Những cuộc gặp cấp cao: tín hiệu chủ động của ngoại giao kinh tế Việt Nam
Các cuộc gặp giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với lãnh đạo Apple, Boeing, SpaceX, Murphy Oil, FedEx, Pacifico Energy và một số tập đoàn công nghệ Mỹ là hoạt động ngoại giao kinh tế nhằm mở rộng hợp tác Việt Nam – Mỹ về công nghệ, năng lượng, logistics và đầu tư, đồng thời đưa doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây không phải những buổi tiếp khách mang tính nghi lễ, mà là bước đi có tính toán trong chiến lược đặt kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng. Việc các cuộc tiếp diễn ra bên lề Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc cho thấy Việt Nam tận dụng mọi diễn đàn đa phương để kết nối song phương, biến chuyến công tác thành cơ hội xúc tiến đầu tư và đầu tư công nghệ Mỹ vào các ngành ưu tiên trong nước.
Tô Lâm gặp Apple, Boeing: đặt nền cho hệ sinh thái công nghệ và hàng không
Trong cuộc Tô Lâm gặp Apple Boeing, điểm đáng chú ý là Việt Nam không chỉ nói về thêm nhà máy hay thêm đơn hàng, mà nói về hệ sinh thái. Với Apple, Tổng Bí thư nhấn mạnh mong muốn các tập đoàn công nghệ Mỹ đồng hành trong nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ mở rộng sản xuất, phát triển dịch vụ số đến đào tạo kỹ sư, chuyên gia công nghệ. Về phía Apple, Tim Cook bày tỏ mong muốn "tiếp tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam, tăng cường hợp tác với các đối tác trong nước, phát triển chuỗi cung ứng, đào tạo nguồn nhân lực và đóng góp vào quá trình chuyển đổi số". Với Boeing, Tổng Bí thư đánh giá hợp tác hơn ba thập kỷ là đủ để hai bên chuyển từ mua – bán máy bay sang phát triển hệ sinh thái hàng không có giá trị gia tăng cao tại Việt Nam, gắn với chiến lược ngoại giao kinh tế Việt Nam – Mỹ lâu dài.
SpaceX, Murphy Oil, FedEx: kết nối số, năng lượng và chuỗi cung ứng
Điểm mạnh của đợt tiếp xúc này là cấu trúc danh mục hợp tác rất rõ: SpaceX cho hạ tầng số, Murphy Oil cho an ninh năng lượng, FedEx cho logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu. Với SpaceX, Tổng Bí thư đề nghị ưu tiên thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm mọi người dân có khả năng tiếp cận kết nối, đồng thời nghiên cứu cơ chế kết nối vệ tinh dự phòng ứng phó thiên tai – một yêu cầu thiết thực vì mất liên lạc khi cáp quang hoặc hệ thống điện bị gián đoạn vẫn là rủi ro nghiêm trọng. Trong lĩnh vực dầu khí, ông Eric Hambly khẳng định Murphy Oil "tiếp tục tăng cường đầu tư tại Việt Nam, sẵn sàng đồng hành với Việt Nam trong phát triển ngành công nghiệp dầu khí, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao". Còn FedEx, sau hơn 30 năm hiện diện, được kỳ vọng giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam tiếp cận trực tiếp hơn thị trường toàn cầu, gắn Việt Nam sâu hơn với chuỗi cung ứng và sinh thái hàng hóa hàng không quốc tế.
Năng lượng tái tạo, AI và dữ liệu: lớp hợp tác chiến lược mới
Nhóm doanh nghiệp năng lượng và hạ tầng số Mỹ cho thấy một lớp hợp tác mới: điện gió ngoài khơi, LNG, lưới điện thông minh, trung tâm dữ liệu và AI – những nền tảng quyết định sức cạnh tranh của kinh tế số. Tổng Bí thư đánh giá cao cam kết đầu tư dài hạn của Pacifico Energy vào điện gió và năng lượng tái tạo, coi điện gió ngoài khơi là thành phần quan trọng của hệ thống năng lượng ổn định hơn, an toàn hơn, cạnh tranh hơn và ngày càng xanh hơn phục vụ công nghiệp hóa, chuyển đổi số, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Các tập đoàn công nghệ Mỹ khác giới thiệu năng lực phát triển hạ tầng LNG bền vững, trung tâm dữ liệu AI tiên tiến tại Hoa Kỳ và mong muốn ứng dụng giải pháp lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng, AI vào chuỗi sản xuất tại Việt Nam, đồng hành lâu dài cùng tiến trình dịch chuyển năng lượng và chuyển đổi số quốc gia. Đây là hướng hợp tác nếu triển khai được sẽ định hình trụ cột mới cho hợp tác Việt Nam Mỹ.
Ngoại giao kinh tế Việt Nam và bước tiếp theo của hợp tác Việt Nam Mỹ
Điểm chung của tất cả cuộc gặp là định vị Việt Nam như một đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị công nghệ, năng lượng, logistics, chứ không chỉ là nơi đặt nhà máy giá rẻ. Các tập đoàn công nghệ Mỹ đều nói đến đầu tư công nghệ Mỹ dài hạn, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, xây sinh thái – tức là chấp nhận đi cùng Việt Nam trên chặng đường nâng cấp mô hình tăng trưởng. Đáng chú ý, hai bên Việt Nam và Apple đã thống nhất tiếp tục duy trì trao đổi, thúc đẩy các chương trình hợp tác phù hợp trong thời gian tới, "qua đó đóng góp vào sự phát triển của Việt Nam, thành công lâu dài của Apple và quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ". Một tập đoàn khác định hướng trở thành cầu nối thúc đẩy quan hệ ngoại giao, kinh tế giữa hai nước; điều này cho thấy ngoại giao kinh tế Việt Nam đang dịch chuyển từ vận động từng dự án sang xây dựng mạng lưới doanh nghiệp đồng minh chiến lược. Nếu Việt Nam duy trì được môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo như lãnh đạo đã cam kết, đây có thể là thời điểm vàng để nâng tầm hợp tác Việt Nam Mỹ.
