Dạy thêm học thêm ở Thanh Hóa: Từ tự phát sang quản lý chặt chẽ
Dạy thêm học thêm ở Thanh Hóa hiện là hoạt động bổ trợ ngoài chương trình chính khóa, bao gồm lớp ôn tập, bồi dưỡng và tăng cường kiến thức, được tổ chức trong hoặc ngoài nhà trường với mục tiêu hỗ trợ học sinh yếu, phát hiện và phát triển học sinh giỏi, đồng thời tạo thêm thu nhập cho giáo viên trong khuôn khổ các quy định quản lý của ngành giáo dục tại địa phương. Việc siết chặt quản lý lần này không chỉ là một văn bản hành chính, mà là nỗ lực rõ ràng nhằm chấm dứt tình trạng học thêm “tự phát”, thiếu minh bạch, kéo dài nhiều năm. Thực tế, phụ huynh đã quá quen với việc con học thêm như một “mặc định” chứ không phải nhu cầu tự nguyện, còn giáo viên thì coi đó là nguồn thu thường xuyên. Chính vì vậy, định hướng mới của tỉnh là thay đổi tư duy: học thêm phải trở thành lựa chọn có kiểm soát, chứ không phải nghĩa vụ ngầm.
Quy định dạy thêm mới: Giới hạn rõ đối tượng, thời lượng và trách nhiệm
Điểm thay đổi mạnh nhất trong quy định dạy thêm ở Thanh Hóa là việc nhấn mạnh dạy thêm học thêm phải dựa trên nhu cầu, sự tự nguyện của học sinh và sự đồng ý của cha mẹ, nghiêm cấm mọi hình thức ép buộc học thêm. Không tổ chức dạy thêm với học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể dục thể thao và kỹ năng sống. Đây là bước cắt giảm rõ nạn “nhồi nhét” từ cấp nhỏ nhất. Với dạy thêm trong nhà trường, nhà trường không được thu tiền và chỉ được tổ chức cho ba nhóm: học sinh chưa đạt, học sinh giỏi và học sinh cuối cấp ôn thi tuyển sinh, tốt nghiệp. Quy định lớp không quá 45 học sinh, không xếp xen với thời khóa biểu chính khóa, không dạy trước chương trình, mỗi môn tối đa 2 tiết/tuần trừ khi được Giám đốc Sở chấp thuận. Cách thiết kế này cho thấy tham vọng kiểm soát cả nội dung, thời lượng và nhịp sinh hoạt học tập của học sinh.
Tiền dạy thêm giáo viên: Rà soát nợ cũ, chuẩn hóa chi trả
Song song với việc siết quản lý dạy thêm, Thanh Hóa buộc phải đối mặt với câu chuyện tiền dạy thêm giáo viên còn tồn đọng nhiều năm. Ngày 3.10, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa yêu cầu UBND các xã, phường và các cơ sở giáo dục công lập rà soát việc thực hiện chế độ trả tiền lương dạy thêm giờ năm học 2025-2026 và các năm học trước. Động thái này rõ ràng xuất phát từ phản ánh của nhiều giáo viên về việc thanh toán tiền dạy thêm giờ chậm trễ, kéo dài qua nhiều năm dù đã nhiều lần kiến nghị nhưng vẫn chưa nhận được tiền. Các đơn vị phải thống kê số giáo viên dạy thêm giờ, số tiết phát sinh, số tiền đã thanh toán và số tiền còn phải trả, giải trình nguyên nhân chậm thanh toán, đồng thời đề xuất phương án và nhu cầu kinh phí để xử lý, thanh toán dứt điểm các khoản tồn. Nếu làm nghiêm, đây vừa là động thái sửa sai, vừa là lời nhắc: dạy thêm giờ là quyền lợi hợp pháp, không thể bị “quên lãng” bởi thiếu kinh phí hay quản lý yếu.
Minh bạch để chống lạm dụng: Gánh nặng và cơ hội cho phụ huynh, giáo viên
Các quy định dạy thêm mới không chỉ siết trong trường mà còn chấn chỉnh mạnh khu vực dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền. Tổ chức, cá nhân muốn mở lớp phải đăng ký kinh doanh và công khai môn học, thời lượng, địa điểm, thời khóa biểu, danh sách người dạy, học sinh và mức thu. Giáo viên tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo hiệu trưởng về môn, thời gian, hình thức, địa điểm và mối quan hệ với chủ cơ sở, và cập nhật khi có thay đổi. Sở yêu cầu người đứng đầu cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm phát hiện, chấn chỉnh dạy thêm trá hình hoặc "né" quy định. Đồng thời, khi xác định số tiết dạy thêm giờ để chi trả, các đơn vị phải căn cứ kế hoạch giáo dục, định mức tiết dạy và số giáo viên thực tế, tránh trùng lặp hoặc tính vào tiết không được thanh toán. Cách tiếp cận này có thể làm phụ huynh bớt phụ thuộc vào học thêm, nhưng cũng đặt giáo viên vào thế phải cân đối lại thu nhập và thời gian, thay vì mở lớp tràn lan.
Kết luận: Muốn siết dạy thêm, phải trả đủ và quản lý thẳng thắn
Nhìn tổng thể, Thanh Hóa đang dùng hai mũi giáp công để chấn chỉnh dạy thêm học thêm: siết quy định dạy thêm và xử lý tiền dạy thêm giáo viên còn tồn. Một mặt, tỉnh đặt ra ranh giới rõ ràng về đối tượng, sĩ số, thời lượng và trách nhiệm, cùng với kênh tiếp nhận phản ánh về lạm thu, dạy thêm sai quy định. Mặt khác, tỉnh buộc các đơn vị phải nhìn lại toàn bộ chế độ dạy thêm giờ, thống kê khoản nợ cũ, đề xuất kinh phí và kế hoạch thanh toán dứt điểm, đồng thời tính toán nhu cầu dạy thêm giờ cho năm học 2026-2027 trên cơ sở quy mô trường, lớp và số giáo viên. Nếu các bước này được thực hiện nghiêm túc, dạy thêm có cơ hội trở về đúng vai trò hỗ trợ, không còn là gánh nặng mù mờ cho phụ huynh và là nguồn thu bấp bênh cho giáo viên. Vấn đề không nằm ở việc dạy thêm có hay không, mà ở cách quản lý thẳng thắn, minh bạch và tôn trọng quyền lợi của cả học sinh lẫn nhà giáo.
