Năm lĩnh vực ưu tiên: Trục mới của hợp tác Việt Nam - Mỹ
Năm lĩnh vực hợp tác ưu tiên giữa Việt Nam và Mỹ là công nghệ cao, năng lượng sạch, chuỗi cung ứng bền vững, tài chính gắn với đổi mới sáng tạo và phát triển nhân lực chất lượng cao, tạo thành một khuôn khổ hợp tác chiến lược mới định hướng lại quan hệ kinh tế song phương trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi nhanh chóng.
Điểm đáng nói là danh sách lĩnh vực ưu tiên này không chỉ là một tuyên bố ngoại giao, mà là bản “đề bài” rất cụ thể cho doanh nghiệp hai nước. Hợp tác Việt Nam Mỹ đang dịch chuyển từ trao đổi hàng hóa sang liên kết chuỗi giá trị, đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cấp công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn bền vững nếu không muốn bị gạt khỏi cuộc chơi. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh Việt Nam cam kết hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự báo, cho thấy Nhà nước sẵn sàng chia sẻ rủi ro cải cách với khu vực tư nhân. Câu hỏi còn lại là: doanh nghiệp có dám đi nhanh cùng chính sách hay tiếp tục chờ đợi?
Công nghệ cao và năng lượng sạch: Động lực tăng trưởng mới hay phép thử năng lực cải cách?
Trong năm lĩnh vực ưu tiên, công nghệ cao và năng lượng sạch rõ ràng là hai trụ cột mang tính quyết định. Công nghệ cao ở đây không chỉ là khẩu hiệu, mà được xác định cụ thể với bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và hạ tầng số. Năng lượng sạch gắn với chuyển đổi xanh, từ các dự án điện mới đến tối ưu sử dụng năng lượng trong sản xuất. Đây là những mảng đòi hỏi vốn lớn, công nghệ phức tạp và khung pháp lý ổn định – nghĩa là chúng sẽ lập tức phơi bày điểm mạnh, điểm yếu của môi trường đầu tư Việt Nam.
Theo các phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Mỹ, hợp tác trong năng lượng sạch và công nghệ cao được xem là động lực chính cho phát triển kinh tế bền vững. Nếu Việt Nam không cải thiện tốc độ phê duyệt dự án, chất lượng hạ tầng và tính nhất quán của chính sách, lợi thế về thị trường và lao động sẽ bị bào mòn. Ngược lại, nếu tận dụng được công nghệ, vốn và kinh nghiệm quản trị của doanh nghiệp Mỹ, Việt Nam có cơ hội nhảy vọt lên những nấc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Chuỗi cung ứng bền vững: Cơ hội dài hạn nhưng không dành cho doanh nghiệp chậm chuyển đổi
Việc đưa phát triển chuỗi cung ứng bền vững vào nhóm lĩnh vực ưu tiên là một lựa chọn mang tính chiến lược. Quan hệ kinh tế Việt Nam - Mỹ đang dịch chuyển từ xuất nhập khẩu thuần túy sang kết nối doanh nghiệp, liên kết sản xuất và chuỗi cung ứng. Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất Việt Nam không còn chỉ bán hàng sang Mỹ, mà phải đủ tiêu chuẩn để trở thành mắt xích trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn Mỹ – từ công nghệ, năng lượng đến logistics.
Theo một số đánh giá tại hội nghị, đây là cơ sở để phát triển quan hệ đối tác dài hạn và gia tăng giá trị tại chỗ. Nhưng “chuỗi cung ứng bền vững” không chỉ là chuyện môi trường; nó bao gồm khả năng chống chịu, truy xuất nguồn gốc, tuân thủ chuẩn mực lao động và quản trị rủi ro. Doanh nghiệp Việt Nam nếu vẫn coi ESG là chi phí thay vì lợi thế cạnh tranh sẽ khó giữ được đơn hàng. Ngược lại, những doanh nghiệp dám đầu tư vào tiêu chuẩn, số hóa và quản trị rủi ro sẽ có cơ hội bám sâu hơn vào chuỗi cung ứng của Mỹ, thay vì chỉ là nhà gia công dễ thay thế.
Tài chính, đổi mới sáng tạo và nhân lực: Hạ tầng mềm quyết định thành bại
Nếu công nghệ cao, năng lượng sạch và chuỗi cung ứng bền vững là “hạ tầng cứng” của hợp tác Việt Nam Mỹ, thì tài chính, đổi mới sáng tạo và nhân lực chính là “hạ tầng mềm” quyết định mức độ thành công. Việc đưa tài chính, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp vào nhóm lĩnh vực ưu tiên cho thấy hai bên hiểu rằng không thể có ngành bán dẫn hay năng lượng sạch mạnh nếu hệ sinh thái vốn, pháp lý cho startup và thị trường lao động vẫn manh mún, thiếu chiều sâu.
Phát triển giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là một trong năm trụ cột hợp tác. Điều này gửi đi thông điệp rõ ràng: doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào lao động giá rẻ. Họ phải đầu tư vào đào tạo, liên kết với các chương trình hợp tác giáo dục, và chấp nhận chi phí chuyển đổi kỹ năng. Nếu không, những cơ hội trong bán dẫn, AI hay tài chính xanh sẽ rơi vào tay các đối thủ khác trong khu vực. Ngược lại, doanh nghiệp nào chủ động tham gia các chương trình hợp tác nhân lực với đối tác Mỹ sẽ có lợi thế lớn về chất lượng đội ngũ và khả năng tiếp cận công nghệ mới.
Môi trường đầu tư minh bạch: Lời hứa chính sách và bài toán niềm tin của doanh nghiệp
Cam kết của Việt Nam về một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và dễ dự báo không chỉ là điều kiện cần, mà là “điểm kiểm tra” niềm tin của nhà đầu tư Mỹ. Khi thương mại song phương tăng nhanh và sự hiện diện của các tập đoàn Mỹ trong công nghệ, logistics, năng lượng ngày càng rõ, bất kỳ sự thiếu nhất quán nào trong chính sách cũng có thể làm chậm lại làn sóng hợp tác. Ngược lại, một khung pháp lý ổn định sẽ giúp doanh nghiệp hai nước dám đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực ưu tiên.
Một phát biểu tại hội nghị nhấn mạnh rằng, cùng với sức hấp dẫn của thị trường, tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách là yếu tố được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Điều này đặt ra áp lực cải cách không nhỏ cho phía Việt Nam: từ cải thiện thủ tục hành chính, nâng chất lượng thực thi đến nâng cao tính trách nhiệm giải trình. Về phía doanh nghiệp, thông điệp cũng rõ ràng: đây không còn là giai đoạn “thăm dò”, mà là thời điểm phải chọn đứng hẳn về phía nào – hoặc nâng cấp để tham gia sâu vào các lĩnh vực ưu tiên, hoặc chấp nhận bị đẩy ra rìa trong kỷ nguyên hợp tác mới.
