Cuộc gặp ở New York: tín hiệu rõ ràng về một bước nhảy chiến lược
Hợp tác hàng không Việt Mỹ qua cuộc gặp giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo Tập đoàn Boeing tại New York là một bước chuyển từ quan hệ mua sắm máy bay sang xây dựng đối tác chiến lược, nhằm nâng cao năng lực tổng thể ngành hàng không Việt Nam, gia tăng giá trị nội địa và đưa các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu. Cuộc tiếp xúc diễn ra ngày 21/9 tại New York, khi Tổng Bí thư Tô Lâm làm việc với ông Brendan Nelson, Chủ tịch Boeing Global, Phó Chủ tịch cấp cao Tập đoàn Boeing. Điều đáng chú ý là đây không phải một cuộc gặp mang tính nghi thức, mà là sự khẳng định rằng hợp tác hàng không đã trở thành trụ cột mới trong chiến lược kinh tế Việt Mỹ, thay vì chỉ là những hợp đồng mua bán tàu bay rời rạc. Bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mở rộng kết nối quốc tế và nâng cao năng lực hãng bay trong nước khiến lựa chọn "nâng tầm quan hệ với Boeing" mang màu sắc rất chủ động, không còn là câu chuyện lệ thuộc vào nhà cung cấp.
Từ mua tàu bay đến xây chuỗi giá trị: Boeing và Việt Nam đang nói cùng một ngôn ngữ
Thông điệp lớn nhất từ cuộc gặp là định hướng chuyển hợp tác giữa Boeing và Việt Nam từ mua sắm sang phát triển đồng bộ năng lực của toàn ngành hàng không. Thay vì chỉ bàn chuyện thêm bao nhiêu chiếc 787, hai bên nhấn mạnh mục tiêu gia tăng giá trị nội địa, xây công nghiệp hỗ trợ và đưa Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu. Đây là bước đi khôn ngoan: nếu cứ dừng lại ở nhập khẩu tàu bay, ngành hàng không Việt Nam mãi chịu áp lực chi phí và phụ thuộc kỹ thuật; còn khi bước vào dịch vụ kỹ thuật, bảo dưỡng, sửa chữa máy bay cho cả khu vực, Việt Nam có thể trở thành điểm đến mới của công nghiệp MRO (maintenance, repair, overhaul) tại châu Á, nâng vị thế trong chuỗi giá trị. Định hướng lâu dài "từng bước tham gia sản xuất máy bay" cho thấy tư duy muốn nắm công nghệ và kỹ năng, không chỉ chấp nhận ở vị thế khách hàng. Đây chính là bản chất của một chiến lược kinh tế Việt Mỹ có chiều sâu: đổi thị trường và không gian công nghệ, chứ không chỉ đổi hàng hóa.
Sun Group và các hãng bay Việt: không chỉ là người tham dự, mà là nhân tố kéo cuộc chơi
Việc Sun Group cùng Sun PhuQuoc Airways, Vietnam Airlines và Vietjet hiện diện tại cuộc gặp với Boeing cho thấy hợp tác hàng không Việt Mỹ được thiết kế với vai trò trung tâm dành cho doanh nghiệp Việt, không chỉ cho nhà nước. Sun Group đang chủ động đầu tư hạ tầng hàng không và hoàn thiện hệ sinh thái du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí gắn với hàng không, biến hợp tác với Boeing thành bàn đạp cho phát triển bền vững ngành hàng không. Thỏa thuận mua 40 tàu bay thân rộng Boeing 787-9 Dreamliner mà Sun PhuQuoc Airways ký kết trước đó, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và lãnh đạo cấp cao hai nước, đã đặt nền móng cho chiến lược đội bay thân rộng, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại song phương Việt Nam – Mỹ. Đây là con số đủ lớn để nói lên tham vọng biến Phú Quốc và các trung tâm du lịch thành điểm nối của những đường bay quốc tế đường dài, qua đó buộc hạ tầng và dịch vụ kỹ thuật hàng không trong nước phải nâng cấp theo chuẩn toàn cầu.
Hạ tầng và nhân lực: hai bài toán Việt Nam buộc phải giải nếu muốn thành trung tâm khu vực
Không có hạ tầng tương xứng, mọi khẩu hiệu về "trung tâm hàng không" sẽ chỉ dừng ở danh xưng. Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc lên tổng quy mô 1.050 ha, đạt tiêu chuẩn cấp 4E theo ICAO, với công suất dự kiến 20–24 triệu khách/năm trước thềm APEC 2027 cho thấy tư duy đi trước một bước. Việc bảo đảm khả năng tiếp nhận các dòng tàu bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350 không chỉ phục vụ các hãng bay Việt, mà còn tạo tiền đề để phát triển dịch vụ kỹ thuật và bảo dưỡng cho khách hàng khu vực. Song song, định hướng hợp tác với Boeing nhấn mạnh xây dựng các chương trình đào tạo nhân lực hàng không dài hạn, đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng lớn của ngành hàng không Việt Nam và khu vực. Nếu Việt Nam bỏ qua bài toán nhân lực, mọi đầu tư về sân bay và tàu bay sẽ khó chuyển hóa thành năng lực tự chủ kỹ thuật; ngược lại, khi kết hợp hạ tầng, đội bay và đào tạo, các hãng bay nội địa có cơ hội bật lên một tầm mới.
Chiến lược kinh tế Việt Mỹ trên bầu trời: hơn cả chuyện mua bán tàu bay
Điểm đáng đánh giá cao trong tổng thể hợp tác hàng không Việt Mỹ là mục tiêu phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng và giảm phát thải, phù hợp xu hướng chung của ngành hàng không thế giới. Khi dữ liệu vận hành, an toàn bay và công nghệ số được đưa vào trung tâm hợp tác, quan hệ giữa Việt Nam và Boeing không còn là "bên bán – bên mua" mà là cùng xây một chuẩn vận hành mới cho ngành hàng không Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt và Boeing đang dùng không gian hàng không để mở rộng không gian hợp tác kinh tế và công nghệ rộng lớn hơn, góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại Việt Nam – Mỹ theo hướng cân bằng, hài hòa và bền vững. Kết luận rõ ràng là: nếu Việt Nam giữ được hướng đi hiện nay – gắn mua sắm với chuyển giao công nghệ, nâng hạ tầng với đào tạo nhân lực – thì cuộc gặp Tô Lâm – Boeing sẽ được nhớ như một bước ngoặt, nơi ngành hàng không Việt Nam chọn dấn thân vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì đứng ngoài làm khách hàng.
