Nghịch lý: khách quốc tế bùng nổ, lợi nhuận vẫn teo tóp
Nghịch lý của tăng trưởng du lịch 2026 tại Việt Nam là số lượng du khách quốc tế Việt Nam tăng hai con số, đạt gần 14 triệu lượt sau 7 tháng nhưng lợi nhuận doanh nghiệp du lịch và hãng hàng không lại không tăng tương ứng, cho thấy mô hình tăng trưởng dựa vào số lượng đang bộc lộ giới hạn và sức ép chi phí đang ăn mòn biên lợi nhuận. Du lịch Việt Nam đã đón khoảng 1,67 triệu lượt khách quốc tế trong riêng tháng 7, tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 7 tháng, con số đạt 13,9 triệu lượt, tương đương 56% mục tiêu 25 triệu khách quốc tế trong năm, tăng 13,8% so với cùng kỳ. Về bề nổi, đây là câu chuyện tăng trưởng du lịch 2026 ấn tượng. Nhưng phía sau, doanh thu du lịch hàng không và biên lợi nhuận doanh nghiệp du lịch lại cho thấy một mặt trái ít được nhắc tới: lượng khách cao không bảo đảm hiệu quả kinh doanh.
Cấu trúc thị trường: châu Á là động lực, châu Âu dẫn đầu tăng trưởng
Để hiểu nghịch lý lợi nhuận, cần nhìn lại cấu trúc thị trường khách quốc tế đến Việt Nam. Trung Quốc tiếp tục là thị trường gửi khách lớn nhất với khoảng 3,1 triệu lượt, chiếm 22,2% tổng lượng khách. Hàn Quốc đứng thứ hai với khoảng 2,4 triệu lượt. Khu vực Đông Bắc Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản) vẫn là trụ cột nguồn khách, trong khi Đông Nam Á có Campuchia, Philippines và Nam Á có Ấn Độ nổi lên với mức tăng trưởng mạnh. Châu Á giữ vai trò động lực nhờ khoảng cách gần và hệ thống kết nối hàng không thuận lợi. Tuy nhiên, nhịp tăng trưởng lại thuộc về châu Âu, với mức tăng bình quân 53,4% so với cùng kỳ. Nga là điểm sáng, đạt 864.000 lượt khách, tăng tới 174% và trở thành thị trường châu Âu lớn nhất của Việt Nam. Đây là nhóm khách có mức chi tiêu cao, nhưng tỷ trọng vẫn chưa đủ lớn để kéo mặt bằng lợi nhuận toàn ngành lên đáng kể.
Doanh thu du lịch hàng không tăng nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn
Điểm gây ngạc nhiên nhất nằm ở doanh thu du lịch hàng không: khách đi đường hàng không chiếm khoảng 11,5 triệu lượt trong 7 tháng, tăng trưởng tích cực ngay trong mùa thấp điểm. Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu hợp nhất 75.312 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng hơn 28%, với hơn 80.000 chuyến bay và trên 13 triệu lượt khách, gần 4,8 triệu là khách quốc tế. Tuy nhiên, hãng thừa nhận quý II bị ảnh hưởng mạnh khi giá nhiên liệu bay tăng do căng thẳng Trung Đông, khiến chi phí khai thác tăng và hiệu quả kinh doanh giảm so với quý I. Vietjet có bức tranh tương tự: doanh thu hợp nhất quý II đạt 30.499 tỷ đồng, tăng 71% nhưng chủ yếu nhờ hoạt động thương mại tàu bay, động cơ, không phải vận tải cốt lõi. Lũy kế 6 tháng, doanh thu tăng 43,8%, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ tăng 6,1%, đạt 1.372 tỷ đồng và buộc phải điều chỉnh giảm kế hoạch lợi nhuận cả năm. Số khách tăng, doanh thu tăng nhưng biên lợi nhuận bị bào mòn bởi chi phí nhiên liệu, khai thác và cạnh tranh giá vé.
Doanh nghiệp lữ hành: không phải ai cũng hưởng lợi từ tăng trưởng
Ở khối lữ hành và lưu trú, lợi nhuận doanh nghiệp du lịch cho thấy một bức tranh phân hóa. Một số đơn vị khai thác tốt phân khúc khách chi tiêu cao ghi nhận tăng trưởng rõ. Theo chia sẻ của một doanh nghiệp lữ hành, ở mảng inbound, chỉ trong ba tháng đầu năm họ đã hoàn thành khoảng 70% kế hoạch đón khách cả năm, lượng khách tăng gấp rưỡi so với 2019, chủ yếu từ châu Âu, Mỹ, Úc – những thị trường có mức chi tiêu cao. Saigontourist Group ước đạt doanh thu 9.520 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 2.570 tỷ đồng trong 6 tháng, tăng lần lượt 10% và 12% so với cùng kỳ. Benthanh Tourist có doanh thu 473 tỷ đồng, chỉ tăng 2,4% nhưng lợi nhuận trước thuế đạt gần 15 tỷ đồng, tăng 42,7%. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp phục vụ phân khúc giá rẻ hoặc phụ thuộc mùa cao điểm lại không có cải thiện tương xứng, vì giá bán khó tăng trong khi chi phí cho nhân sự, vận chuyển, mặt bằng và marketing đều leo thang.
Từ đếm đầu người đến đếm lợi nhuận: chuyển hướng chiến lược
Mục tiêu 25 triệu du khách quốc tế Việt Nam trong năm nay là tham vọng và khả thi khi ngành đã hoàn thành hơn một nửa chỉ sau 7 tháng. Nhưng các con số doanh thu và lợi nhuận cho thấy tăng trưởng số lượng không còn là thước đo duy nhất. Ông Trần Thế Dũng nhận định mục tiêu của ngành không chỉ là tăng số lượng khách, mà còn phải nâng chất thông qua thời gian lưu trú dài hơn, mức chi tiêu cao hơn và khả năng lan tỏa đến nhiều địa phương. Bà Nguyễn Thị Ánh Hoa nhấn mạnh giai đoạn tới, tăng trưởng của doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào đổi mới quản trị, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường liên kết hệ sinh thái và nâng cao chất lượng dịch vụ để tăng năng lực cạnh tranh. Bước sang giai đoạn cao điểm từ cuối quý III đến quý IV, ngành du lịch được kỳ vọng tiếp tục dùng chính sách thị thực thông thoáng, mở rộng mạng bay, đa dạng sản phẩm và xúc tiến thị trường trọng điểm để đạt mục tiêu 25 triệu khách. Câu hỏi không còn là “bao nhiêu khách đến Việt Nam”, mà là “mỗi khách mang lại bao nhiêu giá trị thực cho doanh nghiệp và nền kinh tế”.
