Khi một trường học đóng cửa giữa năm: vấn đề không chỉ là chỗ ngồi cho học sinh
Trường học đóng cửa đột ngột giữa năm là tình huống một cơ sở giáo dục ngừng hoạt động vào thời điểm năm học đang diễn ra, khiến học sinh mất nơi học tập, phụ huynh hoang mang về tương lai giáo dục của con và chính quyền địa phương buộc phải can thiệp khẩn cấp để bảo đảm quyền học tập liên tục cho trẻ. Vụ cơ sở PennSchool trên đường Ba Tháng Hai, phường Hòa Hưng, là ví dụ điển hình: sáng 24/8, ngày đầu tựu trường, phụ huynh đưa con đến thì thấy thông báo tòa nhà bị thu hồi, trường bất ngờ đóng cửa ngay trước cổng. Hệ thống PennSchool có hai cơ sở, nhưng 477 học sinh tại cơ sở Ba Tháng Hai lập tức rơi vào cảnh "mất trường" chỉ trong một buổi sáng. Đây không phải sự cố kỹ thuật, mà là hậu quả của quản trị yếu kém và thiếu minh bạch với phụ huynh.
Hợp đồng, tài sản công và 9 tháng cảnh báo bị phớt lờ
Đằng sau việc một trường học đóng cửa là câu chuyện pháp lý rất cụ thể. Ký túc xá sinh viên Lào tại số 10 Ba Tháng Hai là tài sản được đầu tư bằng ngân sách nhà nước, được Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công cho Công ty S.D (Sông Dương) thuê 5 năm để làm phòng ở, phòng học và hội trường, từ 26/9/2020 đến 26/9/2025. Khi kiểm tra, Phân hiệu phát hiện PennSchool trực tiếp quản lý toàn bộ tòa nhà, tự cải tạo từ 4 lên 6 tầng mà không được chấp thuận, và Công ty Sông Dương đã lặng lẽ ký hợp đồng hợp tác kinh doanh với PennSchool nhưng không báo cho đơn vị cho thuê. Phân hiệu nhiều lần yêu cầu chấm dứt khai thác, và sau khi thanh lý hợp đồng ngày 30/9/2025, vẫn dành hơn 9 tháng để công ty di dời, xử lý các quan hệ phát sinh rồi mới tiếp nhận bàn giao ngày 3/7. "Khoảng thời gian chuyển tiếp hơn 9 tháng thể hiện sự thận trọng, trách nhiệm và thiện chí của Phân hiệu", thông cáo nhấn mạnh. Vấn đề là phía trường đã biết nhưng không chuẩn bị kế hoạch minh bạch cho học sinh và phụ huynh.
Tác động thực tế: chuyển trường khẩn cấp, quyền lợi bị treo lơ lửng
Khi một cơ sở giáo dục mất chỗ đặt trường, cái giá không chỉ là bất tiện. Nhiều phụ huynh đã đóng học phí cả năm cho con tại PennSchool, tùy khối lớp và gói chương trình, nhưng đến ngày đầu tựu trường lại đứng trước cánh cổng khóa trái, con không có lớp, và học phí trở thành câu hỏi chưa lời đáp. Trẻ em không thể chờ các tranh chấp hợp đồng kéo dài; 477 học sinh cần phòng học, thầy cô, chương trình ổn định ngay tức khắc. Chính quyền phường buộc phải vào cuộc, yêu cầu trường cung cấp thông tin, tổ chức gặp phụ huynh trực tiếp, chuẩn bị phương án chuyển trường khẩn cấp: hoặc sang cơ sở chính trên đường Trần Bình Trọng với sức chứa khoảng 400 học sinh, hoặc sang các trường công lập trong phường nếu gia đình có nhu cầu. Ủy ban nhân dân phường đã thông báo cho các trường công chuẩn bị tiếp nhận học sinh chuyển đến, để không em nào bị bỏ lại bên lề năm học mới.
Vai trò bắt buộc của cơ quan quản lý: không thể để trường muốn đóng là đóng
Vụ PennSchool cho thấy cơ quan quản lý hoàn toàn có công cụ nhưng việc sử dụng đến đâu lại phụ thuộc vào mức độ quyết liệt. Ở Hòa Hưng, bộ phận văn hóa – xã hội đã yêu cầu trường giải trình việc đóng cửa cơ sở và tổ chức buổi gặp mặt trực tiếp với phụ huynh để cung cấp thông tin. Đồng thời, chính quyền phường chuẩn bị các phương án học tập thay thế theo yêu cầu của phụ huynh và cử đại diện tham gia buổi họp để nắm bắt nhu cầu, hỗ trợ chuyển trường. Đây là bước đi đúng, nhưng lẽ ra phải diễn ra trước thời điểm tòa nhà bị thu hồi, bằng việc buộc đơn vị vận hành trường trình bày kế hoạch di dời, phương án đảm bảo liên tục việc học cho học sinh và lộ trình thông tin công khai với phụ huynh ngay khi hợp đồng thuê tài sản công chấm dứt. Nếu không có "trần" quản lý rõ ràng, các cơ sở giáo dục có thể tiếp tục coi việc đóng – mở trường là chuyện riêng của mình, và người chịu thiệt luôn là học sinh.
Bài học cho phụ huynh: không mua thương hiệu, hãy đòi cam kết liên tục giáo dục
PennSchool là hệ thống trường quốc tế dạy chương trình Mỹ từ tiền tiểu học đến lớp 12, nghe rất hấp dẫn với các gia đình muốn con theo đuổi chuẩn quốc tế. Nhưng việc cơ sở Ba Tháng Hai đóng cửa đột ngột cho thấy phụ huynh không thể chỉ nhìn vào thương hiệu, cơ sở vật chất và chương trình mà bỏ qua câu hỏi: trường được đặt ở đâu, hợp đồng thuê hay sở hữu thế nào, và kế hoạch đảm bảo liên tục giáo dục ra sao nếu cơ sở phải di dời. Khi một trường học đóng cửa, phụ huynh sẽ bị buộc phải tổ chức chuyển trường khẩn cấp, đàm phán lại các điều khoản đã tin tưởng ký kết, còn học sinh phải thích nghi với môi trường mới trong tâm thế bị động. Bài học ở đây là: phải xem giấy phép, hỏi thẳng về rủi ro cơ sở giáo dục mất phép hoặc mất mặt bằng, yêu cầu trường công khai phương án dự phòng ngay từ khi tuyển sinh, và yêu cầu chính quyền địa phương can dự sớm thay vì chờ đến khi cổng trường khóa lại.
