Tủ sách đến gần hơn với trường ngoài trung tâm
Mở sách - Mở tương lai là chương trình trao tặng tủ sách trường học cho các trường tiểu học, ưu tiên địa bàn ngoài trung tâm đô thị, nơi học sinh có ít cơ hội tiếp cận nguồn tài liệu đọc. Khởi động từ tháng 1 năm 2026 tại Trường tiểu học Đắk Á và Trường tiểu học Bù Gia Mập, chương trình đã mở rộng từ hai điểm trường ban đầu ra nhiều địa phương. Tính đến hết tháng 10, 79 trường tiểu học tại 9 tỉnh, thành phố đã được tiếp cận tủ sách. Con số ấy cho thấy một chương trình trao sách có thể vươn xa khi không chỉ dựa vào các chuyến trao trực tiếp. Mục tiêu đưa sách đến 100 trường trong năm nay là tham vọng đáng khích lệ, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức giữa học sinh ở trung tâm và các em ở xa.
Đưa sách tới nơi khó tiếp cận là bước đầu
Khoảng cách địa lý dễ biến sách thành nguồn học liệu xa vời với những trường ít lựa chọn đọc. Vì vậy, cách chương trình kết hợp trao trực tiếp và chuyển phát có ý nghĩa thiết thực: trong 79 trường đã nhận tủ sách, 15 trường được trao trực tiếp, còn 64 trường nhận sách qua đường chuyển phát. Cách làm này giúp chương trình tiếp cận trường ở xa, nơi nguồn tài liệu đọc còn hạn chế. Tuy nhiên, đưa sách đến cổng trường chưa đồng nghĩa học sinh sẽ tự hình thành thói quen đọc. Hoạt động giao lưu tại 7 trường tiểu học ở TP.HCM mở rộng, với đọc sách, vẽ tranh, chia sẻ cảm nhận và kể về ước mơ, cho thấy cần tạo dịp để các em mở sách và nói về điều mình đọc. Tủ sách chỉ phát huy giá trị khi được sử dụng thường xuyên.
Sự chung tay có thể nuôi dưỡng văn hóa đọc
Một sáng kiến khác, Tủ sách Khăn Quàng Đỏ, cho thấy đóng góp cộng đồng có thể bổ sung nguồn sách và khơi gợi niềm vui đọc. Chương trình này trao ba tủ sách cho Trung tâm Công tác xã hội - Giáo dục Dạy nghề Thiếu niên TP.HCM, Trung tâm Nuôi dưỡng Bảo trợ Trẻ em Gò Vấp và Làng Thiếu niên Thủ Đức. Đây là hoạt động riêng, không nên nhầm với Mở sách - Mở tương lai. Tủ sách Khăn Quàng Đỏ đã tiếp nhận 12.896 cuốn sách, truyện cùng 1.102 tập trắng từ thiếu nhi, bạn đọc và các nhà văn, nhà thơ. Một học sinh tại trung tâm chia sẻ rằng sau giờ học, các em có thể đọc sách và thư giãn. Trải nghiệm đó nhắc rằng tác động của sách không chỉ nằm ở số lượng đầu sách: một nơi đọc thân thiện cũng có thể biến việc đọc sách học sinh thành lựa chọn tự nhiên sau giờ học.
Từ mục tiêu 100 trường đến thói quen đọc bền vững
Để hoàn thành mục tiêu 100 trường trong năm 2026, chương trình dự kiến tiếp tục đến Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm ngày 14/11 và Trường tiểu học Châu Pha B ngày 28/11. Nhưng thành công không nên chỉ được đo bằng số tủ sách được trao. Với giáo dục vùng khó khăn, điều đáng theo đuổi là học sinh có thể thường xuyên mượn, đọc và chia sẻ sách, thay vì để tủ sách trở thành vật trưng bày. Các buổi giao lưu, không gian đọc trong trường và sự tham gia của cộng đồng có thể giúp những cuốn sách được sử dụng lâu dài. Đưa sách tới những nơi ít nguồn đọc là bước mở đầu cần thiết; duy trì cơ hội đọc mới là phần quyết định. Nếu chương trình gắn việc trao tặng với hoạt động đọc đều đặn, 100 tủ sách có thể trở thành 100 điểm khởi đầu cho những thói quen bền vững.
