Thông điệp trung tâm: Hợp tác quốc tế chỉ có ý nghĩa khi trở thành năng lực biển của Việt Nam
Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 là sự kiện đối thoại chính sách và học thuật về việc dùng hợp tác, hội nhập quốc tế để xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, trong đó trọng tâm là biến nguồn lực, tri thức, công nghệ từ bên ngoài thành năng lực tự thân về quản trị biển bền vững, kinh tế biển hiện đại và đóng góp tích cực cho hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững khu vực và thế giới. Ngày 2/10, Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh” do Học viện Ngoại giao Việt Nam (Bộ Ngoại giao) tổ chức đã chính thức bế mạc trong không khí thảo luận sôi nổi, thực chất. Đây không phải một hội nghị tổng kết thành tích, mà là lời nhắc rành mạch: chúng ta chỉ xứng đáng với vị thế quốc gia biển mạnh nếu biết biến mọi cơ hội hợp tác thành sức mạnh thực tế của mình.
Từ diễn đàn đến năng lực: Thước đo hợp tác không phải số thỏa thuận đã ký
Phát biểu bế mạc, Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh yêu cầu nổi lên rõ ràng từ hơn 20 tham luận và hàng chục lượt trao đổi tại Diễn đàn Biển Việt Nam 2026: “hợp tác quốc tế phải được chuyển hóa thành năng lực của chính Việt Nam”. Câu nói này là thước đo mới cho mọi nỗ lực hội nhập quốc tế. Vốn, công nghệ, tri thức biển từ bên ngoài chỉ là điều kiện; chúng chỉ thành sức mạnh nếu giúp Việt Nam hình thành đội ngũ chuyên gia, dữ liệu biển tin cậy, quy trình chuẩn và khả năng tự vận hành. Nói thẳng, ký nhiều thỏa thuận mà năng lực quản trị biển không tăng, kinh tế biển xanh không cạnh tranh hơn, doanh nghiệp và địa phương ven biển không được hưởng lợi rõ rệt thì hợp tác vẫn đang ở dạng “trên giấy”. Một quốc gia biển mạnh không thể được xây dựng bằng riêng nguồn lực của mình, cũng không thể chỉ dựa vào nguồn lực bên ngoài; nó được tạo nên bằng khả năng chuyển hóa hợp tác thành sức mạnh nội sinh.
Bốn trọng tâm: Hợp tác, kinh tế biển xanh, khoa học dữ liệu và cộng đồng ven biển
Từ các phiên định hướng cấp cao và ba phiên chuyên đề song song, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường khái quát bốn điểm nhấn cho chiến lược trở thành quốc gia biển mạnh. Thứ nhất, hợp tác và hội nhập quốc tế là một trụ cột của sức mạnh biển, khi các thách thức biển ngày càng phức tạp và xuyên biên giới, không quốc gia nào giải quyết được bằng hành động đơn phương. Thứ hai, hợp tác phải được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại, có sức cạnh tranh toàn cầu, thông qua lựa chọn các dự án mang lại đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển nhân lực biển. Thứ ba, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu biển phải là nền tảng cho quản trị biển hiện đại; hợp tác khoa học không thể dừng ở trao đổi học thuật mà phải tạo ra công nghệ, sản phẩm, mô hình quản trị mới cho Việt Nam. Thứ tư, con người, cộng đồng, doanh nghiệp và hệ sinh thái phải được đặt vào trung tâm hợp tác, để người dân tiếp cận công nghệ xanh, doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, văn hóa biển trở thành nguồn lực mềm kết nối Việt Nam với thế giới.
Từ lợi thế đến vị thế: Việt Nam phải chứng minh vai trò trong quản trị biển bền vững
Một điểm thẳng thắn được nêu tại Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 là lợi thế vị trí trên bản đồ hàng hải khu vực chỉ là điều kiện, chưa phải kết quả. Việt Nam sẽ không được thừa nhận là quốc gia biển mạnh nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu về vị trí địa chiến lược, mà không có những đóng góp cụ thể cho khu vực và thế giới. Vị trí phải được “nâng cấp” thành vị thế thông qua các chức năng mà Việt Nam có thể đảm nhận tốt: nguồn dữ liệu biển đáng tin cậy, mắt xích kết nối vận hành ổn định trong chuỗi cung ứng và logistics, tiếng nói có cơ sở khoa học trong các tiến trình quản trị biển và đại dương bền vững. Qua đó, Diễn đàn thể hiện quyết tâm của Việt Nam sẵn sàng cùng cộng đồng quốc tế đóng góp tích cực, trách nhiệm trong quản trị biển và đại dương bền vững, thay vì chỉ hưởng lợi từ không gian biển chung. Nếu không vươn lên đảm nhận những vai trò này, cơ hội hợp tác sẽ bị thu hẹp khi môi trường bên ngoài thay đổi.
Kết luận: Diễn đàn mở ra trách nhiệm mới cho hành trình trở thành quốc gia biển mạnh
Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 khép lại, nhưng thông điệp về hợp tác quốc tế và hội nhập quốc tế không dừng ở những tuyên bố thiện chí. Bộ Ngoại giao khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổng hợp khuyến nghị trình cấp có thẩm quyền, phục vụ triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam thành quốc gia biển mạnh. Đồng thời, Diễn đàn được định hướng trở thành hoạt động thường niên, một kênh tham vấn chính sách và kết nối hợp tác đồng hành cùng quá trình thực thi nghị quyết. Vấn đề không còn là “có hợp tác hay không”, mà là “hợp tác mang lại thêm năng lực gì cho Việt Nam”. Một Việt Nam mạnh hơn về biển, như Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhắc lại, phải là một Việt Nam đóng góp nhiều hơn cho hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Đó vừa là mục tiêu, vừa là trách nhiệm mà Diễn đàn đã đặt lên vai tất cả những người làm biển hôm nay.
