Khi trường học đóng cửa không báo trước: Vấn đề không chỉ là… chỗ ngồi
Trường học đóng cửa đột ngột là tình huống cơ sở giáo dục ngưng hoạt động, chuyển địa điểm hoặc bị thu hồi mặt bằng mà phụ huynh, học sinh không được thông tin kịp thời, làm gián đoạn việc học, đảo lộn kế hoạch tài chính và tâm lý của cả gia đình trong khi các quyền lợi đã cam kết chưa được thực hiện đầy đủ. Vụ PennSchool cơ sở 3/2 là ví dụ rõ nhất: ngay ngày 24/8, đúng thời điểm tựu trường, hàng trăm phụ huynh đưa con tới thì thấy cơ sở bị thu hồi mặt bằng, đồ đạc học sinh được di dời, buộc phải ngồi tạm ở hội trường chờ giải thích. Đây không phải trục trặc kỹ thuật nhỏ mà là cú sốc niềm tin, đặt lại câu hỏi: khi trường học đóng cửa, ai bảo vệ quyền học tập của trẻ và túi tiền của phụ huynh? Theo các thông tin chính thức, cơ sở trên đường Ba Tháng Hai tạm dừng hoạt động do hết hợp đồng thuê mặt bằng và hai bên đã thanh lý, hết thời gian gia hạn di dời.
PennSchool cơ sở 3/2: Bài học đắt giá từ một hợp đồng thuê hết hạn
Nhìn riêng vụ PennSchool, điều đáng tranh luận không phải ở chuyện hết hợp đồng mà ở cách nhà trường xử lý với gần 500 học sinh đang theo học tại cơ sở 3/2. Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công cho biết hợp đồng cho Công ty S.D sử dụng toà nhà làm phòng ở và phòng học kéo dài từ 9/2020 đến 9/2025, sau đó đã nhiều lần nhắc vi phạm, yêu cầu chấm dứt, và thậm chí tạo điều kiện thêm hơn 9 tháng để di dời nhằm đảm bảo quyền học tập của học sinh. Nói cách khác, đây không phải biến cố bất ngờ mà là rủi ro được báo trước từ 2023, nhưng phụ huynh là nhóm biết… sau cùng. Trong khi trên website, trường giới thiệu chương trình song ngữ Việt – Mỹ từ lớp 1 đến lớp 10, với mức học phí ở nhóm cao, đầu tư niềm tin của phụ huynh là rất lớn. Khi niềm tin ấy bị tổn thương, vài tuần miễn học phí hay ưu đãi cũng khó bù đắp.
Quyền lợi phụ huynh và học sinh khi trường tạm dừng hoạt động
Điều tích cực trong câu chuyện này là chính quyền địa phương thể hiện quan điểm khá rõ: đảm bảo quyền lợi của học sinh và phụ huynh là ưu tiên hàng đầu. Phường Hòa Hưng yêu cầu trường tiếp tục đối thoại, lắng nghe nguyện vọng, hỗ trợ phụ huynh muốn cho con chuyển sang cơ sở khác trong hệ thống trước khai giảng, hoặc chuyển trường thì hoàn trả 100% chi phí còn lại. Một số phụ huynh đã chọn rút hồ sơ, cho con chuyển sang trường quốc tế khác, và được nhà trường thông tin sẽ hoàn trả học phí trong vòng 5–7 ngày. Về phía học sinh, phương án tái định cư học sinh được triển khai ở ba lớp: học trực tuyến tạm thời trong ngày 25/8, sau đó bố trí học tạm tại cơ sở chính trên đường Trần Bình Trọng từ 26–28/8, nơi được khẳng định có thể tiếp nhận học sinh từ cơ sở Ba Tháng Hai. Trong bức tranh này, quyền lợi phụ huynh không chỉ là tiền, mà còn là được lựa chọn: ở lại, chuyển cơ sở, hay cho con học trường khác mà không bị gây khó dễ với hồ sơ.
Phụ huynh nên làm gì khi buộc phải cho con chuyển trường?
Khi trường học đóng cửa hoặc tạm dừng hoạt động, quyết định học sinh chuyển trường cần dựa trên cả lý trí lẫn cảm xúc. Về thủ tục, phụ huynh nên yêu cầu nhà trường cung cấp đầy đủ hồ sơ học tập, học bạ, bảng điểm, xác nhận hoàn thành chương trình năm học trước và giấy tờ tài chính liên quan. Phường Hòa Hưng đã thông báo các trường công lập trên địa bàn sẵn sàng tiếp nhận học sinh nếu phụ huynh có nhu cầu, đảm bảo chỗ học cho 100% theo nguyện vọng. Nghĩa là, nếu không muốn tiếp tục với hệ thống cũ, gia đình có quyền tìm phương án khác mà không lo con bị bỏ trống năm học. Đối với những người chọn ở lại, cần yêu cầu lộ trình rõ ràng: trường tổ chức học tạm thế nào, bao lâu, cơ sở mới ra sao. Trường đã cam kết miễn 100% học phí trong 4 tuần đầu cho học sinh cơ sở Ba Tháng Hai và giảm 10% học phí thường niên trong suốt quá trình học tại trường, một nhượng bộ tài chính đáng kể nhưng vẫn phải được theo dõi việc thực hiện.
Vai trò của cơ quan quản lý: Không thể để phụ huynh luôn là người biết sau cùng
Vụ việc PennSchool cho thấy khi trường học đóng cửa hoặc tạm dừng hoạt động, phản ứng của cơ quan quản lý có thể làm giảm đáng kể thiệt hại cho phụ huynh và học sinh. Sở GD&ĐT TPHCM đã có văn bản đề nghị UBND phường Hòa Hưng báo cáo thực trạng và hướng xử lý đối với Trường Tiểu học – THCS PennSchool, yêu cầu khẩn trương gửi báo cáo trước ngày 26/8. Đồng thời, phường chủ động chỉ đạo tất cả các trường trên địa bàn sẵn sàng tiếp phụ huynh, hỗ trợ chuyển đổi, đảm bảo chỗ học cho 100% học sinh theo nguyện vọng. Về phía trường, việc bố trí cho học sinh học tạm tại cơ sở chính trên đường Trần Bình Trọng là một bước bắt buộc phải làm, không phải ưu ái. Câu hỏi còn lại là làm sao để trong các vụ việc tương tự, phụ huynh được thông tin sớm, minh bạch về hợp đồng mặt bằng và các rủi ro, thay vì chỉ được nghe giải trình sau khi cổng trường đã khoá.
