Giảm thuế để nuôi dưỡng, không phải bào mòn nguồn thu quốc gia
Giảm thuế thu nhập là việc Nhà nước cắt bớt một phần nghĩa vụ thuế mà người dân và doanh nghiệp phải nộp, với mục tiêu trước mắt là giảm gánh nặng tài chính, nhưng về bản chất phải hướng tới nuôi dưỡng nguồn thu quốc gia bền vững, mở rộng cơ sở thu và tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế trong dài hạn. Trong phiên họp chiều 20/8, khi cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành chủ trương giảm thuế và hoan nghênh Chính phủ trình chính sách này lên Quốc hội. Nhưng điều ông nhấn mạnh không phải là giảm bao nhiêu trong năm nay, mà là chúng ta muốn xây dựng một chính sách thuế dài hạn như thế nào để vừa nuôi dưỡng tăng trưởng, vừa bảo đảm nguồn thu quốc gia ổn định cho tương lai.
Gói giảm 30% và ngưỡng 10 tỷ: vì sao chỉ là giải pháp bù đắp ngắn hạn?
Điểm gây chú ý nhất trong dự thảo lần này là mức giảm thuế 30% và ngưỡng doanh thu không quá 10 tỷ đồng cho đối tượng được hưởng ưu đãi. Chủ tịch Quốc hội đã thẳng thắn đặt câu hỏi: “Tại sao lại lựa chọn mức giảm thuế là 30% mà không phải là 20% hay 40%? Tại sao ngưỡng doanh thu áp dụng ưu đãi lại dừng ở con số không quá 10 tỷ đồng mà không phải là 5 tỷ đồng hay một con số khác?”. Câu hỏi này không phải chỉ để tranh luận con số, mà để phơi bày một thực tế: giảm thuế đang bị thiết kế như giải pháp tình thế, thiếu tiêu chí khoa học và đánh giá dài hạn. Khi chính người đứng đầu cơ quan lập pháp khẳng định “lần giảm 30% và ngưỡng 10 tỷ này chỉ là phương án bù đắp ngắn hạn”, thì rõ ràng, nếu dừng lại ở đây, chúng ta mới chỉ chắp vá chứ chưa thực sự cải cách hệ thống thuế.
Giảm thuế đúng lúc: cứu trợ ngắn hạn nhưng phải gắn với tầm nhìn dài hạn
Không thể phủ nhận tác động tích cực trước mắt của giảm thuế thu nhập. Theo phát biểu của Chủ tịch Quốc hội, việc giảm gánh nặng thuế giúp người dân tăng thu nhập khả dụng, doanh nghiệp tích lũy thêm nguồn lực đầu tư, tiếp sức cho toàn bộ nền kinh tế tái sản xuất mở rộng. Ông nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện tại, “việc ban hành chính sách giảm thuế ở thời điểm hiện tại là hết sức cần thiết và mang tính cấp bách”. Đây là bước đi hợp lý để bù đắp khó khăn, tháo gỡ áp lực chi phí cho khu vực sản xuất – kinh doanh. Tuy nhiên, nếu coi đây là đích đến thì là sai lầm. Giảm thuế chỉ đúng nghĩa là chiến lược khi nó mở đường cho cải cách hệ thống thuế, chuyển từ tư duy “thu càng nhiều càng tốt” sang “nuôi dưỡng nguồn thu” và “mở rộng cơ sở thu” trong dài hạn.
Rủi ro điểm gãy 10 tỷ và bài toán thiết kế chính sách thông minh
Nếu coi giảm thuế là liều thuốc cứu trợ, thì cách thiết kế mức hưởng mới là thứ quyết định bệnh có khỏi hay chuyển sang mãn tính. Chủ tịch Quốc hội cảnh báo việc đặt ngưỡng 10 tỷ đồng có thể tạo ra “điểm gãy” lớn về nghĩa vụ thuế: phần thu nhập tăng thêm không đáng kể nhưng nghĩa vụ thuế lại tăng đột ngột, triệt tiêu động lực mở rộng quy mô doanh nghiệp. Nguy cơ tiếp theo là doanh nghiệp chia tách pháp nhân, xé nhỏ doanh thu xuống dưới ngưỡng để hưởng ưu đãi. Nếu Bộ Tài chính không lường trước và đánh giá kỹ, giảm thuế thu nhập sẽ vô tình tạo thêm kẽ hở gian lận, làm méo mó cạnh tranh. Chính vì vậy, thay vì ưu đãi dừng ở vài con số rời rạc, Việt Nam cần một kiến trúc thuế thông minh, giảm thuế đúng đối tượng, đúng mức, gắn với các lĩnh vực ưu tiên như đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, kinh tế xanh và nâng cao năng suất lao động.
Từ giảm thuế nhất thời đến cải cách hệ thống thuế thu nhập
Điểm mấu chốt trong thông điệp của Chủ tịch Quốc hội là yêu cầu dừng cách tiếp cận giảm thuế mang tính tình thế, thay bằng một chương trình cải cách hệ thống thuế thu nhập trung và dài hạn với tiêu chí đánh giá khoa học, rõ ràng. Nói cách khác, giảm thuế hôm nay phải là bước đệm cho một chính sách thuế dài hạn, chứ không phải “món quà” ngắn ngày. Bộ Tài chính được yêu cầu chủ động xây dựng chương trình cải cách này, với trọng tâm là nuôi dưỡng nguồn thu quốc gia, mở rộng cơ sở thu, số hóa quản lý thuế và tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan. Đồng thời, phải kiểm soát chặt trốn thuế, gian lận, chuyển giá; hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai nhưng không để thất thu. Nếu không tận dụng cơ hội này để thiết lập một trật tự thuế mới công bằng, minh bạch, hiệu quả, Việt Nam sẽ mãi loay hoay với những đợt giảm thuế ngắn hạn, trong khi nguồn thu quốc gia và động lực tăng trưởng dài hạn vẫn bị bỏ ngỏ.
