Visa F-1 Mỹ bị siết chặt: Tín hiệu cảnh báo cho toàn bộ sinh viên quốc tế
Chính sách siết chặt visa F-1 Mỹ là tập hợp các biện pháp hạn chế cấp mới, rút ngắn thời gian lưu trú và tăng cường thu hồi thị thực đối với sinh viên quốc tế, phản ánh ưu tiên an ninh và kiểm soát nhập cư hơn là mở cửa giáo dục, từ đó tạo ra một bước ngoặt lớn trong chiến lược du học của hàng triệu người trên toàn thế giới. Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Di trú Mỹ (CIS) cho thấy số thị thực du học F-1 mà Mỹ cấp cho sinh viên Trung Quốc và Ấn Độ đã giảm mạnh sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump triển khai các biện pháp siết chặt chính sách đối với sinh viên quốc tế. Trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8/2025, Mỹ chỉ cấp 40.034 visa F-1 cho công dân Trung Quốc, giảm 46% so với mức trung bình các năm trước. Đây không phải là điều chỉnh kỹ thuật, mà là thay đổi định hướng chính trị rõ rệt trong cách Mỹ nhìn nhận sinh viên quốc tế.
Từ lo ngại an ninh đến hạn chế visa du học: Vì sao Trung Quốc bị nhắm nhiều nhất?
Điểm cốt lõi của chính sách visa F-1 Mỹ hiện nay là đặt an ninh quốc gia lên trên lợi ích giáo dục – và Trung Quốc trở thành tâm điểm của sự nghi ngờ. Báo cáo của CIS cho rằng việc Trung Quốc thúc đẩy hiện đại hóa quân đội và phát triển các công nghệ then chốt khiến Washington ngày càng quan ngại về nguy cơ chuyển giao công nghệ và gián điệp. Nói cách khác, sinh viên Trung Quốc được nhìn không chỉ như người học mà còn như kênh tiềm tàng để tiếp cận tri thức nhạy cảm. Song song với việc giảm 46% visa F-1 cấp cho công dân Trung Quốc, chính quyền Trump tiến hành các điều chỉnh sâu trong chính sách visa du học: hủy thị thực của hàng trăm sinh viên tham gia biểu tình ủng hộ Palestine, chấm dứt quy định “Duration of Status” và thay bằng thời hạn lưu trú tối đa 4 năm cho người mang visa sinh viên, có hiệu lực từ 15/9/2026. Đây là thông điệp chính trị: cánh cửa vẫn mở, nhưng luôn có thời hạn và giám sát chặt.
Sóng hủy visa và tâm lý bất an: Du học sinh đang trả giá như thế nào?
Nếu các con số cho thấy một xu hướng, thì trải nghiệm của du học sinh cho thấy cái giá tâm lý của chính sách này. Chính quyền Tổng thống Donald Trump gần đây đẩy mạnh nỗ lực thu hồi thị thực của hàng loạt du học sinh tại Mỹ. Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố họ nhắm vào những sinh viên bị cáo buộc tham gia các hoạt động “đi ngược lại lợi ích quốc gia” của Mỹ. Hơn 1.000 du học sinh tại hơn 240 đại học, cao đẳng đã bị thu hồi visa hoặc hủy quyền cư trú. Những vụ bắt bớ ngay trong khuôn viên trường, với các sĩ quan ICE mặc thường phục còng tay sinh viên, được quay video và lan truyền, tạo ra bầu không khí sợ hãi. “Tôi sợ phải ra ngoài. Tôi sợ đến trường. Tôi sợ phải đi mua hàng tạp hóa”, một sinh viên cao học thừa nhận. Nhiều người lựa chọn học tập, làm việc từ xa vì không dám rời Mỹ, lo sẽ bị từ chối nhập cảnh trở lại. Visa F-1 không còn là tấm vé bảo đảm, mà là dây an toàn có thể bị kéo lại bất cứ lúc nào.
Tác động dây chuyền lên thị trường lao động và cấu trúc sinh viên quốc tế
Một trong những lý do được CIS nêu ra là việc Mỹ đang tiếp nhận số lượng sinh viên nước ngoài vượt quá nhu cầu quốc gia, khi nhiều người dùng chương trình du học như một con đường lao động tạm thời thông qua OPT. Trong năm học 2024–2025, Mỹ có hơn 1 triệu sinh viên quốc tế; khoảng 294.000 người đã tốt nghiệp và ở lại làm việc theo chương trình Đào tạo thực hành tùy chọn (OPT), trong đó sinh viên Trung Quốc chiếm khoảng 61.981 người, tương đương 21% tổng số. Đáng chú ý, sinh viên Trung Quốc cũng chiếm khoảng 20% số người tham gia STEM-OPT mở rộng. Điều này khiến nhiều nhà hoạch định chính sách tin rằng visa F-1 đang bị “biến dạng” thành chương trình lao động giá rẻ, cạnh tranh trực tiếp với sinh viên Mỹ. Tuy nhiên, thay vì cải tổ có mục tiêu, cách siết đồng loạt với du học sinh Trung Quốc và nhiều nhóm khác đang làm méo mó cấu trúc sinh viên quốc tế tại Mỹ, đẩy nguồn nhân lực này sang những thị trường khác sẵn sàng chào đón.
Triển vọng cho sinh viên các nước khác: Rủi ro, cơ hội và bài toán chiến lược
Bức tranh hiện tại không chỉ là câu chuyện của du học sinh Trung Quốc, mà là lời nhắc nhở cho mọi sinh viên quốc tế Mỹ: visa du học đã bước vào kỷ nguyên giám sát gắt gao và bất định. Hơn 1 triệu sinh viên quốc tế đang học tại Mỹ phải tính lại chiến lược học tập và làm việc dài hạn. Các vụ kiện của sinh viên bị cáo buộc có liên hệ với Hamas cho thấy cuộc giằng co pháp lý vẫn đang tiếp diễn, nhưng rõ ràng cán cân quyền lực nghiêng về phía chính quyền. Đối với sinh viên đến từ các nước khác, việc Trung Quốc bị siết mạnh có thể mở ra thêm suất tuyển sinh, song đổi lại là rủi ro cao về an ninh pháp lý: visa có thể bị thu hồi vì biểu tình, phát ngôn chính trị, thậm chí lỗi hành chính nhỏ. Trong bối cảnh đó, chiến lược hợp lý không phải là quay lưng hoàn toàn với Mỹ, mà là coi visa F-1 như một lựa chọn có điều kiện: chuẩn bị kỹ hồ sơ pháp lý, hạn chế rủi ro chính trị, và luôn có phương án dự phòng tại các điểm đến khác.
