Từ một trung tâm đến mạng lưới 8 đô thị động lực
Chiến lược phát triển 8 đô thị động lực An Giang là cách tỉnh xây dựng mạng lưới các cực tăng trưởng liên kết chặt chẽ ba không gian kinh tế biển, biên giới và nội địa, thay vì tập trung mọi nguồn lực vào một siêu trung tâm duy nhất, qua đó phân bổ hợp lý chức năng đô thị, giảm quá tải và tạo xung lực tăng trưởng rộng khắp cho cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là lựa chọn có tính “nghịch dòng” so với xu hướng nhiều địa phương dồn sức cho một thành phố hạt nhân. Nhưng trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng quyết liệt, mạng lưới đô thị phân vai rõ ràng lại giúp An Giang mở rộng không gian phát triển, giảm rủi ro và chủ động kết nối với kinh tế biển quốc tế. Tỉnh không đi tìm một “thành phố ngôi sao”, mà xây cả “chòm sao” đô thị để bứt phá.
Kết nối biển-biên giới-nội địa: mảnh ghép chức năng rõ ràng
Điểm đáng giá nhất trong chiến lược biên giới nội địa kết hợp kinh tế biển của An Giang là cách tỉnh phân vai rành mạch cho từng đô thị động lực, tạo thành hệ sinh thái bổ trợ thay vì cạnh tranh lẫn nhau. Long Xuyên được định là trung tâm tri thức, giáo dục, đổi mới sáng tạo và logistics nông nghiệp; Rạch Giá giữ vai trò trung tâm hành chính mới, dẫn dắt thương mại-dịch vụ, y tế, giáo dục và phát triển kinh tế biển trên trục Rạch Giá-Long Xuyên; Phú Quốc được hướng thành đô thị du lịch sinh thái-biển đảo đẳng cấp quốc tế. Châu Đốc trở thành đô thị du lịch tâm linh, văn hóa-lịch sử và trung tâm thương mại biên giới kết nối trực tiếp Campuchia; Hà Tiên đảm nhận chức năng đô thị cửa khẩu quốc tế, du lịch ven biển gắn với khu kinh tế cửa khẩu; Kiên Lương tập trung công nghiệp, logistics, cảng biển và du lịch biển; An Biên là hạt nhân nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu thủy sản và năng lượng sạch; Giồng Riềng là đô thị thương mại dịch vụ nội địa. Chuỗi này tạo thế liên hoàn “biển-biên giới-nội địa”, gia tăng sức cạnh tranh vùng chứ không chỉ của riêng tỉnh.
Châu Phú: điểm nối nội địa trong bàn cờ đô thị An Giang
Nếu 8 đô thị động lực là khung chiến lược lớn, thì Châu Phú An Giang là mảnh ghép nội địa quan trọng đang được sắp xếp lại hành chính và tái cấu trúc kinh tế để bắt nhịp với tầm nhìn mới. Trong 6 tháng đầu năm, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn tăng 10,4%, tiến gần chỉ tiêu 11,5% cho thấy nền kinh tế địa phương phát triển khá đồng đều giữa các lĩnh vực. Đáng nói hơn, Châu Phú chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp” theo hướng hàng hóa, chất lượng cao và bền vững: năng suất lúa bình quân đạt 6,62 tấn/ha với sản lượng khoảng 35.260 tấn; cây màu đạt 25 tấn/ha, khoảng 4.075 tấn. Nơi đây còn có 365 ha nuôi thủy sản, chủ yếu cá tra và cá rô phi với sản lượng ước 140.000 tấn/năm, cùng vùng nguyên liệu khoảng 600 ha của doanh nghiệp lớn, tạo dư địa cho công nghiệp chế biến gắn với Khu công nghiệp Bình Long quy mô khoảng 1.500 lao động. Nông nghiệp, công nghiệp chế biến và thương mại-dịch vụ được thiết kế thành ba trụ cột phát triển toàn diện, giúp Châu Phú trở thành “trạm trung chuyển giá trị” giữa vùng nguyên liệu nội địa và các đô thị biển-biên giới.
Mở rộng không gian, hoàn thiện hạ tầng: ưu tiên mang tính quyết định
Chiến lược 8 đô thị động lực An Giang sẽ khó thành công nếu không đi kèm bước đi táo bạo về không gian và kết cấu hạ tầng. Tỉnh đang đẩy nhanh lập và điều chỉnh quy hoạch chung cho toàn bộ 8 đô thị; 3 trung tâm kinh tế trọng điểm là Rạch Giá, Long Xuyên và Châu Đốc đã hoàn tất phê duyệt, 5 đô thị còn lại đang tăng tốc để hoàn thành. Song song, tỉnh tổ chức quy hoạch phân khu các khu vực dự kiến lấn biển đến năm 2030 với tổng diện tích khoảng 4.500ha, tập trung ở Phú Quốc-Thổ Châu, tuyến Rạch Giá-Hòn Đất-Vân Khánh, không gian Hà Tiên-Tiên Hải-Tô Châu-Kiên Lương và khu vực Kiên Hải. Theo lộ trình, năm 2026 sẽ hoàn thiện rà soát, chuẩn bị đầu tư và xác định nguồn lực; giai đoạn 2027-2030 triển khai đồng bộ các dự án ưu tiên theo nguyên tắc lấy đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư nhân. Mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt từ 50% trở lên – một con số nếu đạt được sẽ thay đổi vị thế An Giang trên bản đồ kinh tế vùng.
Trên mặt trận nội địa, Châu Phú xác định đầu tư kết cấu hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng mở rộng không gian phát triển và từng bước hình thành diện mạo đô thị mới. Địa phương huy động nhiều nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng giao thông, cầu đường, từng bước hoàn thiện không gian đô thị, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị mới của tỉnh vào năm 2030. Đi cùng với ngân sách, xã đẩy mạnh xã hội hóa, đã huy động hơn 10 tỷ đồng để xây dựng nhiều công trình cầu và đường giao thông nông thôn, mở lối cho hàng hóa, dịch vụ kết nối thuận lợi hơn. Có thể thấy, khi hạ tầng được ưu tiên, không gian phát triển hài hòa giữa đô thị, nông nghiệp và dịch vụ sẽ dần hình thành, tạo nền tảng vững cho chiến lược kết nối biển-biên giới-nội địa.
Kết luận: Một chiến lược dài hơi hay cú vượt vũ môn cho vùng?
An Giang đang đặt cược vào một chiến lược dài hơi: dùng chuỗi 8 đô thị động lực, quy hoạch rõ chức năng và mở rộng không gian ra biển để tạo xung lực kinh tế mới cho cả vùng chứ không chỉ cho riêng mình. Ở cấp cơ sở, Châu Phú là minh chứng cho cách tiếp cận đó: phát triển toàn diện ba trụ cột nông nghiệp giá trị cao, công nghiệp gắn với chế biến và vùng nguyên liệu, thương mại-dịch vụ gắn với mở rộng không gian đô thị. Chiến lược này dĩ nhiên mang theo rủi ro về vốn, về năng lực điều hành và về khả năng phối hợp liên vùng. Nhưng nếu tỉnh giữ được tinh thần “6 rõ” – rõ địa điểm, sản phẩm đầu ra, cơ quan chủ trì, phối hợp, phương thức thực hiện và thời hạn hoàn thành – thì đến 2030, An Giang hoàn toàn có cơ hội bước ra “biển lớn” với vị thế một trung tâm kết nối biển-biên giới-nội địa của Đồng bằng sông Cửu Long.
