Kế hoạch chung cần giải quyết cả kiểm soát lẫn giáo dục
Quản lý điện thoại trong trường học là cách cơ sở giáo dục đặt ra quy tắc sử dụng thiết bị thông minh, đồng thời giúp học sinh biết khai thác công nghệ an toàn, phù hợp và có trách nhiệm. Theo Nghị quyết 353/NQ-CP ngày 6 tháng 11 năm 2026, Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng, trình ban hành kế hoạch tổng thể quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội trong các cơ sở giáo dục. Đây là việc cần làm khi điện thoại ngày càng phổ biến trong học sinh: thiết bị có thể hỗ trợ học tập, nhưng cũng kéo theo rủi ro. Kế hoạch chung sẽ tạo cơ sở để các trường hành động nhất quán hơn, thay vì mỗi nơi tự đặt giới hạn khác nhau. Tuy nhiên, nếu trọng tâm chỉ là cấm đoán, chính sách sẽ bỏ lỡ mục tiêu quan trọng hơn: giúp học sinh tự biết cách dùng công nghệ.
Giới hạn có ích, nhưng không thể thay thế kỹ năng
Lý do cần quản lý là có thật. Qua điện thoại, trẻ có thể tiếp cận mạng xã hội, trò chơi trực tuyến và nội dung không phù hợp lứa tuổi; các em cũng có nguy cơ bị bắt nạt, lừa đảo hoặc lộ thông tin cá nhân trên mạng. Nhưng điện thoại không chỉ có mặt trái: nếu được sử dụng đúng cách, thiết bị có thể giúp học sinh tiếp cận tri thức, phát triển sáng tạo và thích nghi với môi trường số. Vì vậy, thu điện thoại đầu giờ rồi trả cuối buổi có thể hạn chế xao nhãng tại trường, nhưng không giải quyết được thói quen sử dụng ngoài giờ học. Nhà trường không thể theo dõi học sinh cả ngày. Quản lý điện thoại nên đặt giới hạn rõ ràng trong khuôn viên trường, còn giáo dục kỹ năng số học sinh phải giúp các em chọn nội dung phù hợp, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên mạng.
Quy định cần phù hợp với lứa tuổi và môi trường học
Một quy tắc áp dụng đồng loạt cho mọi học sinh khó đáp ứng khác biệt về độ tuổi và mức độ tự chủ. Kế hoạch được giao xây dựng cần đề xuất cách quản lý phù hợp đặc điểm từng cấp học, làm căn cứ để các cơ sở giáo dục triển khai. Ở tiểu học, trọng tâm có thể là hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn; ở bậc trung học cơ sở, tăng hướng dẫn và giám sát; còn ở trung học phổ thông, chú trọng khả năng tự quản và trách nhiệm số. Cách tiếp cận theo lứa tuổi thuyết phục hơn một lệnh cấm chung, bởi mục tiêu không chỉ là giữ điện thoại khỏi tay học sinh trong giờ học mà còn là chuẩn bị để các em tự đưa ra lựa chọn tốt. Gia đình cũng cần đồng hành: những thói quen trực tuyến hình thành ngoài trường học không thể được sửa bằng nội quy trong lớp.
Thực tế cho thấy nhu cầu phối hợp đã rõ
Quy mô các biện pháp hiện có cho thấy đây không còn là chuyện riêng của từng trường. Theo UNESCO, đến tháng 3 năm 2026, có 114 hệ thống giáo dục trên thế giới đã áp dụng lệnh cấm điện thoại trong trường học, tương đương 58% số quốc gia và vùng lãnh thổ được khảo sát. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh, hơn 500 trường hạn chế học sinh dùng điện thoại trong giờ ra chơi và tổ chức hoạt động thay thế. Những con số này không chứng minh rằng cấm là giải pháp tốt nhất; chúng cho thấy các trường đang tìm cách ứng phó và cần một khuôn khổ nhất quán. Chính phủ đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng kế hoạch, nhưng chất lượng của kế hoạch sẽ được quyết định bởi sự cân bằng: kiểm soát đủ để giảm rủi ro, giáo dục đủ để học sinh biết tự bảo vệ mình. Đó mới là cách quản lý mạng xã hội học sinh có thể tạo tác động lâu dài.
