Quy định mới đặt trách nhiệm rõ lên thương nhân
Hàng mua gom của cư dân biên giới là hàng nhập khẩu do thương nhân thu mua từ cư dân biên giới, được đưa vào lưu thông sau khi đáp ứng quy định về khai báo, thuế và quản lý hàng hóa. Bộ Tài chính ban hành Thông tư 154/2026/TT-BTC ngày 15/10/2026, sửa đổi quy định về thủ tục hải quan, quản lý thuế, phí và lệ phí đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trong hoạt động thương mại biên giới. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Đây không chỉ là thay đổi giấy tờ: thương nhân cần tính thời điểm mua gom, chuẩn bị hồ sơ và bố trí nơi tập kết như một chuỗi công việc gắn liền với nhau. Điểm cần nhớ là hàng chưa thể rời khu vực cửa khẩu chỉ vì đã mua xong; quyền bán hoặc vận chuyển vào nội địa phụ thuộc vào việc hoàn tất thủ tục và nghĩa vụ tài chính.
Nộp hồ sơ trong 30 ngày và đăng ký đúng nơi
Thương nhân phải nộp hồ sơ hải quan chậm nhất 30 ngày kể từ ngày mua gom hàng hóa. Vì thời hạn được tính từ ngày mua gom, việc ghi nhận ngày giao dịch và lưu chứng từ ngay từ đầu là cách thiết thực để tránh lỡ hạn. Với hàng nhập khẩu mua gom từ cư dân biên giới, thủ tục được thực hiện tương tự hàng nhập khẩu của thương nhân qua cửa khẩu biên giới thuộc diện hưởng định mức miễn thuế. Khi khai tờ khai, thương nhân ghi số tờ khai cư dân biên giới tại ô số vận đơn và đính kèm tờ khai này lên hệ thống; nếu khai giấy, phải nộp kèm bộ hồ sơ hải quan. Việc khai và đăng ký tờ khai thực hiện tại cơ quan Hải quan cửa khẩu gần nhất nơi đã mua gom hàng hóa. Chọn đúng nơi đăng ký từ đầu giúp tránh phát sinh việc điều chỉnh, bổ sung hồ sơ không cần thiết.
Tập kết tại cửa khẩu, chỉ đưa hàng đi sau khi hoàn tất
Hàng mua gom phải được tập kết đầy đủ tại kho, bãi hoặc địa điểm tập kết, kiểm tra và giám sát hải quan tập trung trong khu vực cửa khẩu. Địa điểm cần được bố trí sao cho không gây ùn tắc hàng hóa và phương tiện. Đây là yêu cầu vận hành, không nên xem là khâu phụ: thương nhân cần phối hợp trước về nơi tập kết để hàng sẵn sàng cho kiểm tra và xử lý hồ sơ. Hàng chỉ được bán hoặc vận chuyển ra khỏi khu vực cửa khẩu, địa điểm tập kết, kiểm tra sau khi hoàn thành thủ tục hải quan và nộp đủ thuế cùng các khoản thu khác nếu có. Tờ khai hải quan đã hoàn thành thủ tục là chứng từ lưu hành, vận chuyển hàng vào nội địa. Vì vậy, trước khi điều xe hoặc chốt lịch giao hàng, cần xác nhận hồ sơ đã hoàn tất và nghĩa vụ liên quan đã được thực hiện.
Có trường hợp được miễn thủ tục, nhưng phải đủ điều kiện
Quy định có ngoại lệ: thương nhân không phải thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng mua gom nếu hàng đã đáp ứng đầy đủ điều kiện về thuế, phí, lệ phí, chính sách quản lý hàng nhập khẩu và kiểm tra chất lượng. Việc xác định căn cứ vào hồ sơ, chứng từ, dữ liệu điện tử hoặc thông tin do cơ quan có thẩm quyền cung cấp theo quy định. Điều này không nên được hiểu thành miễn thủ tục theo mặc định; thương nhân cần có căn cứ chứng minh hàng đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu. Cách làm an toàn là phân loại từng lô hàng, đối chiếu chính sách áp dụng và lưu sẵn chứng từ trước khi đưa hàng đi. Từ năm 2027, quản lý tốt mốc 30 ngày, địa điểm đăng ký và điều kiện lưu thông sẽ quyết định liệu hàng có thể vào nội địa đúng kế hoạch hay không.
