Hoa Trung: biểu tượng méo mó của một dự án ven biển Đà Nẵng
Dự án ven biển Đà Nẵng mang tên Khu du lịch biển Hoa Trung là một khu du lịch biển quy mô 170.000m² tại phường Ngũ Hành Sơn, được phê duyệt với mục tiêu xây dựng khách sạn quốc tế, biệt thự, căn hộ cao cấp và dịch vụ du lịch, nhưng suốt gần 20 năm vẫn bỏ hoang, bộc lộ hàng loạt sai phạm giao đất, định giá đất và cấp phép đầu tư. Vấn đề ở đây không chỉ là một khu du lịch biển “trùm mền” bên bờ Trường Sa, mà là cách chính quyền thành phố và các sở, ngành quản lý một dự án chiến lược nằm trên dải bờ biển đắc địa. Khi một khu du lịch biển được quảng bá là đẳng cấp quốc tế nhưng cuối cùng trở thành những “xác nhà” hoen gỉ, câu hỏi phải đặt ra là: ai chịu trách nhiệm cho sự lãng phí tài nguyên công này, và hệ thống giám sát dự án lớn đang vận hành ra sao?
Giao đất không đấu giá, cấp phép sai thẩm quyền: sai phạm không thể xem nhẹ
Kết luận thanh tra thành phố cho thấy dự án Hoa Trung ngay từ bước khởi đầu đã mang dấu ấn sai phạm giao đất và cấp phép. Ủy ban nhân dân thành phố giao Trung tâm Xúc tiến đầu tư tham mưu cấp Giấy chứng nhận đầu tư năm 2007 trái với thẩm quyền quy định, trong khi vốn điều lệ của chủ đầu tư chỉ 100 tỷ đồng, không đáp ứng tỷ lệ tối thiểu 15% tổng mức đầu tư đối với doanh nghiệp bất động sản. Đáng chú ý hơn, năm 2008, thành phố giao và cho thuê đất đã giải phóng mặt bằng cho doanh nghiệp nhưng không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, vi phạm Luật Đất đai 2003. Đây là khâu mấu chốt cho thấy kỷ luật pháp luật về đất đai đã bị xem nhẹ. Khi đất ven biển – tài sản công có giá trị lớn – được phân bổ theo thỏa thuận nguyên tắc từ năm 2006, không có tham mưu của Sở Tài chính, không qua Hội đồng thẩm định giá đất, thì rủi ro thất thoát ngân sách là điều khó tránh. Một câu nói đáng chú ý trong kết luận là: “Giá đất thu tiền và giá thuê đất ban hành năm 2008 căn cứ trên Thỏa thuận nguyên tắc năm 2006, không có tham mưu từ Sở Tài chính và không qua Hội đồng thẩm định giá đất.”
Hai thập kỷ bỏ hoang: hậu quả hữu hình của quản trị yếu kém
Đi dọc tuyến Trường Sa, người dân và du khách không thấy một khu du lịch biển sầm uất mà là dự án Hoa Trung phủ kín cây dại, cổng vào nhếch nhác, sắt thép hoen gỉ. Phía giáp biển chỉ còn hai khối nhà xây dở, tường rơi rụng, trở thành nơi vẽ bậy – hình ảnh không thể chấp nhận với một vị trí ven biển đắt giá của một thành phố du lịch. Dự án được khởi động từ năm 2006, từng được kỳ vọng đưa vào sử dụng cuối 2018, nhưng thực tế “đắp chiếu” gần hai thập kỷ. Không chỉ là sự xuống cấp vật lý, hậu quả còn nằm ở việc thành phố thu hồi hơn 50.000m² đất làm công viên và bãi cát công cộng từ tháng 6/2021 nhưng không hoàn tất thủ tục bàn giao thực địa, kiểm đếm, bồi thường. Do chậm chuyển thông tin địa chính, doanh nghiệp vẫn phải nộp tiền thuê đất hằng năm cho phần diện tích hơn 5ha đã bị thu hồi đến hết năm 2025, một bất cập tài chính phản ánh sự phối hợp lỏng lẻo giữa các cơ quan chuyên môn.
Trách nhiệm không chỉ của một nhiệm kỳ và yêu cầu siết chặt giám sát
Thanh tra thành phố kết luận trách nhiệm không thuộc về một cá nhân đơn lẻ mà trải dài từ Ủy ban nhân dân thành phố, các sở ngành qua nhiều thời kỳ, Ban Quản lý dự án, chính quyền địa phương đến cả chủ đầu tư. Việc chậm điều chỉnh quy hoạch, không thẩm định nhu cầu sử dụng đất, không đánh giá việc chấp hành pháp luật đất đai của bên thuê đất cho thấy cơ chế giám sát dự án lớn chưa được thiết kế đủ chặt. Những kiến nghị kiểm điểm, xử lý kỷ luật tập thể, cá nhân, giao Sở Nội vụ tham mưu xử lý trách nhiệm, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan thuế, UBND phường Ngũ Hành Sơn làm rõ phần việc của mình là bước đi cần thiết nhưng chưa đủ. Vấn đề cốt lõi là phải đảm bảo rằng trong các dự án ven biển Đà Nẵng tiếp theo, không cơ quan nào được phép “quên” nhiệm vụ giám sát, không biên bản nào bị treo suốt nhiều năm, và mọi sai phạm phải bị phát hiện sớm hơn là sau hai thập kỷ.
Tháo gỡ vướng mắc và bài học cho các khu du lịch biển tương lai
Điểm đáng chú ý trong kết luận thanh tra là nhận định sai phạm xảy ra trong quá khứ, dự án vẫn phù hợp với quy hoạch chung và nhà đầu tư đã chấp hành nghĩa vụ tài chính, nên cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội và Bộ Chính trị để tháo gỡ. Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát hồ sơ, tham mưu điều chỉnh quyết định giao đất, hợp đồng thuê đất, xác định thời điểm doanh nghiệp không sử dụng đất để hoàn trả hoặc bù trừ tiền thuê đất nộp thừa. Sở Xây dựng được giao cập nhật chỉ tiêu dân số vào quy hoạch phân khu, thẩm định điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500; Sở Tài chính thẩm định điều chỉnh chủ trương đầu tư. Sau khi thủ tục được tháo gỡ, chủ đầu tư phải tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ thi công đúng quy hoạch. Bài học cho các khu du lịch biển khác là rõ ràng: nếu cơ chế giám sát, phân quyền và kiểm soát trách nhiệm không được củng cố ngay từ đầu, mọi dự án dù mang mức đầu tư 1.551 tỷ đồng vẫn có thể trở thành bãi hoang giữa lòng đô thị.
