giám hiệu xác định chuyển đổi số là khâu đột phá để ổn định quản lý và đổi mới giáo dục sau sáp nhập. Trường đưa VnEdu vào các khâu quản lý hồ sơ học sinh, sổ điểm điện tử, duyệt giáo án trực tuyến và ký học bạ bằng chữ ký số; đồng thời cấp Gmail giáo dục cho toàn bộ cán bộ, giáo viên để trao đổi công việc.
Ứng dụng số cũng cần tạo khác biệt trong giờ học, thay vì dừng ở việc chuyển biểu mẫu giấy lên mạng. Tại Trường Tiểu học Đỗ Ngọc Du, phần mềm Lilia được đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027 để hỗ trợ quản lý giáo viên và tổ chức luyện tập, kiểm tra trực tuyến. Dữ liệu bài làm giúp giáo viên nhận diện phần kiến thức học sinh còn yếu, từ đó điều chỉnh ôn tập và bổ sung nội dung phù hợp. Với quy mô 4.658 học sinh và 102 lớp, việc ứng dụng công nghệ vào công việc thường ngày có thể đem lại lợi ích thiết thực, miễn là dữ liệu được dùng để cải thiện việc dạy, chứ không chỉ để tăng thêm khâu báo cáo.
Kết nối gia đình là một phần của đổi mới
Dạy học số không thể tách khỏi việc nhà trường và gia đình cùng nắm được tình hình học tập, rèn luyện của học sinh. Các nền tảng như eNetViet, HanoiWork và những phần mềm quản lý hỗ trợ trao đổi thông tin, theo dõi nhiệm vụ, đồng thời tăng kết nối giữa trường với phụ huynh. Khi thông tin được cập nhật thuận tiện, gia đình có cơ hội phản hồi kịp thời thay vì chỉ biết kết quả qua những lần họp định kỳ. Nhưng kết nối chỉ hữu ích nếu thông báo rõ ràng, đúng lúc và không biến thành dòng tin nhắn quá tải.
Ở Xuân Phương, các kênh liên lạc điện tử và công cụ trực tuyến hỗ trợ cập nhật thông tin học tập, nề nếp, qua đó tạo điều kiện để gia đình và nhà trường phối hợp trong quá trình giáo dục. Đây là phần thường bị xem nhẹ khi nói về công nghệ trường học: một hệ thống tốt không chỉ giúp ban giám hiệu xử lý dữ liệu, mà còn làm cho phụ huynh hiểu con đang học gì và cần được hỗ trợ ra sao. Muốn giữ được niềm tin, trường cần bảo vệ thông tin học sinh và bảo đảm phụ huynh có thể tiếp cận các kênh số phù hợp.
Sau sáp nhập, ưu tiên phải là hệ sinh thái dùng được
Trường THCS Lý Tự Trọng cho thấy chuyển đổi số có thể trở thành cách giải quyết áp lực tổ chức sau sáp nhập, nhưng nền tảng số không xóa đi những chênh lệch về thiết bị, hạ tầng hay năng lực sử dụng. Trường có 64 lớp và 2.971 học sinh tại hai điểm trường; việc phối hợp giữa đội ngũ đến từ những môi trường khác nhau cũng cần thời gian. Vì thế, triển khai phần mềm phải đi cùng rà soát điều kiện, hỗ trợ giáo viên và bảo đảm học sinh ở từng điểm trường đều có cơ hội tiếp cận. Công nghệ chỉ tạo hiệu quả khi quy trình mới đơn giản hơn và không đẩy thêm gánh nặng cho người sử dụng.
Trong thời gian tới, nhà trường đặt mục tiêu hoàn thiện hệ sinh thái số, nâng năng lực số cho học sinh và giáo viên, đồng thời đưa công nghệ vào giảng dạy phù hợp điều kiện thực tế. Trường Tiểu học Đỗ Ngọc Du cũng hướng tới xây dựng kho học liệu số được giáo viên biên soạn, chuẩn hóa và chia sẻ, song song với từng bước phát triển mô hình trường học thông minh. Những mục tiêu này đáng giá hơn việc chạy theo danh sách ứng dụng mới: kho học liệu dùng chung, dữ liệu có ích cho dạy học và liên lạc tin cậy với gia đình mới là nền móng bền vững.
Kết luận, chuyển đổi số giáo dục đang tác động đồng thời đến quản lý, giảng dạy và quan hệ giữa nhà trường với gia đình. OLM, VnEdu, Lilia cùng các công cụ trao đổi số cho thấy phần mềm có thể giảm thao tác, hỗ trợ đánh giá và giúp thông tin đến đúng người nhanh hơn. Tuy nhiên, thành công không được đo bằng số nền tảng đã triển khai. Thước đo thuyết phục hơn là giáo viên có thêm thời gian dạy, học sinh nhận được hỗ trợ sát nhu cầu và gia đình phối hợp hiệu quả. Đó mới là thay đổi đáng theo đuổi.
