Diễn đàn Biển Việt Nam 2026: thông điệp rõ ràng về khát vọng quốc gia biển mạnh
Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 là sự kiện chính sách và đối thoại quốc tế tập trung vào hợp tác và hội nhập để hỗ trợ triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW, nhằm chuyển tiềm năng biển của Việt Nam thành nguồn lực phát triển thực chất, bền vững và đưa đất nước trở thành quốc gia biển mạnh. Hạt nhân của diễn đàn không phải là các bài tham luận thuần túy, mà là khẳng định một lựa chọn chiến lược: nếu Việt Nam muốn giàu lên từ biển, Việt Nam phải chủ động mở rộng hợp tác quốc tế biển, chấp nhận cạnh tranh, nhưng tận dụng tri thức, công nghệ và nguồn lực toàn cầu.
Được tổ chức sáng 2/10 tại Hà Nội bởi Học viện Ngoại giao với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, diễn đàn diễn ra đúng thời điểm Việt Nam bắt đầu triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW. Theo Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Nghị quyết này đánh dấu bước chuyển trong tư duy về biển, coi biển là nền tảng quan trọng của sức mạnh tổng hợp quốc gia và xây dựng quốc gia biển mạnh là chiến lược phát triển lâu dài gắn với khát vọng vươn lên. Cách đặt vấn đề cho thấy biển không còn là “phần hậu” mà là trục chính của chiến lược phát triển.
Ai đang tham gia định hình tầm nhìn quốc gia biển mạnh?
Thành phần tham dự Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 cho thấy đây không phải một hội thảo ngành hẹp, mà là bàn tròn của quyền lực chính sách, khoa học và đối tác quốc tế. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, lãnh đạo Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Tư lệnh Hải quân cùng đại diện các bộ, ngành trung ương, địa phương đều có mặt. Việc Quốc hội và các cơ quan chiến lược tham gia khẳng định đây là câu chuyện lập quốc trong kỷ nguyên biển, không chỉ là chương trình của riêng một bộ.
Điểm đáng chú ý là sự hiện diện mạnh mẽ của các đại sứ, đại diện tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và báo chí trong nước, quốc tế. Điều này gửi đi thông điệp: Việt Nam không muốn tự thiết kế tương lai biển trong phòng kín, mà muốn trao đổi kinh nghiệm, tầm nhìn, giải pháp hợp tác với cộng đồng quốc tế. Diễn đàn vì vậy đóng vai trò như một "phòng thí nghiệm chính sách" nơi các ý tưởng nội địa phải được kiểm chứng qua lăng kính chuẩn mực quốc tế, năng lực thị trường và yêu cầu phát triển bền vững.
Hợp tác quốc tế biển: từ khẩu hiệu đến yêu cầu về vốn, công nghệ và quản trị
Nếu chỉ xem hợp tác quốc tế biển như một khẩu hiệu ngoại giao, Việt Nam sẽ không thể trở thành quốc gia biển mạnh. Tại phiên định hướng cấp cao với chủ đề “Từ Chiến lược biển đến chương trình hành động 2026–2030”, lãnh đạo các ban, bộ, ngành đã thẳng thắn đặt vấn đề: hợp tác quốc tế phải mang lại kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, quản trị, thị trường và bảo vệ môi trường. Đây là danh mục yêu cầu rõ ràng, cho thấy Việt Nam ý thức rằng sức mạnh biển không thể xây bằng nguồn lực trong nước đơn thuần.
Các phát biểu tại diễn đàn thống nhất coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính để Việt Nam bứt phá thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững. Việc nhấn mạnh chuyển đổi số trong quản trị biển, phát triển logistics, cảng biển, du lịch và dịch vụ hàng hải phản ánh nhận thức rằng lợi thế địa lý không tự động biến thành lợi thế kinh tế nếu thiếu dữ liệu, nền tảng số và năng lực quản trị hiện đại. Nói cách khác, hợp tác quốc tế chỉ có ý nghĩa khi đi kèm chuyển giao công nghệ và xây dựng năng lực bên trong, chứ không dừng ở dự án và viện trợ ngắn hạn.
Nghị quyết 20-NQ/TW: khung chiến lược và vai trò của luật pháp quốc tế
Trọng tâm chính trị của Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 là làm rõ cách triển khai Nghị quyết 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, chuyển tiềm năng biển thành nguồn lực phát triển thực chất và bền vững. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị diễn đàn chỉ ra những đóng góp cụ thể của hợp tác quốc tế đối với việc thực hiện nghị quyết, đồng thời phân tích vai trò của Việt Nam trong định hình không gian biển thành không gian hòa bình, hợp tác, kết nối và phát triển bền vững. Điều này cho thấy quốc gia biển mạnh mà Việt Nam theo đuổi không chỉ là mạnh về kinh tế, mà còn có trách nhiệm trong quản trị biển khu vực và toàn cầu.
Trên nền khung chiến lược đó, diễn đàn dành dung lượng cho các chủ đề chuyên sâu: huy động nguồn lực, tăng cường kết nối quốc tế và phát triển biển bền vững; khoa học, công nghệ và quản trị biển trong kỷ nguyên mới; tăng cường hợp tác quốc tế của địa phương. Việc nhắc đến các hiệp định như UNCLOS và BBNJ trong phần cam kết của Liên hợp quốc cho thấy Việt Nam lựa chọn đi theo trật tự biển dựa trên luật lệ, chứ không dựa trên sức mạnh đơn thuần. Quốc gia biển mạnh trong hình dung đó là quốc gia “mạnh trong luật”, có năng lực thực thi và đóng góp xây dựng các cơ chế quản trị đại dương.
Từ diễn đàn đến hành động: đặt người dân vào trung tâm và mở rộng không gian hợp tác
Một điểm tiến bộ trong cách tiếp cận tại Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 là nhấn mạnh phải lấy nhân dân làm trung tâm và chủ động hợp tác, hội nhập quốc tế, kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế biển với củng cố quốc phòng, an ninh. Cam kết của Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam về hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi UNCLOS, BBNJ, huy động tài chính, công nghệ và bảo đảm lợi ích đến với cộng đồng ven biển, ngư dân, phụ nữ và thanh niên cho thấy bài toán quốc gia biển mạnh được gắn chặt với công bằng xã hội và phát triển bao trùm.
Các đề xuất nghiên cứu hình thành cụm du lịch biển liên tỉnh, phát triển trung tâm du lịch biển đa chức năng thành các cực tăng trưởng cho thấy tầm nhìn mở rộng không gian biển từ khai thác tài nguyên sang kinh tế dịch vụ, sáng tạo. Dù còn nhiều việc phải làm, diễn đàn đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: nếu Việt Nam coi biển là nền tảng sức mạnh quốc gia, thì từ trung ương đến địa phương phải cùng nhau biến nghị quyết thành chương trình hành động cụ thể, dựa trên hợp tác quốc tế biển, khoa học – công nghệ và sự tham gia của người dân. Đó là con đường duy nhất để khát vọng quốc gia biển mạnh trở thành hiện thực, thay vì dừng ở những câu chữ đẹp trên văn bản.
