Thương hiệu quốc gia Việt Nam đang thay đổi luật chơi cạnh tranh
Thương hiệu quốc gia Việt Nam là chương trình cấp nhà nước nhằm lựa chọn và đồng hành với những sản phẩm đạt chuẩn quốc gia, dựa trên hệ thống tiêu chí về chất lượng, đổi mới sáng tạo và năng lực tiên phong, qua đó nâng vị thế sản phẩm Việt trên thị trường trong nước và quốc tế, chuyển đổi từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng năng lực tổng thể của doanh nghiệp. Kỳ xét chọn thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026 đã công nhận 499 sản phẩm của 227 doanh nghiệp đạt chuẩn, phản ánh bức tranh trưởng thành đáng kể của cộng đồng doanh nghiệp trong nước. Đây không chỉ là một danh sách vinh danh; đó là tín hiệu mạnh cho thấy ai hiểu luật chơi mới – luật chơi ưu tiên đổi mới sáng tạo sản phẩm, năng lực cạnh tranh dài hạn và phát triển bền vững. Khi thương hiệu quốc gia đặt ra chuẩn cao hơn, doanh nghiệp buộc phải nghĩ khác, làm khác nếu muốn tiếp tục hiện diện trong nhóm dẫn dắt.
Tăng trọng số đổi mới sáng tạo lên 30%: thông điệp chính sách rất rõ ràng
Điểm xoay trục quan trọng của kỳ xét chọn 2026 nằm ở hệ thống tiêu chí mới: đổi mới sáng tạo không còn là phần phụ, mà chiếm 30% tổng thang điểm 1.000 điểm. Cụ thể, điểm số dành cho nhóm tiêu chí đổi mới, sáng tạo được nâng từ 180 lên 300 điểm – một sự điều chỉnh đủ lớn để thay đổi hành vi doanh nghiệp. Đây là cách nhà nước gửi đi thông điệp: thời cạnh tranh bằng lao động rẻ đã hết, năng lực nghiên cứu & phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, tài sản trí tuệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh và phát triển nguồn nhân lực mới là trụ cột tạo lợi thế. Quyết định số 03/2026/QĐ-TTg và Thông tư 18/2026/TT-BCT không chỉ “sửa quy chế”; chúng chính là bản đồ hướng doanh nghiệp vào quỹ đạo đổi mới, gắn thương hiệu với khả năng thích ứng và bền vững dài hạn. Doanh nghiệp nào vẫn chỉ tối ưu chi phí mà bỏ qua năng lực sáng tạo sẽ ngày càng khó bước qua được vòng xét chọn.
499 sản phẩm đạt chuẩn quốc gia: chọn lọc khắt khe hơn, danh hiệu giá trị hơn
Qua quá trình tiếp nhận, rà soát hồ sơ, đánh giá và thẩm định theo hệ thống tiêu chí mới, 499 sản phẩm của 227 doanh nghiệp đã được công nhận đạt thương hiệu quốc gia tại kỳ xét chọn lần thứ 10. Điều đáng chú ý không phải ở con số nhiều hay ít, mà ở việc danh hiệu ngày càng được “lọc” qua hàng loạt yêu cầu pháp lý và quản trị: doanh nghiệp bị rà soát về thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội, lao động, môi trường và các nghĩa vụ liên quan. Sự khắt khe này là cần thiết; thương hiệu quốc gia không thể trao cho những đơn vị chỉ giỏi làm truyền thông mà yếu tuân thủ hoặc thiếu trách nhiệm xã hội. Khi tỷ lệ doanh nghiệp có sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia nằm trong Top 50 thương hiệu giá trị nhất tăng từ 42% lên 50% trong giai đoạn 2020–2026, và 5 doanh nghiệp trong Top 10 sở hữu sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia chiếm tới 69,1% giá trị nhóm, chúng ta đang thấy một sự đồng pha giữa danh hiệu nhà nước và sức mạnh thị trường.
Lễ công bố 16/10: nghi thức vinh danh hay điểm hẹn chiến lược?
Lễ công bố sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 sẽ diễn ra tối 16/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, với quy mô khoảng 1.500 đại biểu và khách mời, truyền hình trực tiếp trên Đài Truyền hình Việt Nam và phát trực tuyến trên nền tảng số quốc gia. Nếu chỉ nhìn đây như một nghi thức vinh danh, chúng ta sẽ bỏ lỡ ý nghĩa chiến lược: đó là điểm hẹn nơi nhà nước củng cố thông điệp chính sách, nơi những doanh nghiệp tiên phong được đặt cạnh nhau để tạo ra chuẩn mực mới cho thị trường. Bên lề sự kiện, dự kiến còn có lễ khởi động phiên bản mới của chuyên mục thương hiệu quốc gia trên một báo điện tử lớn, cho thấy định hướng truyền thông dài hơi nhằm lan tỏa hình ảnh sản phẩm đạt chuẩn quốc gia như biểu tượng của trí tuệ và sức sáng tạo Việt. Trong bối cảnh mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 đã được đặt ra, mỗi thương hiệu được vinh danh không chỉ mang câu chuyện riêng, mà còn gánh một phần trách nhiệm về hình ảnh đất nước.
Từ vinh danh đến năng lực: doanh nghiệp phải coi tiêu chí 2026 là bản kế hoạch hành động
Kỳ xét chọn 2026, với trọng số đổi mới sáng tạo nâng lên 30% và nhấn mạnh năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững, đã vẽ ra một “checklist” rất rõ cho doanh nghiệp muốn góp mặt trong danh sách sản phẩm đạt chuẩn quốc gia. Vấn đề không phải là chạy theo để đủ điểm, mà là biến các tiêu chí xét chọn 2026 thành bản kế hoạch hành động: đầu tư cho R&D, bảo hộ tài sản trí tuệ, chuyển đổi số quy trình, tích hợp kinh tế xanh vào chiến lược, siết lại tuân thủ pháp luật và chuẩn hóa quản trị con người. Bộ Công Thương đã nói rõ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội để hỗ trợ doanh nghiệp sau khi được công nhận, bao gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, gắn xúc tiến thương mại với mở rộng thị trường. Nhưng hỗ trợ chỉ là chất xúc tác; động lực chính vẫn phải đến từ ban lãnh đạo doanh nghiệp, những người hiểu rằng thương hiệu quốc gia Việt Nam không còn là phần thưởng đẹp trên kệ, mà là giấy thông hành vào cuộc chơi cạnh tranh bằng năng lực, nơi ai chậm đổi mới sẽ bị bỏ lại.
