Khu thương mại tự do Đà Nẵng: bước đi chiến lược, không chỉ là một dự án mới
Khu thương mại tự do Đà Nẵng là khu thương mại tự do đầu tiên của Việt Nam, được quy hoạch trên diện tích khoảng 1.881ha với 7 vị trí chức năng không liền kề, nhằm phát triển các hoạt động sản xuất, logistics, thương mại – dịch vụ và công nghiệp công nghệ số trong một không gian hạ tầng đồng bộ, cơ chế ưu đãi vượt trội và kết nối dữ liệu thông minh giữa các phân khu. Ngày 13/10, UBND TP Đà Nẵng chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho dự án hạ tầng tại vị trí số 6 thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng, giao cho Công ty TNHH FTZ KITA Trung Nam triển khai. Dự án có quy mô khoảng 154ha tại xã Bà Nà, tổng vốn đầu tư hơn 3.354 tỷ đồng, thời hạn hoạt động 70 năm kể từ ngày Nhà nước quyết định cho thuê đất. Việc một nhà đầu tư mới tham gia không chỉ bổ sung thêm vốn cho đầu tư hạ tầng Đà Nẵng, mà quan trọng hơn là cho thấy thành phố đang chủ động dùng FTZ như công cụ tái định vị mình trên bản đồ khu thương mại quốc tế, thay vì chỉ mở rộng khu công nghiệp truyền thống.
Cơ chế ưu đãi và cấu trúc vốn: Đà Nẵng đang "đặt cược" vào hạ tầng
Dự án Khu Thương mại – Dịch vụ quốc tế (International Commercial & Service Gateway) tại vị trí số 6 được thiết kế như một cửa ngõ thương mại của toàn FTZ, với mục tiêu đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng và cho thuê đất đã có hạ tầng kỹ thuật, cùng các công trình thương mại, dịch vụ. Tổng vốn đầu tư 3.354,8 tỷ đồng, trong đó nhà đầu tư đã góp 800 tỷ đồng, tương đương 23,85% tổng vốn; phần còn lại hơn 2.554 tỷ đồng dự kiến huy động từ tổ chức tín dụng và các nguồn vốn hợp pháp khác. Điểm đáng chú ý là dự án được xem xét miễn toàn bộ tiền thuê đất và thuê đất có mặt nước trong suốt thời hạn thuê, theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 136/2024/QH15 và 259/2025/QH15. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Đà Nẵng chấp nhận "nhường" nguồn thu ngân sách ngắn hạn để đổi lấy hạ tầng chất lượng cao và dòng vốn đầu tư dài hạn. Câu hỏi không còn là có ưu đãi hay không, mà là thành phố có đủ khả năng giám sát để ưu đãi chuyển hóa thành tăng năng suất và phát triển kinh tế miền Trung, thay vì thành bất động sản chờ thời.
Phân kỳ 2026–2030: bài kiểm tra năng lực thực thi của chính quyền và nhà đầu tư
Theo phương án phân kỳ, dự án được triển khai giai đoạn 2026–2030 với lộ trình khá tham vọng. Năm 2026 tập trung hoàn thiện thủ tục chấp thuận đầu tư, quy hoạch, khảo sát và giải phóng mặt bằng, bao gồm cả thủ tục về đất đai, lâm nghiệp. Năm 2027 tiếp tục giải phóng mặt bằng, xử lý thủ tục đất rừng và khởi công hạ tầng trên phần diện tích đủ điều kiện. Năm 2028 là giai đoạn san nền, làm đường giao thông nội bộ và hạ tầng kỹ thuật chính; đến 2029, dự án dự kiến hoàn thiện hạ tầng, đưa từng phần vào khai thác, thu hút nhà đầu tư thứ cấp và nghiệm thu toàn bộ vào quý IV. Nếu mốc thời gian này giữ được, Đà Nẵng sẽ có một khu thương mại quốc tế vận hành tương đối đồng bộ chỉ sau vài năm kể từ khi FTZ được thành lập. Ngược lại, bất kỳ chậm trễ nào trong giải phóng mặt bằng hay thủ tục đất rừng sẽ làm suy yếu thông điệp về năng lực thực thi – yếu tố sống còn khi thành phố muốn cạnh tranh với các cảng và khu thương mại trong khu vực Đông Nam Á.
Bức tranh FTZ: mạng lưới nhà đầu tư và tham vọng định vị cạnh tranh khu vực
Theo Quyết định 1142 của Thủ tướng, Khu thương mại tự do Đà Nẵng được quy hoạch với 7 vị trí chức năng trên tổng diện tích khoảng 1.881ha, bao gồm các khu sản xuất, logistics, thương mại – dịch vụ, công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin và đổi mới sáng tạo. Các vị trí số 1, 2, 3 nằm tại phường Hải Vân; các vị trí 4, 5, 6 tại xã Bà Nà; vị trí 7 trải rộng trên địa bàn xã Hòa Vang và Bà Nà. Đến nay, 5/7 vị trí đã có nhà đầu tư hạ tầng: vị trí 2 do Công ty Cổ phần Đầu tư Sài Gòn – Đà Nẵng thực hiện với quy mô 75–77ha và vốn hơn 1.568 tỷ đồng; vị trí 3 do Công ty Cổ phần Đầu tư Phương Trang với 500ha, vốn hơn 8.119 tỷ đồng; vị trí 4 là Khu công nghiệp FTZ Phú Mỹ 3 Đà Nẵng, diện tích 335ha, vốn 5.338 tỷ đồng; vị trí 5 do một doanh nghiệp thuộc Tập đoàn Sun Group đầu tư khoảng 90ha với vốn dự kiến hơn 808 tỷ đồng; và nay là vị trí 6 của FTZ KITA Trung Nam. Mạng lưới nhà đầu tư đa dạng này cho thấy Đà Nẵng không muốn FTZ chỉ là một khu công nghiệp lớn, mà là một hệ sinh thái thương mại – dịch vụ quốc tế đủ sức cạnh tranh với các điểm trung chuyển trong khu vực.
Kết luận: Đà Nẵng cần biến ưu đãi thành năng suất, không thành kỳ vọng
Việc chấp thuận Công ty TNHH FTZ KITA Trung Nam đầu tư hơn 3.354 tỷ đồng vào vị trí số 6 Khu thương mại tự do Đà Nẵng là một bước đi nhất quán trong chiến lược dùng hạ tầng và cơ chế đặc thù để tái cấu trúc không gian kinh tế của thành phố. Nếu các mốc 2026–2030 được giữ đúng, FTZ sẽ trở thành một điểm tựa mới cho phát triển kinh tế miền Trung, với khả năng kết nối sản xuất, logistics và khu thương mại quốc tế trong cùng một cấu trúc quy hoạch. Tuy vậy, ưu đãi miễn tiền thuê đất và thời hạn hoạt động 70 năm chỉ có ý nghĩa khi đi kèm kỷ luật thực thi, giám sát chất lượng hạ tầng và thu hút nhà đầu tư thứ cấp có năng lực. Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội hiếm có để bước lên một nấc thang cạnh tranh mới với các cảng và khu thương mại khu vực Đông Nam Á; điều còn thiếu không phải là chính sách, mà là quyết tâm biến những bản quy hoạch và dòng vốn đầu tư hạ tầng Đà Nẵng thành năng suất thực tế.
