Từ “hành trang số” đến tham vọng trung tâm công nghiệp công nghệ cao
Xây dựng lực lượng lao động kỹ thuật số ở Bắc Ninh là tiến trình trang bị cho học sinh, sinh viên hệ thống kỹ năng số, tư duy sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ, thông qua nghiên cứu khoa học, giáo dục nghề nghiệp gắn với phát triển xanh và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp công nghiệp hiện đại. Điểm quan trọng cần nhìn thẳng: Bắc Ninh không coi chuyển đổi số trong giáo dục là phong trào, mà là điều kiện sống còn để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh công nghiệp 4.0, nếu người học thiếu kỹ năng số và hiểu biết về phát triển bền vững, họ sẽ tụt hậu ngay trên chính quê hương mình – nơi các tập đoàn như Samsung, Hồng Hải, Canon liên tục tuyển dụng nhân lực kỹ thuật. Vì vậy, “hành trang số học sinh” không còn là khẩu hiệu đẹp mà đang trở thành tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục của tỉnh.
Dự án “hành tinh xanh” và cú hích cho đào tạo nghề công nghiệp 4.0
Một trong những bước đi cho thấy tư duy mới về đào tạo nghề công nghiệp 4.0 ở Bắc Ninh là Dự án “Vì một hành tinh xanh và Giáo dục AI - Kiến tạo tương lai”. Sáng 28/8, tại Trường Cao đẳng Lý Thái Tổ, dự án được tổng kết giai đoạn 2024-2026 và thảo luận về phát triển xanh trong giáo dục nghề nghiệp, với sự phối hợp giữa Tổ chức Kenan Foundation Asia, Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh cùng các đối tác doanh nghiệp năng lượng. Tài liệu chuyên sâu về tiết kiệm năng lượng, chuyển dịch năng lượng, năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng hiệu quả và bảo vệ môi trường đang được xây dựng riêng cho khối giáo dục nghề nghiệp. Theo báo cáo dự án, 112 giảng viên đã được đào tạo về năng lượng bền vững và phương pháp dạy học gắn với các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc, đồng thời khoảng 10.500 sinh viên được tiếp cận phương pháp học tập mới, rèn tư duy phản biện, sáng tạo và kỹ năng hợp tác, giải quyết vấn đề.
Tích hợp kỹ năng số và phát triển xanh kỹ thuật vào chương trình cao đẳng
Điểm đáng nói trong chiến lược kỹ năng số Bắc Ninh là cách các trường cao đẳng đưa nội dung số và phát triển xanh kỹ thuật vào chương trình đào tạo nghề thay vì dạy thêm như các khóa ngoại khóa rời rạc. Đến tháng 8/2026, 16 trường cao đẳng, trung cấp nghề trên địa bàn tỉnh sẽ được hỗ trợ tích hợp các chủ đề năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng và phát triển bền vững ngay trong chương trình chính khóa. Tọa đàm về phát triển xanh trong giáo dục nghề nghiệp đã đi thẳng vào những câu hỏi khó: làm thế nào để người học thích ứng với chuyển dịch năng lượng, chuyển đổi xanh; giải pháp dùng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; và đặc biệt là việc tích hợp kỹ năng xanh, giáo dục STEM, phương pháp học tập dựa trên dự án vào đào tạo nghề. Nếu những khuyến nghị này được thực thi, đào tạo nghề công nghiệp 4.0 tại Bắc Ninh sẽ không chỉ tạo kỹ thuật viên giỏi máy móc mà còn là những công dân hiểu rõ trách nhiệm với môi trường.
292 kỹ sư thực hành có việc làm ngay: thước đo thực chất của chất lượng đào tạo
Không có thước đo nào thực chất hơn tỷ lệ sinh viên cao đẳng việc làm sau tốt nghiệp. Tại lễ tốt nghiệp mới đây, Trường Cao đẳng Cơ điện và Xây dựng Bắc Ninh (BCEC) đã bàn giao 292 kỹ sư thực hành – tức 100% sinh viên tốt nghiệp – cho doanh nghiệp theo đơn đặt hàng. Họ thuộc các ngành điện công nghiệp, điện tử công nghiệp, kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí, công nghệ ô tô, công nghệ thông tin, công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa. 10 sinh viên đạt loại xuất sắc, 155 giỏi, 104 khá, đưa tỷ lệ tốt nghiệp khá, giỏi lên đến 88,7%. Quan trọng hơn, 100% có việc làm ngay, trong đó 129 sinh viên được tuyển dụng ngay trong quá trình học hoặc thực tập, 155 có việc làm qua kết nối việc làm của nhà trường, và 8 tự tìm việc hoặc qua gia đình, người quen. Đây là minh chứng rõ ràng rằng mô hình gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động, hợp tác thực chất với doanh nghiệp là con đường đúng để xây dựng lực lượng lao động kỹ thuật số.
Từ thí điểm đến hệ thống: Bắc Ninh cần tránh “đẹp ở báo cáo, yếu ở lớp học”
Nhìn vào những con số tích cực, có thể nói Bắc Ninh đang đi trước một bước trong việc coi kỹ năng số và phát triển xanh kỹ thuật là trục chính của giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không nằm ở hội nghị hay dự án, mà ở việc biến “hành trang số học sinh” thành trải nghiệm học tập hằng ngày: lớp học phải có dự án thực tế về năng lượng tái tạo, xưởng thực hành phải kết nối hệ thống điều khiển tự động hóa của doanh nghiệp, và bài giảng phải buộc sinh viên giải quyết vấn đề môi trường cụ thể. Các ý kiến tại tọa đàm về phát triển xanh sẽ được tổng hợp để xây dựng khuyến nghị về tích hợp kỹ năng xanh, hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dục nghề nghiệp cả nước. BCEC cũng đặt mục tiêu tiếp tục phát triển mô hình đào tạo gắn với nhu cầu thị trường, tăng hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo, đánh giá và phát triển kỹ năng nghề cho người học. Nếu Bắc Ninh duy trì được sự gắn kết đa bên và kiểm chứng kết quả bằng tỉ lệ việc làm, tỉnh có thể trở thành hình mẫu về đào tạo nghề công nghiệp 4.0, thay vì chỉ xuất hiện như một câu chuyện “hay trên giấy”.
