Nông thôn mới Việt Nam không còn là chuyện đủ tiêu chí mà là câu chuyện chất lượng sống
Nông thôn mới Việt Nam là chương trình phát triển vùng nông thôn nhằm đồng thời hoàn thiện hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống, thúc đẩy sản xuất hiện đại, bảo vệ môi trường và phát huy vai trò chủ thể của người dân, hướng tới những miền quê bền vững, an toàn, giàu bản sắc và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong giai đoạn 2026-2030, cách làm ở Phú Thọ và An Giang cho thấy chương trình này đang chuyển từ tư duy “đạt chuẩn” sang “đáng sống”. Bộ tiêu chí xã nông thôn mới mới ở Phú Thọ gồm 10 tiêu chí với 47 nội dung, đặt yêu cầu cao hơn về hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất, môi trường, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và an ninh. Trong khi đó, An Giang xác định nông thôn mới phải gắn với đô thị hóa, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Câu hỏi không còn là đã đủ tiêu chí hay chưa, mà là người dân hưởng lợi như thế nào từ từng con đường, bóng đèn, mô hình sản xuất.
Phú Thọ: Từ những con đường bê tông đến nếp sống xanh, nâng chuẩn nông thôn mới
Ở phía Bắc, Phú Thọ lựa chọn đi lên từ hạ tầng nông thôn – nhưng không chỉ để đẹp báo cáo, mà để tạo sức bật phát triển vùng nông thôn bền vững. Theo Văn phòng Điều phối Nông thôn mới của tỉnh, năm 2026 dự kiến có 5 xã đạt chuẩn nông thôn mới theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030, gồm Hội Thịnh, Liên Châu, Nguyệt Đức, Phùng Nguyên và Tu Vũ. Nguyệt Đức là ví dụ rõ ràng: khoảng 115,1km đường trục xã, đường thôn, ngõ xóm đã được nhựa hóa, bê tông hóa, trong đó khoảng 72km có trồng cây xanh, đạt 63%, giúp đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn và tạo cảnh quan sáng – xanh – sạch – đẹp. Hệ thống điện với 42 trạm biến áp, khoảng 83km đường dây hạ thế và 120km chiếu sáng công cộng bảo đảm 100% hộ dùng điện an toàn, ổn định. Phong trào “Ngày Chủ nhật xanh” đều đặn biến bảo vệ môi trường thành thói quen chứ không phải phong trào nhất thời. Đây là kiểu hạ tầng nông thôn không chỉ nối làng, nối chợ, mà còn xây dựng nếp sống văn minh.
Hội Thịnh và những xã sau sáp nhập: hạ tầng chỉ là điều kiện, người dân mới là động lực
Xã Hội Thịnh sau sáp nhập từ ba địa phương Hội Thịnh, Duy Phiên và Thanh Vân có nền tảng khá đặc biệt: trước sáp nhập, cả ba đều đã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu. Rà soát theo bộ tiêu chí mới, xã hiện mới đạt 2/10 tiêu chí, 33/47 nội dung; 12 nội dung chưa đạt, địa bàn lại rộng trong khi cán bộ còn mỏng. Nếu chỉ nhìn vào con số, dễ kết luận là khó khăn. Nhưng chính người dân ở đây cho thấy chìa khóa là sự tham gia chủ động: chị Phan Thị Thu, thôn Đông, nói thẳng rằng muốn xây dựng nông thôn bền vững thì “người dân phải thực sự là chủ thể, không chỉ thụ hưởng thành quả”, và “xây dựng quê hương giàu đẹp không thể chỉ trông chờ vào chính quyền”. Diện mạo những tuyến đường nội đồng như thôn Chùa thay đổi sau khi mở rộng, bê tông hóa, hỗ trợ vận chuyển nông sản. Nhưng quan trọng hơn, 139/139 căn nhà tạm, dột nát đã được xây mới hoặc sửa chữa, giúp hộ nghèo, hộ khó khăn ổn định chỗ ở. Đó chính là tinh thần xây dựng nông thôn mới Việt Nam: hạ tầng tốt phải đi cùng công bằng xã hội và sự đồng lòng trong cộng đồng.
An Giang: Người dân trở thành "kiến trúc sư" của miền quê sáng đèn và kinh tế xanh
Ở cực Tây Nam, An Giang chọn một hướng phát triển vùng nông thôn nhiều tham vọng hơn: 85/85 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất 9 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại giai đoạn 2026-2030. Riêng năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu 69 xã duy trì chuẩn cũ và 13 xã đạt chuẩn theo bộ tiêu chí mới. Điều đáng kể là cách làm “từ dân mà ra”. Tại xã Bình Mỹ, từ nhu cầu thực tế, người dân tự nguyện góp kinh phí lắp đặt 2.000 cột cờ kết hợp 1.361 đèn trang trí, đèn đường, với tổng đóng góp hơn 1,233 tỷ đồng. Tuyến đường trước kia tối tăm nay sáng đèn, việc đi lại an toàn hơn, an ninh trật tự cải thiện, diện mạo khu dân cư thay đổi rõ rệt. Hội Nông dân vận động thu gom rác ở những tuyến chưa có xe rác, Hội Cựu chiến binh tổ chức dặm vá đường. Từ góp công, góp tiền đến góp sáng kiến, người dân từng bước trở thành chủ thể của chương trình xây dựng nông thôn mới. Đó không còn là những dự án hạ tầng nông thôn “từ trên xuống”, mà là các công trình cộng đồng được đồng thuận và giữ gìn.
Mỹ Hòa Hưng và bước chuyển sang nông nghiệp sinh thái, kinh tế tuần hoàn
Nếu Bình Mỹ chứng minh sức mạnh đồng thuận cộng đồng, thì xã cù lao Mỹ Hòa Hưng lại hé lộ tương lai của xây dựng nông thôn bền vững: gắn hạ tầng với mô hình sản xuất mới. Là xã nằm giữa sông Hậu với 9 ấp và hơn 27.100 nhân khẩu, Mỹ Hòa Hưng được chọn là một trong 13 xã phấn đấu đạt chuẩn theo bộ tiêu chí giai đoạn 2026-2030 trong năm 2026. Địa bàn biệt lập buộc địa phương phải vừa đầu tư giao thông, hạ tầng, vừa tổ chức sản xuất thông minh. Đến cuối tháng 8/2026, các mô hình như nuôi gà thịt theo hướng kinh tế tuần hoàn, sản xuất sơ ri hướng hữu cơ, ứng dụng hệ thống tưới bán tự động đã được xét duyệt để phục vụ xây dựng nông thôn mới. Kết hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, thương mại điện tử, du lịch nông nghiệp và “thôn thông minh”, cách làm này biến nông thôn mới thành không gian kinh tế năng động chứ không chỉ là những xã đạt chuẩn rồi đứng yên. Khi Phú Thọ đầu tư hạ tầng để nâng chất, còn An Giang dùng hạ tầng làm bệ phóng cho mô hình kinh tế xanh, cả hai đều cho thấy tương lai nông thôn mới Việt Nam là con đường hai chiều giữa chất lượng sống và sáng tạo của người dân.
