Du lịch y tế Việt Nam: một thị trường giàu tiềm năng nhưng khai thác còn nửa vời
Du lịch y tế Việt Nam là hoạt động kết hợp khám, chữa bệnh hoặc chăm sóc sức khỏe với nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa – ẩm thực và tham quan, được thiết kế thành các gói dịch vụ trọn vẹn từ khâu đón khách quốc tế, tổ chức điều trị tại bệnh viện đạt chuẩn cho tới lưu trú, tham quan và hỗ trợ sau điều trị. Mô hình này nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng của người dân thế giới muốn vừa chăm sóc sức khỏe, vừa tận hưởng kỳ nghỉ tại điểm đến có chi phí hợp lý và chất lượng y khoa đáng tin cậy. Dù Việt Nam đón khoảng 21 triệu khách quốc tế mỗi năm, nhóm khách tìm kiếm dịch vụ y tế chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi người Việt vẫn chi số tiền lớn để ra nước ngoài khám, chữa bệnh. Lợi thế cảnh quan, văn hóa, ẩm thực và chi phí y tế cạnh tranh hiện chưa được chuyển hóa thành thương hiệu du lịch y tế rõ ràng, khiến thị trường này bị xem như phần “phụ” trong bức tranh du lịch tổng thể.
Triển lãm y tế quốc tế: thời điểm ngành y tế tự soi lại chiến lược du lịch y tế
Việc du lịch y tế Việt Nam được nhắc đến đậm nét tại Triển lãm y tế quốc tế Pharmedi VietNam diễn ra từ ngày 22 đến 24-9 tại TP.HCM không phải ngẫu nhiên. Ở đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để y tế Việt Nam phát triển nhanh và bền vững, từ phòng bệnh tới điều trị và phục hồi chức năng. Đáng chú ý hơn, TS.BS Dương Huy Lương khẳng định du lịch sức khỏe, chăm sóc sức khỏe là thị trường có tiềm năng rất lớn khi Việt Nam làm chủ gần 90% kỹ thuật y khoa được triển khai trên thế giới. Đây là lời nhắc thẳng thắn: vấn đề không nằm ở năng lực chuyên môn, mà ở cách tổ chức hệ sinh thái du lịch y tế, từ tiêu chuẩn bệnh viện, kết nối lữ hành, hàng không tới truyền thông quốc tế – những mắt xích Việt Nam vẫn chưa làm đủ tốt.
Xây 30+ gói du lịch y tế: bước đi đúng nhưng phải tránh tư duy “bán dịch vụ lẻ”
Kế hoạch xây dựng ít nhất 30 gói du lịch y tế Việt Nam cho thấy ngành y tế đã nhận ra rằng thời “bán từng dịch vụ khám chữa bệnh” đã qua. Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đang phối hợp với các đơn vị để trình đề án phát triển du lịch y tế lên cấp có thẩm quyền, với mục tiêu tăng số bệnh viện đạt chứng nhận chất lượng và chuẩn hóa các gói dịch vụ. Điểm tiến bộ là gói du lịch y tế không chỉ dừng ở khâu điều trị mà phải là chuỗi hoàn chỉnh: đón khách tại sân bay, đưa đón, khám và điều trị, kết hợp nghỉ dưỡng – tham quan, hỗ trợ trở về nước. Nếu làm đúng, du lịch y tế không còn là phòng khám đơn lẻ mà trở thành sản phẩm du lịch cao cấp, có giá trị quay lại và giới thiệu cho bạn bè. Với thế mạnh nha khoa, hỗ trợ sinh sản, tim mạch, ung bướu, ghép tạng, chuyên khoa mắt và y học cổ truyền, Việt Nam hoàn toàn có dư địa để thiết kế những gói khác biệt thay vì sao chép mô hình của nước khác.
Visa dài ngày và tiêu chuẩn bệnh viện: hai nút thắt phải được tháo cùng lúc
Nếu coi du lịch y tế là ngành mũi nhọn mà vẫn giữ tư duy visa ngắn hạn, nhiều thủ tục và thời gian lưu trú không phù hợp, Việt Nam sẽ khó cạnh tranh với các điểm đến khác trong khu vực. Bộ Y tế đã thẳng thắn nêu nhu cầu nghiên cứu cơ chế thị thực dài ngày dành riêng cho khách du lịch y tế, kèm điều kiện lưu trú đủ cho phác đồ điều trị và hồi phục. Cùng lúc, tiêu chuẩn bệnh viện phục vụ khách quốc tế phải được chuẩn hóa, công khai để người nước ngoài có thể lựa chọn từ xa. Nói cách khác, tiêu chuẩn bệnh viện không chỉ là bộ điểm nội bộ, mà là “ngôn ngữ” giúp nhà cung cấp dịch vụ y tế Việt Nam nói chuyện với thế giới. Nếu danh sách bệnh viện đạt chuẩn quốc tế được công bố rõ ràng, gắn với năng lực chuyên môn, chất lượng chăm sóc và khả năng ngoại ngữ, niềm tin của khách quốc tế Việt Nam sẽ tăng lên, tạo nền tảng cho sự bùng nổ của gói du lịch y tế.
Từ chính sách bảo hiểm y tế đến hệ sinh thái nhiều bên: cần tư duy chăm sóc sức khỏe trọn đời
Một điểm thường bị bỏ qua là du lịch y tế không thể phát triển nếu chính sách chăm sóc sức khỏe trong nước vẫn xem dự phòng, sàng lọc sớm như “dịch vụ phụ”. Dự thảo chính sách bảo hiểm y tế mới đang đề xuất đưa khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc một số bệnh ung thư, viêm gan B, C và quản lý bệnh mạn tính vào phạm vi thanh toán từ năm 2027. Khi người dân trong nước được tiếp cận chăm sóc sức khỏe tốt hơn, các bệnh viện cũng sẽ quen với quy trình chuẩn, tạo nền tảng để phục vụ khách quốc tế. Du lịch y tế rõ ràng không phải bài toán riêng của ngành y tế: bệnh viện, doanh nghiệp du lịch, lữ hành, hàng không, bảo hiểm, nhà cung cấp thiết bị – công nghệ phải cùng tham gia vào một hệ sinh thái. Nếu Việt Nam dám chuyển từ tư duy “bán giường bệnh” sang “bán hành trình chăm sóc sức khỏe trọn đời”, du lịch y tế sẽ không còn là tiềm năng trên giấy mà trở thành trụ cột thực sự của kinh tế dịch vụ.
