Từ lời hứa đến kết quả có thể kiểm chứng
Hợp tác quốc tế trong giai đoạn kinh tế biến động là quá trình biến đối thoại và cam kết giữa các quốc gia, tổ chức, doanh nghiệp thành cơ chế phối hợp, dự án khả thi và kết quả đo lường được. Đây là thước đo thực tế mà Việt Nam muốn đặt ra cho các quan hệ đối tác.
Sáng 28-10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự và phát biểu định hướng tại phiên toàn thể cấp cao Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026; trong khuôn khổ sự kiện, ông cũng đối thoại 60 phút với Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới Stephan Mergenthaler về vị thế và triển vọng phát triển của Việt Nam. Thông điệp nổi bật không nằm ở lời kêu gọi hợp tác chung chung, mà ở yêu cầu chuyển cam kết thành cơ chế cụ thể, dự án khả thi và kết quả có thể đo lường.
Cách nhấn mạnh này có cơ sở: cạnh tranh chiến lược, xung đột, phân mảnh kinh tế và việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang làm thay đổi môi trường hợp tác. Khi trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng cùng tác động đến sản xuất, những tuyên bố thiện chí không đủ để tạo lợi thế. Đối thoại chỉ có ý nghĩa khi dẫn tới việc phân công trách nhiệm, triển khai dự án và đánh giá tiến độ.
Đó cũng là cách tiếp cận cân bằng giữa năng lực tự chủ và mở cửa: Việt Nam cần nguồn lực, tri thức và công nghệ từ bên ngoài, nhưng quan hệ đối tác phải tạo ra năng lực và giá trị có thể nhận diện trong nước. Nếu không có bước chuyển từ diễn đàn sang hành động, hợp tác khó giúp nền kinh tế ứng phó tốt hơn trước những cú sốc toàn cầu.
Không dừng ở vai trò điểm đến sản xuất
Việt Nam đang phát đi tín hiệu muốn nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu: từ nơi thu hút vốn và công nghệ, trở thành đối tác đáng tin cậy, mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng và điểm kết nối đổi mới sáng tạo. Đây không chỉ là cách định vị hình ảnh; đó là yêu cầu để phần giá trị tạo ra trong nước tăng lên.
Thủ tướng mong muốn các tập đoàn quốc tế không chỉ đầu tư, sản xuất tại Việt Nam mà còn đầu tư cùng Việt Nam, cùng nghiên cứu phát triển và kiến tạo chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh. Hướng đi này hợp lý bởi một cứ điểm sản xuất có thể tạo việc làm và năng lực cung ứng, nhưng muốn tham gia sâu hơn vào mạng lưới toàn cầu, Việt Nam cần gắn sản xuất với công nghệ, tri thức và đổi mới.
Nghiên cứu phát triển cùng doanh nghiệp quốc tế là một con đường cụ thể để tạo thêm giá trị tại chỗ. Thủ tướng nêu mong muốn phát triển Việt Nam thành trung tâm nghiên cứu và phát triển, nhất là trong công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và vật liệu mới. Tuy nhiên, mục tiêu ấy đòi hỏi hơn những dự án đặt tên là nghiên cứu: cần có đối tác cùng tham gia, năng lực nhân lực phù hợp và liên kết thực chất với hoạt động sản xuất.
Vì vậy, lời mời gọi “đầu tư cùng Việt Nam” mang ý nghĩa lớn hơn việc tăng thêm vốn. Nó đặt ra kỳ vọng doanh nghiệp quốc tế chia sẻ quá trình tạo ra sản phẩm và công nghệ, còn Việt Nam xây dựng điều kiện để trở thành đối tác có năng lực, chứ không chỉ là địa điểm thuận tiện trong bản đồ sản xuất.
Ba ưu tiên để định hình vị thế
Tại cuộc đối thoại ở Diễn đàn Kinh tế mùa Thu, Thủ tướng nêu ba ưu tiên chiến lược: phát triển các trung tâm công nghệ số, năng lượng mới và nông nghiệp xanh; trở thành mắt xích tin cậy trong chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị; đồng thời đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng khu vực và toàn cầu. Ba hướng này bổ trợ cho nhau: năng lực công nghệ tạo nền tảng, vị trí trong chuỗi tạo kết nối, còn đóng góp tăng trưởng thể hiện vai trò của Việt Nam trong hệ thống kinh tế rộng hơn.
Mức độ tham vọng thể hiện rõ trong mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên mỗi năm giai đoạn 2026-2030, cùng yêu cầu giữ ổn định kinh tế vĩ mô và nâng chất lượng tăng trưởng. Theo số liệu được nêu tại diễn đàn, GDP Việt Nam tăng 9,01% trong chín tháng đầu năm 2026, mức cao nhất kể từ năm 2011. Nhưng tăng trưởng nhanh sẽ khó bền nếu không đi cùng năng suất, năng lực công nghệ và giá trị giữ lại trong nước.
Phần việc tiếp theo vì thế không chỉ là thu hút đối tác, mà còn là chuẩn bị năng lực để hợp tác tạo kết quả. Các định hướng được nêu gồm phối hợp với đối tác quốc tế trong đào tạo nhân tài, phát triển nhân lực khoa học và công nghệ mũi nhọn, đồng thời nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ chiến lược. Đây là những bước có thể nối mục tiêu công nghệ với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Giá trị chung phải được tạo ra cùng nhau
Thông điệp tại diễn đàn đặt ra một tiêu chuẩn đúng cho hợp tác quốc tế: phải tạo được dự án, năng lực và kết quả có thể đánh giá, thay vì dừng ở tuyên bố. Với Việt Nam, thước đo quan trọng là liệu quan hệ với các tập đoàn toàn cầu có giúp mở rộng vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu, thúc đẩy nghiên cứu phát triển và nâng năng lực cạnh tranh hay không.
Ba ưu tiên chiến lược tạo thành một hướng đi nhất quán, nhưng thành công không tự đến từ việc nêu mục tiêu. Việt Nam cần chuyển lợi thế sản xuất thành năng lực công nghệ và đổi mới; đối tác cần cùng đầu tư, nghiên cứu và phát triển các hoạt động có giá trị cao hơn. Khi hai phía cùng chia sẻ công việc và trách nhiệm, hợp tác mới có thể đem lại giá trị chung thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất.
Diễn đàn Kinh tế mùa Thu vì thế nên được nhìn như lời thúc giục hành động, không chỉ là nơi trao đổi quan điểm. Việt Nam muốn góp mặt sâu hơn trong mạng lưới kinh tế toàn cầu; bước quyết định là biến cam kết thành cơ chế và dự án thực chất, để vai trò đối tác được chứng minh bằng những đóng góp cụ thể.
