Đường đến lớp được đo bằng cả những dốc núi
Giáo viên vùng cao là những người vừa dạy kiến thức, vừa bền bỉ đưa học trò vượt qua khoảng cách địa lý, thiếu thốn và nguy cơ bỏ học để giữ cánh cửa trường lớp luôn mở. Hơn 20 năm gắn bó với các điểm trường vùng cao, biên giới, cô Lò Thị Vúi vẫn nhớ những chặng đường phải đi bộ 6–7 giờ để họp chuyên môn; vào bản vận động học sinh còn vất vả hơn vì nhiều gia đình sống rải rác trên sườn núi. Cô từng nhiều lần đi hơn ba giờ tìm một học trò người Mông phải nghỉ học làm nương, cho đến khi gia đình đồng ý để em trở lại lớp. Ở Cốc Lầu, địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn và cơ sở vật chất thiếu thốn khiến việc duy trì sĩ số luôn là thử thách. Đó không phải chuyện riêng của một điểm trường, mà là thực tế của giáo dục vùng biên.
Đổi mới vẫn có thể đến tận lớp học xa xôi
Thiếu thiết bị và ở xa trung tâm không có nghĩa học sinh phải đứng ngoài những cách học mới. Tại trường Tiểu học và THCS Yên Minh, cô Đoàn Thị Phương Thảo tận dụng điều kiện sẵn có, kết hợp trí tuệ nhân tạo với Scratch, PowerPoint và Canva để làm bài giảng sinh động, khuyến khích học trò thực hành, khám phá và sáng tạo. Gần 18 năm đứng lớp, cô hiểu rằng học sinh vùng khó không thiếu tò mò hay ước mơ; các em cần người kiên trì giúp mình tin hoàn cảnh không quyết định tương lai. Cô còn hướng dẫn đội tuyển dự các sân chơi học tập: 24 học sinh đạt giải Trạng Nguyên Toàn tài chung kết quốc gia, 13 em đạt giải Trạng Nguyên Tiếng Việt cấp tỉnh. Năm 2026, cô là một trong 34 thầy cô được tuyên dương tại chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô”. Thành tích ấy cho thấy tri thức số có thể bắt đầu từ một giáo viên tâm huyết.
Người cô không chỉ đứng trên bục giảng
Với nhiều học sinh dân tộc thiểu số, thầy cô còn là người chăm sóc, lắng nghe và tìm cách để các em tiếp tục đến trường. Cô Hoàng Thị Thu Dần tốt nghiệp Sư phạm Âm nhạc năm 2006 rồi trở về Lào Cai công tác tại Trường THCS Nàn Sán. Trong 20 năm đứng lớp, cô không chỉ dạy học mà còn quan tâm bữa ăn, giấc ngủ, sức khỏe tuổi dậy thì, hướng dẫn học sinh vệ sinh cá nhân và giặt quần áo. Suốt khoảng năm năm, cô tìm nguồn hỗ trợ quần áo, sách vở, đồ dùng học tập và nhu yếu phẩm cho những em thiếu chỗ dựa. Câu chuyện của cô cũng nhắc rằng việc giữ học trò không thể chỉ trông vào một lời kêu gọi: trẻ cần được chăm sóc và gia đình cần được đồng hành. Tháng 2/2026, cô được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vì thành tích giáo dục giai đoạn 2022–2023 đến 2024–2025.
Sự tận tụy có khi phải trả giá bằng sức khỏe
Điều đáng quý ở những giáo viên tâm huyết không chỉ là số năm bám lớp, mà còn là những gì họ sẵn sàng chịu đựng để học trò được an toàn và tiếp tục học. Trên một chuyến trở về, đường trơn khiến cô Dần ngã xe và bị thương khá nặng. Tại thôn Kho Vàng, khi người dân phải sơ tán vì nguy cơ sạt lở, cô đi bộ suốt năm giờ qua đường rừng để đưa học sinh đến trường an toàn. Cô Nguyễn Thanh Hoa, người bắt đầu dạy học ở địa bàn biên giới khó khăn từ năm 2003, cũng từng băng đèo, lội suối và đến từng nhà vận động học sinh. “Học sinh không thể đến trường, thì cô giáo phải đến với các em, bằng mọi giá phải giữ chân các em lại với lớp học”, cô nhớ lại. Những hy sinh ấy không nên được xem là điều giáo viên phải gánh mãi. Nhưng chúng cho thấy vì sao đầu tư cho giáo dục vùng biên và hỗ trợ người dạy học là trách nhiệm không thể trì hoãn.
