Bùng nổ thương mại công nghệ: Tăng trưởng 43% không chỉ là con số
Thương mại Việt Nam Singapore trong lĩnh vực công nghệ là quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ và liên kết sản xuất giữa hai nền kinh tế với trọng tâm là máy móc, thiết bị điện, cơ khí và năng lượng, qua đó hình thành mạng lưới chuỗi cung ứng công nghệ liên kết chặt chẽ với các ngành điện tử, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo trong khu vực.
Kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Singapore trong sáu tháng đầu năm đã tăng hơn 43%, lên gần 27,9 tỷ SGD. Điều đáng nói là tăng trưởng thương mại này gắn chặt với chuỗi cung ứng công nghệ, không còn là mở rộng ngẫu nhiên. Nói cách khác, đây là bước nhảy về chất trong quan hệ kinh tế song phương, khi cấu trúc thương mại dịch chuyển khỏi hàng tiêu dùng, nông sản sang các ngành công nghiệp chế tạo công nghệ cao. Một phát biểu có thể trích dẫn là: "Sáu tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hai chiều đạt gần 27,9 tỷ SGD, tăng 43,1% so với cùng kỳ năm trước". Con số này, đặt trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn chịu sức ép địa chính trị và bảo hộ, cho thấy chuỗi cung ứng công nghệ khu vực đang tái cấu trúc và Việt Nam là một trong những điểm hưởng lợi rõ ràng.
Từ trao đổi hàng hóa sang liên kết sản xuất: Sự thay đổi về chất
Điểm đáng chú ý nhất trong thương mại Việt Nam Singapore hiện nay không phải là quy mô, mà là cấu trúc. Nếu trước đây quan hệ thương mại chủ yếu xoay quanh hàng tiêu dùng và nguyên liệu, thì bây giờ các nhóm sản phẩm HS85 (máy móc và thiết bị điện), HS84 (máy móc, thiết bị cơ khí) và HS27 (nhiên liệu, sản phẩm dầu mỏ) mới là động lực tăng trưởng. Nhóm HS85 đã trở thành mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang Singapore, đạt 6,8 tỷ SGD và tăng tới 148,6% so với cùng kỳ, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch nhập khẩu của Singapore từ Việt Nam. Trong khi đó, HS84 tăng 265,3% và HS27 tăng gần 194%. Đây không chỉ là số liệu ấn tượng, mà là bằng chứng cho thấy thương mại Việt Nam - Singapore đang chuyển từ mô hình bán - mua sang mô hình liên kết sản xuất, gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng công nghệ khu vực.
Sự bùng nổ của các nhóm hàng công nghệ phản ánh nhu cầu ngày càng lớn từ lĩnh vực chế tạo Singapore, đặc biệt là ngành bán dẫn và thiết bị phục vụ trí tuệ nhân tạo, vốn tăng 12,2% trong quý II và trở thành động lực chính của nền kinh tế nước này. Đằng sau những đơn hàng máy móc, linh kiện là sự đan xen ngày càng chặt giữa nhà máy Việt Nam và dây chuyền sản xuất Singapore. Việt Nam không chỉ xuất khẩu nhiều hơn, mà đang từng bước trở thành mắt xích trong mạng lưới cung ứng điện tử, cơ khí và năng lượng của cả khu vực. Quan hệ kinh tế song phương vì thế được “nâng cấp” từ thương mại thuần túy lên liên kết chuỗi giá trị, với hàm lượng công nghệ ngày càng cao.
Chính sách tiền tệ thắt chặt của Singapore: Con dao hai lưỡi với hàng công nghệ
Tăng trưởng thương mại diễn ra song song với một biến số quan trọng: chính sách tiền tệ thắt chặt của Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS). Ngày 27/7, MAS tiếp tục thắt chặt chính sách lần thứ hai liên tiếp, cho phép đồng SGD mạnh lên để đối phó nguy cơ lạm phát gia tăng do giá dầu và khí đốt tăng trong bối cảnh xung đột với Iran. MAS dự báo lạm phát cốt lõi sẽ tăng từ tháng 7 và duy trì ở mức cao đến đầu năm sau, nên coi việc tiếp tục thắt chặt là cần thiết để ổn định giá cả trung hạn. Đồng SGD mạnh có tác động trái chiều. Với Singapore, chi phí nhập khẩu lương thực, năng lượng, nguyên vật liệu và hàng tiêu dùng giảm, góp phần kiềm chế lạm phát nhập khẩu và bảo vệ sức mua của người dân. Người Singapore chi tiêu cho du lịch, học tập, chữa bệnh, mua sắm ở nước ngoài với chi phí thấp hơn. Nhưng với doanh nghiệp xuất khẩu Singapore, hàng hóa trở nên đắt hơn trong mắt khách hàng quốc tế, làm giảm sức cạnh tranh giá.
Với Việt Nam, đồng SGD mạnh tạo nên một “con dao hai lưỡi”. Ở chiều xuất khẩu, hàng hóa Việt Nam trở nên cạnh tranh hơn về giá tại thị trường Singapore nếu thanh toán bằng SGD, đặc biệt là các nhóm hàng đã có thế mạnh như linh kiện điện tử, thực phẩm chế biến, thủy sản, đồ gỗ, dệt may. Đó là cơ hội rõ ràng để mở rộng thị phần tại một thị trường có sức mua cao và đóng vai trò trung tâm logistics khu vực. Ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu công nghệ từ Singapore phải đối mặt với chi phí cao hơn nếu thanh toán bằng đồng SGD. Điều này có thể ăn vào biên lợi nhuận, nhất là với các doanh nghiệp đang dựa nhiều vào công nghệ nhập khẩu. Chính vì vậy, Thương vụ Việt Nam tại Singapore khuyến nghị doanh nghiệp đa dạng hóa đồng tiền thanh toán và sử dụng công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đồng thời theo sát điều chỉnh chính sách tiền tệ và thương mại của Singapore để có chiến lược phù hợp.
Cơ hội tái định vị Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghệ Đông Nam Á
Tăng trưởng thương mại 43% không chỉ là “tin vui xuất khẩu”, mà là cửa sổ chiến lược để Việt Nam tái định vị trong chuỗi cung ứng công nghệ Đông Nam Á. Sự gắn kết ngày càng lớn giữa thương mại Việt Nam - Singapore với chuỗi cung ứng điện tử, máy móc, năng lượng cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã bước vào sân chơi cao hơn. Đây là nền tảng để Việt Nam chuyển dần từ nhà cung cấp hàng hóa sang đối tác sản xuất trong các chuỗi giá trị công nghiệp của Singapore, đặc biệt nếu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và đầu tư công nghệ. Tuy nhiên, lợi thế hiện nay chưa phải bền vững. Một phần kim ngạch thương mại vẫn đến từ hoạt động tái xuất, vì Singapore là trung tâm trung chuyển hàng hóa lớn của châu Á. Nếu không tăng giá trị nội địa, Việt Nam có nguy cơ chỉ là “trạm trung chuyển phụ” trong một chuỗi cung ứng do nước khác dẫn dắt. Cạnh tranh từ các nước cùng khu vực về chi phí lao động, hạ tầng và chính sách thu hút đầu tư cũng ngày càng gay gắt.
Câu hỏi không còn là Việt Nam có tham gia chuỗi cung ứng công nghệ hay không, mà là sẽ đứng ở nấc nào. Để tận dụng cơ hội từ tăng trưởng thương mại hiện tại, Việt Nam cần đi theo ba hướng. Thứ nhất, củng cố năng lực sản xuất công nghệ cao trong các ngành đang tăng trưởng nhanh như điện tử, cơ khí chính xác, năng lượng để giữ vững vị thế nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng công nghệ. Thứ hai, tập trung nâng chất lượng quan hệ kinh tế song phương, chuyển từ “bán hàng” sang đồng phát triển các dự án sản xuất, R&D với đối tác Singapore. Thứ ba, cải thiện quản trị rủi ro tỷ giá và chi phí, tránh để chính sách tiền tệ thắt chặt của Singapore trở thành rào cản. Nếu làm được, tăng trưởng thương mại hiện nay sẽ không chỉ là một “cơn sóng” nhất thời, mà là bàn đạp để Việt Nam trở thành mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng công nghệ Đông Nam Á.
