APEC 2027 Phú Quốc: cơ hội định vị lại đảo ngọc trên bản đồ du lịch quốc tế
APEC 2027 Phú Quốc là tập hợp các dự án hạ tầng quy mô lớn về giao thông, hội nghị, đô thị và dịch vụ được triển khai với tốc độ chưa từng có, nhằm phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC đồng thời tạo nền tảng để Phú Quốc bứt phá thành điểm đến du lịch quốc tế và trung tâm kinh tế mới của Việt Nam trong dài hạn. Trong bối cảnh ấy, câu hỏi quan trọng không phải Phú Quốc tổ chức APEC hoành tráng đến đâu, mà là sau APEC, đảo ngọc sẽ sống như thế nào với những công trình khổng lồ vừa được dựng lên. Nếu hạ tầng chỉ phục vụ vài ngày hội nghị, chúng ta sẽ bỏ phí một thời cơ lịch sử để định vị lại hình ảnh quốc gia trên bản đồ phát triển bền vững.
Thời cơ này được chuẩn bị bằng một loạt động thái dày đặc. Ngay sau chuyến khảo sát từ ngày 1–2/8, các chuyên gia kinh tế đã được mời làm việc tại Phú Quốc để góp ý chiến lược dùng APEC như điểm khởi đầu cho một “cuộc chơi lớn” về hội nhập và cạnh tranh toàn cầu. Chiều 2/8, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chủ trì cuộc họp với lãnh đạo địa phương và các bộ, ngành tại An Thới để rà soát toàn bộ tiến độ hạ tầng phục vụ sự kiện đối ngoại lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới. Việc các quyết định quan trọng được đưa ra trong giai đoạn nước rút cho thấy APEC đã trở thành trục ưu tiên chính sách, không chỉ về ngoại giao mà cả về chiến lược phát triển kinh tế đảo ngọc.
Hạ tầng Phú Quốc: từ nhịp độ thi công chóng mặt đến bài toán sử dụng sau sự kiện
Nhìn vào khối lượng hạ tầng Phú Quốc đang thi công, dễ thấy đây là một đại công trường chưa từng có tiền lệ. Hiếm khi một lượng công việc lớn như vậy được triển khai đồng loạt trên nhiều “mặt trận” với nhịp độ xuyên suốt như hiện nay. Trung tâm Hội nghị APEC đã hoàn thành khoảng 97–98% kết cấu bê tông, phần lợp mái đạt hơn 70% theo báo cáo tiến độ mới nhất. Một báo cáo khác ghi nhận công trình này đã chạm mốc 98% phần bê tông cốt thép và 93% kết cấu thép, trong khi Nhà biểu diễn đa năng đã đạt khoảng 97% phần bê tông cốt thép. Đây là những con số cho thấy sự quyết liệt, nhưng cũng đặt ra sức ép phải có tư duy sử dụng công trình sau sự kiện thay vì xây cho xong nhiệm vụ đối ngoại rồi để đó.
Một loạt dự án khác như mở rộng Cảng hàng không quốc tế với Nhà ga T2 và đường cất hạ cánh số 2, các tuyến giao thông kết nối, khu lưu trú, tuyến ĐT975, Đại lộ APEC, tuyến đường sắt đô thị, khu tái định cư An Thới… đang được triển khai đồng thời trên nhiều mũi thi công. Điều đáng nói là toàn bộ những hạ tầng này đều được thiết kế để có thể phục vụ dòng khách du lịch quốc tế và cư dân địa phương sau APEC, nếu được gắn với một chiến lược phát triển bền vững rõ ràng. Theo đại diện doanh nghiệp chủ lực, họ đang dùng nguồn lực tài chính chủ động để đẩy nhanh tiến độ, trong đó cam kết hoàn thành Nhà ga T2 vào cuối tháng 3/2027 và Trung tâm Hội nghị APEC trước 30/4/2027. Đây là sự dấn thân lớn của khu vực tư nhân, nhưng giá trị sẽ chỉ bền vững nếu quyền lực chính sách không dừng lại ở mốc “khai trương công trình” mà tiếp tục đồng hành trong giai đoạn vận hành.
Áp lực địa chính trị và yêu cầu phát triển bền vững trong thiết kế hạ tầng
Các công trình APEC 2027 Phú Quốc không được triển khai trong phòng thí nghiệm yên bình. Biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Iran, khiến giá nhiên liệu, vật liệu tăng mạnh, trong khi nguồn nhân lực trở nên căng thẳng. Phó Thủ tướng thừa nhận tiến độ đang chịu tác động từ mùa mưa, giá vật liệu tăng, chi phí nhân công và vận chuyển quốc tế biến động, nhiều thiết bị quan trọng phải nhập khẩu. Trong bối cảnh đó, việc doanh nghiệp chấp nhận giãn tiến độ ở các dự án khác, dồn nguồn lực cho Phú Quốc là một lựa chọn đầy rủi ro. Nhưng nếu hạ tầng được thiết kế theo hướng phát triển bền vững, rủi ro ngắn hạn có thể chuyển hóa thành lợi ích dài hạn, biến chi phí hôm nay thành tài sản cạnh tranh ngày mai trên bản đồ du lịch quốc tế.
Hướng đi hợp lý là coi những dự án này như nền tảng cho một mô hình đảo kinh tế tự chủ, xanh và cởi mở. Quan điểm của các chuyên gia kinh tế rất rõ: công trình phục vụ APEC phải tạo nền tảng phát triển lâu dài, không chỉ dành cho Phú Quốc mà còn giới thiệu một hình ảnh Việt Nam mới với thế giới. Nói cách khác, đường sá, nhà ga, trung tâm hội nghị, nhà hát đa năng… cần được tích hợp với không gian đô thị, hệ sinh thái sáng tạo và dịch vụ du lịch quốc tế, để sau APEC chúng tiếp tục hoạt động như “động cơ tăng trưởng” chứ không trở thành những khối bê tông khổng lồ chỉ được nhắc đến trong lịch sử ngoại giao. Đây là lằn ranh giữa tư duy nhiệm kỳ và tư duy phát triển bền vững.
Biến tuần lễ APEC thành bàn đạp cho một điểm đến toàn cầu
APEC 2027 không thể bị nhìn như một tuần lễ hội nghị khép lại rồi thôi. PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh cần xây dựng ngay chương trình hành động đưa Phú Quốc trở thành điểm đến quốc gia và điểm đến toàn cầu sau APEC, tận dụng chính quá trình chuẩn bị và tổ chức hội nghị để quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Trong thời gian diễn ra APEC, câu chuyện không chỉ nằm trong phòng họp; trải nghiệm của các đại biểu trên đường phố, bãi biển, tại điểm dịch vụ hay đời sống ban đêm phải cho thấy một Việt Nam thân thiện, nhân văn, cởi mở. Nếu làm tốt, APEC sẽ định vị lại Phú Quốc, định vị lại Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới. Nếu làm dở, chúng ta sẽ có một sự kiện hoành tráng nhưng nhạt nhòa, không đủ lực kéo thêm dòng khách quốc tế và nhà đầu tư sau đó.
Để biến APEC thành bàn đạp dài hạn, cần nghĩ lớn hơn Bali hay Phuket. So sánh với những điểm đến nổi tiếng có thể tạo động lực, nhưng mục tiêu phải là vươn lên sánh vai với các điểm đến hàng đầu thế giới bằng bản sắc và năng lực riêng. Điều này đòi hỏi hạ tầng gắn với chương trình đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, ứng xử và phục vụ cho cộng đồng địa phương, cùng một môi trường chính sách mở cửa cho đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài và các sự kiện quốc tế trong tương lai. Phú Quốc chỉ trở thành “điểm đến để sống và sáng tạo” nếu cư dân được hưởng lợi từ hạ tầng mới, doanh nghiệp có dư địa khai thác dịch vụ chất lượng cao, và nhà nước kiên trì với tầm nhìn phát triển bền vững thay vì thỏa mãn với thành tích tổ chức một hội nghị lớn.
Kết luận: từ đại công trường APEC đến đảo kinh tế sáng tạo
Nhìn lại các con số và cam kết hiện tại, có thể nói APEC 2027 Phú Quốc đã được coi là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước đến năm 2030. Nhưng nếu chỉ dừng ở hai chữ “đối ngoại”, chúng ta sẽ đánh mất chiều sâu kinh tế của cơ hội. Hạ tầng đang mọc lên với tốc độ chóng mặt, doanh nghiệp dồn toàn bộ nguồn lực, Chính phủ điều hành như trong trạng thái khẩn cấp; tất cả đều cho thấy APEC đã trở thành một phép thử bản lĩnh Việt Nam trong điều kiện thị trường biến động. Vấn đề là sau APEC, đại công trường này sẽ được quản trị như thế nào: tiếp tục là nơi thử nghiệm cơ chế đặc khu, thu hút nhân tài, sự kiện quốc tế, hay trở thành vùng đất của những dự án dang dở và kỳ vọng lỡ hẹn.
Lời giải nằm ở cách chúng ta nhìn APEC: điểm kết thúc hay điểm khởi đầu. Nếu coi đây là điểm khởi đầu, như gợi ý của các chuyên gia kinh tế, thì mọi quyết định hạ tầng hôm nay phải được soi chiếu bằng khả năng tạo giá trị lâu dài cho Phú Quốc và Việt Nam. Điều đó có nghĩa là thiết kế hạ tầng để đáp ứng du lịch quốc tế bền vững, chuyển dịch sang nền kinh tế dịch vụ – sáng tạo, nâng chất lượng sống cư dân, và giữ vững chủ quyền biển đảo trong một không gian phát triển mở. Khi ấy, những khối bê tông đang thành hình không chỉ là nơi đón lãnh đạo thế giới trong vài ngày hội nghị, mà trở thành biểu tượng cho một đảo kinh tế mới, nơi Việt Nam thử sức ở sân chơi toàn cầu bằng chính năng lực và khát vọng của mình.
