Bốn cây đàn kể câu chuyện bảy thập kỷ
Hòa tấu bốn piano là hình thức biểu diễn trong đó các nghệ sĩ phối hợp trên bốn cây đàn để tái hiện tác phẩm giao hưởng và tạo nên một chỉnh thể âm nhạc giàu màu sắc. Trong dịp kỷ niệm 70 năm, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chọn chính hình thức này để nhìn lại truyền thống đào tạo và khơi mở đối thoại giữa các thế hệ. Chương trình “Nghệ thuật hòa tấu – Cuộc hội ngộ của những kiệt tác trên bốn cây đàn piano” dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 1.11 tại Phòng hòa nhạc lớn của Học viện, với 32 nghệ sĩ và giảng viên Khoa Piano tham gia. Đây là lựa chọn đáng giá: bốn cây đàn không chỉ tạo quy mô âm thanh khác thường mà còn gợi hình ảnh những người đi trước và tiếp nối cùng chia sẻ một sân khấu. Với khán giả yêu âm nhạc cổ điển Việt Nam, buổi diễn hứa hẹn một dịp nghe lại di sản bằng ngôn ngữ hòa tấu mới.
Kiệt tác thế giới, thử thách phối hợp
Chương trình đi qua nhiều phong cách với âm nhạc của Mozart, Glinka, Mendelssohn, Smetana và Tchaikovsky, bên cạnh trích đoạn “Toreador Song” trong “Carmen Suite” của Georges Bizet do tám nghệ sĩ trình diễn. Điểm hấp dẫn nằm ở cách chuyển những tác phẩm vốn dành cho dàn nhạc giao hưởng sang bốn piano. Không có nhiều nhạc cụ để phân chia màu âm, người chơi phải tự tổ chức bè, sắc thái và độ cân bằng để giữ được cấu trúc, sức biểu cảm của nguyên tác. Đây cũng là giới hạn khó xem nhẹ: kỹ thuật cá nhân giỏi thôi chưa đủ, bởi từng nghệ sĩ phải lắng nghe, tương tác và điều chỉnh liên tục để âm thanh không rời rạc. “Rhapsody in Blue” của George Gershwin mở thêm một nhánh đối thoại giữa jazz và truyền thống giao hưởng Mỹ, khiến hòa nhạc kiệt tác này không bị bó hẹp trong một màu sắc cổ điển duy nhất.
Tiếng nói Việt giữa những tác phẩm quốc tế
Tâm điểm mang dấu ấn trong nước là hai chương “Dance” và “Phiên chợ vùng cao” thuộc “Tổ khúc cho 4 piano” của nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc. Đây là tác phẩm duy nhất trong chương trình được sáng tác nguyên bản cho bốn piano, đưa chất liệu và nhịp điệu dân gian Việt Nam vào ngôn ngữ biểu diễn đương đại. Sự hiện diện ấy có ý nghĩa hơn một khoảng nghỉ giữa các tên tuổi quốc tế: nó đặt âm nhạc Việt vào cùng không gian nghệ thuật, không phải như phần minh họa mà như một tiếng nói sáng tạo có bản sắc riêng. Chương trình vì thế kết nối nền tảng cổ điển quốc tế với truyền thống Việt, cho thấy chất liệu dân gian có thể được làm mới mà không đánh mất cội nguồn. Bản chuyển soạn bốn piano của “Warsaw Concerto”, do Dustin Tiêu thực hiện riêng cho chương trình, cũng đáng chú ý: tác phẩm Richard Addinsell viết năm 1941 cho phim “Dangerous Moonlight” lần đầu được giới thiệu qua bản phối này.
Di sản đào tạo được tiếp nối trên sân khấu
Vai trò của Học viện không chỉ nằm ở việc đưa các tác phẩm lớn đến với công chúng. Từ những ngày đầu thiếu nhạc cụ, tài liệu và đội ngũ giảng dạy, Khoa Piano cùng Trường Âm nhạc Việt Nam, tiền thân của Học viện hiện nay, đã đặt nền móng cho đào tạo piano chuyên nghiệp trong nước. Nhà giáo Thái Thị Liên và các thế hệ giảng viên kế tiếp góp phần tạo nên mạch truyền nối ấy; thành công của NSND Đặng Thái Sơn tại Cuộc thi Piano quốc tế Chopin năm 1980 là một dấu mốc khẳng định nghệ sĩ Việt có thể bước ra sân khấu thế giới. Khi 32 nghệ sĩ, giảng viên cùng biểu diễn, mối liên kết giữa giảng dạy và thực hành nghệ thuật được thể hiện trực tiếp. Bởi vậy, kỷ niệm 70 năm không chỉ là nhìn lại lịch sử: giá trị của cột mốc nằm ở khả năng gìn giữ di sản, đồng thời tạo điều kiện để âm nhạc Việt tiếp tục phát triển và đối thoại với thế giới.
