Tín hiệu chiến lược từ New York: Việt Nam muốn nhiều hơn vốn, cần cả công nghệ
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp các tập đoàn Mỹ lớn bên lề Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 là bước đi ngoại giao kinh tế nhằm kêu gọi mở rộng đầu tư, chuyển giao công nghệ và hợp tác dài hạn trong các lĩnh vực then chốt như vệ tinh, năng lượng, logistics, chuyển đổi số và dược phẩm, qua đó nâng tầm hợp tác kinh tế song phương và củng cố vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Chiều 23/9 tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã tiếp đại diện nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 81 và thực hiện các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ từ 20–23/9. Điểm đáng chú ý không phải chỉ là “gặp cho đủ nghi thức”, mà là lựa chọn rất có chủ ý: SpaceX, Murphy Oil, FedEx và các nhà đầu tư năng lượng tái tạo – những mảnh ghép trực tiếp liên quan đến hạ tầng số, an ninh năng lượng và năng lượng logistics Việt Nam trong thập kỷ tới. Điều đó cho thấy Hà Nội đang chủ động dùng ngoại giao cấp cao để mở khóa làn sóng đầu tư Mỹ Việt Nam mang tính nền tảng chứ không còn dừng ở gia công, lắp ráp.
Kết nối vệ tinh và chuyển đổi số: Việt Nam muốn nhảy vọt, không đi từng bậc
Cuộc gặp với bà Gwynne Shotwell, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành SpaceX, cho thấy ưu tiên rõ ràng: Việt Nam không muốn chỉ là khách hàng mua dịch vụ, mà muốn trở thành đối tác trong hệ sinh thái công nghệ vệ tinh. Lãnh đạo Việt Nam đề nghị SpaceX ưu tiên thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm người dân có khả năng tiếp cận kết nối, đồng thời cùng các cơ quan Việt Nam nghiên cứu cơ chế kết nối vệ tinh dự phòng ứng phó thiên tai. Đây là cách tiếp cận gắn công nghệ với an ninh con người, không thuần túy thương mại.
Quan trọng hơn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước kêu gọi SpaceX tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ Việt Nam để đào tạo kỹ sư viễn thông vệ tinh, thiết kế mạng. Điều này phù hợp định hướng Việt Nam coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển nhanh và bền vững. Nếu được triển khai nghiêm túc, hợp tác với một tập đoàn Mỹ lớn như SpaceX có thể giúp chuyển đổi số Việt Nam đi theo lộ trình “nhảy cóc”, xây năng lực nội sinh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hạ tầng và nhân lực nhập khẩu.
Năng lượng và logistics: xây nền tảng cho công nghiệp hóa thế hệ mới
Ở trụ cột năng lượng, cuộc gặp với ông Eric Hambly, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Murphy Oil, cho thấy Hà Nội không từ chối các nguồn năng lượng truyền thống, nhưng đặt chúng trong bối cảnh chuyển dịch sang xanh hơn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu năng lượng tăng và đang thúc đẩy mạnh các nguồn năng lượng sạch, tái tạo. Về phía mình, Murphy Oil khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường đầu tư tại Việt Nam, đồng hành trong phát triển ngành dầu khí, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Điều này nếu được hiện thực hóa sẽ giúp quá trình chuyển dịch năng lượng ít bị đứt gãy về nguồn cung.
Ở mũi đột phá logistics, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao việc FedEx hiện diện tại Việt Nam hơn 30 năm, góp phần kết nối hàng hóa và doanh nghiệp Việt Nam với thị trường quốc tế. Ông Raj Subramaniam cho biết FedEx sẽ hỗ trợ Việt Nam quản lý rủi ro, tự động hóa và rút ngắn thời gian thông quan cho hàng chuyển phát nhanh và thương mại điện tử; giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận trực tiếp hơn thị trường toàn cầu, phát triển logistics xanh và nguồn nhân lực. Lãnh đạo Việt Nam không chỉ dừng ở lời khen, mà yêu cầu FedEx hỗ trợ Việt Nam tham gia hệ sinh thái hàng hóa hàng không và tăng mạnh kết nối trực tiếp với mạng lưới toàn cầu. Đó là cách tiếp cận chủ động, coi năng lượng logistics Việt Nam là điều kiện để hàng Việt có thể cạnh tranh.
Năng lượng tái tạo, dược phẩm và thông điệp về một môi trường đầu tư có thể dự báo
Trong cuộc gặp với ông William Nathan Franklin, Chủ tịch kiêm Nhà sáng lập Pacifico Energy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá cao cam kết đầu tư dài hạn vào năng lượng tái tạo, điện gió và điện gió ngoài khơi tại Việt Nam. Ông nhấn mạnh để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghệ cao, Việt Nam cần hệ thống năng lượng ổn định, an toàn, cạnh tranh và ngày càng xanh hơn; trong đó điện gió ngoài khơi giữ vai trò quan trọng. Lãnh đạo Việt Nam mong giai đoạn tiếp theo, hiệu quả hợp tác sẽ được đo bằng kết quả cụ thể, thực chất – một thông điệp rõ ràng rằng thời “ký cho đẹp” đã qua, giờ là thời của dự án vận hành đúng tiến độ, sinh lợi rõ ràng.
Vượt lên từng cuộc gặp riêng lẻ, thông điệp chung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là Việt Nam luôn hoan nghênh và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Hoa Kỳ đầu tư, hợp tác với đối tác Việt Nam vì lợi ích chung của cả hai bên. Theo các nguồn tin chính thức, ông Tô Lâm kêu gọi các công ty Mỹ mở rộng hợp tác và đầu tư tại Việt Nam trong các lĩnh vực kết nối vệ tinh, năng lượng, logistics, chuyển đổi số và dược phẩm. Đồng thời, phía Việt Nam cam kết duy trì môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Đây không chỉ là lời mời gọi đầu tư Mỹ Việt Nam, mà là cam kết chính trị ở cấp cao nhất cho một khuôn khổ hợp tác kinh tế song phương sâu hơn, cân bằng hơn và dựa trên công nghệ cao.
