Sơ cấp cứu cộng đồng: mắt xích đầu tiên trước khi xe cấp cứu đến
Sơ cấp cứu cộng đồng là những hỗ trợ ban đầu do người dân thực hiện khi có người gặp nạn, giúp nhận diện tình trạng nguy cấp và xử trí trong lúc chờ nhân viên y tế chuyên nghiệp. Đây là năng lực thiết thực, không phải phần phụ của hệ thống y tế: trong ngừng tim, ngừng thở, từng phút chờ đợi đều có thể ảnh hưởng đến cơ hội sống.
Sáng 23/10, UBND đặc khu Phú Quốc phát động đề án đào tạo sơ cấp cứu ban đầu cho cộng đồng, dự kiến triển khai từ quý IV/2026 đến quý II/2027. Động thái này diễn ra đúng dịp kỷ niệm một năm vận hành Cơ sở Cấp cứu ngoại viện 115, đồng thời hướng tới chuẩn bị nguồn lực y tế cho APEC 2027 Phú Quốc. Đáng chú ý, đề án đặt mục tiêu huấn luyện khoảng 2.000–3.000 người dân và người lao động. Quy mô ấy cho thấy Phú Quốc đang coi kỹ năng của người có mặt đầu tiên là một phần của khả năng ứng phó, chứ không chỉ trông chờ xe cứu thương.
Đào tạo người thường xuyên tiếp xúc với khách
Chương trình ưu tiên tài xế vận tải hành khách, hướng dẫn viên, nhân viên khách sạn, khu nghỉ dưỡng và bãi biển, cùng giáo viên, lực lượng an ninh và dân phòng. Lựa chọn này hợp lý với một điểm đến đón đông du khách: những người làm việc ở tuyến đầu có thể gặp sự cố trước cả đội cấp cứu, tại khách sạn, trên đường hoặc ở bãi biển. Đào tạo họ vừa mở rộng khả năng hỗ trợ vừa đưa trách nhiệm an toàn vào những nơi khách sinh hoạt hằng ngày.
Các lớp dự kiến kéo dài khoảng ba giờ, mỗi lớp có 25–30 học viên và hai giảng viên. Nội dung tập trung vào nhận biết ngừng tim, ngừng thở, thực hành hồi sinh tim phổi (CPR) và phối hợp gọi tổng đài 115. Tiêu chuẩn hoàn thành gồm tham dự đủ thời lượng, đạt ít nhất 90% điểm lý thuyết và hoàn tất toàn bộ tiêu chí thực hành. Cách đặt yêu cầu thực hành cao là cần thiết: biết tên một kỹ thuật không đồng nghĩa với khả năng sử dụng nó khi có người bất tỉnh.
AED và mạng lưới 115 cần vận hành cùng nhau
Song song với đào tạo, đề án dự kiến lắp 30 máy khử rung tim tự động ngoài bệnh viện (AED) tại sân bay, bến cảng, bãi biển và các khu du lịch đông người. Thiết bị chỉ phát huy giá trị nếu người tại hiện trường biết nhận ra tình trạng cần cấp cứu, gọi hỗ trợ và làm theo hướng dẫn. Vì vậy, đào tạo kỹ năng và bố trí AED nên được xem là hai phần bổ trợ: một bên tạo người có thể hành động, bên kia đưa phương tiện đến gần nơi có nguy cơ.
Mắt xích chuyên môn đã có nền tảng là Cơ sở Cấp cứu ngoại viện 115 Phú Quốc, mô hình công–tư do Sở Y tế An Giang chủ trì, gồm Trung tâm Điều phối 115 và ba trạm vệ tinh tại Gành Dầu, Dương Đông, An Thới; hệ thống hoạt động 24/7 và cung cấp dịch vụ miễn phí cho người dân, du khách. Sau một năm, hệ thống tiếp nhận 13.056 cuộc gọi, xử lý 1.511 cuộc gọi khẩn cấp, tiếp cận 1.435 trường hợp và vận chuyển an toàn 1.208 người bệnh; tỷ lệ đáp ứng đạt 94,97%. Những con số này là nền tảng đáng kể, nhưng mạng lưới cộng đồng sẽ giúp hỗ trợ bắt đầu trước khi ê-kíp chuyên nghiệp tới nơi.
Thước đo thành công là khả năng ứng phó trong đời thường
Chuẩn bị cho một sự kiện quốc tế tạo động lực, nhưng giá trị của đề án không nên chỉ được nhìn qua thời điểm APEC. Người dân và du khách cần được bảo vệ cả trong những ngày bình thường, khi tai nạn hay ngừng tim có thể xảy ra ở bất kỳ điểm đông người nào. Đó là lý do sơ cấp cứu Phú Quốc cần được triển khai như năng lực thường trực: có người được huấn luyện, AED đặt ở vị trí phù hợp, và quy trình gọi 115 rõ ràng.
Chính quyền địa phương cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để lan tỏa kiến thức sơ cấp cứu và chuẩn bị hạ tầng, nguồn lực y tế phục vụ APEC 2027. Bước tiếp theo cần được đánh giá bằng mức độ tiếp cận thực tế của các nhóm lao động, khả năng duy trì kỹ năng sau tập huấn và việc thiết bị sẵn sàng tại nơi được lắp đặt. Nếu những yếu tố ấy đi cùng nhau, y tế Phú Quốc sẽ không chỉ có thêm phương tiện ứng cứu mà còn có một cộng đồng biết cách hành động trong những phút quyết định.
