Một tổ hợp nguồn điện đang dần thành hình
Trung tâm Điện lực Quảng Trạch là tổ hợp nguồn điện do Tập đoàn Điện lực Việt Nam làm chủ đầu tư, gồm hạ tầng dùng chung và các nhà máy nhiệt điện được quy hoạch nối tiếp tại xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị. Quy mô hiện tại khoảng 4.500 MW khiến nơi đây trở thành một trong những trung tâm nguồn điện lớn của miền Trung. Ngày 3/11, đoàn công tác của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cùng các phóng viên thường trú đã khảo sát thực tế tại công trình.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số công suất điện Quảng Trạch, mà ở chỗ các hạng mục thiết yếu đã chuyển từ bản quy hoạch sang hiện trường. Hạ tầng dùng chung gồm giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, cảng nhập than và đê chắn sóng đã hoàn thành, sẵn sàng phục vụ các nhà máy. Cảng có thể tiếp nhận tàu trọng tải đến 100.000 tấn. Đây là nền móng quan trọng: nếu hạ tầng không theo kịp, công suất lớn trên giấy khó chuyển thành nguồn điện thực tế.
Từ tổ máy chạy thử đến các dự án LNG
Quảng Trạch I là mắt xích gần vận hành nhất. Nhà máy có hai tổ máy, mỗi tổ 701,5 MW, tổng công suất 1.403 MW; cả hai đã hòa đồng bộ vào hệ thống điện quốc gia và đang chạy thử, hiệu chỉnh thiết bị. Nhà máy đã phát lên lưới hơn 703 triệu kWh và được đặt mục tiêu vận hành thương mại trong năm 2026. Đây là bước chuyển có ý nghĩa: trung tâm không còn chỉ là công trường xây dựng mà đã bắt đầu đóng góp điện cho hệ thống.
Hai dự án LNG mở rộng quy mô và thay đổi cơ cấu nguồn. Quảng Trạch II, công suất thiết kế 1.612,8 MW, khởi công ngày 20/10/2026; hai tổ máy dự kiến lần lượt vận hành thương mại vào tháng 2 và tháng 4/2030. Quảng Trạch III dự kiến đạt khoảng 1.500 MW, đang trong quá trình lựa chọn nhà thầu EPC và hướng tới vận hành trong quý I/2031. Lộ trình từ than công nghệ siêu tới hạn sang LNG cho thấy tổ hợp được xây dựng theo nhiều giai đoạn, chứ không phải một nguồn điện duy nhất.
Bổ sung điện cho miền Trung, nhưng cần nhìn cả khả năng điều độ
Khi cả ba nhà máy hoạt động, sản lượng ước tính khoảng 29,4 tỷ kWh mỗi năm, theo tính toán với thời gian vận hành quy đổi bình quân 6.500 giờ. Quảng Trạch I được định vị là nguồn nền công suất lớn; các nhà máy LNG vừa bổ sung sản lượng, vừa có khả năng điều chỉnh linh hoạt để hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo. Đây là lý do tổ hợp có thể trở thành nguồn điện miền Trung đáng kể: giá trị của nó không chỉ là lượng điện phát ra, mà còn là khả năng phối hợp với những nguồn biến động.
Lợi ích dự kiến chạm đến nhu cầu điện cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt, đồng thời góp phần nâng độ tin cậy cung cấp điện. Nhưng quy mô lớn cũng đòi hỏi quản lý môi trường và vận hành nghiêm túc. Riêng Quảng Trạch I dự kiến phát sinh khoảng 200.000 tấn tro, xỉ mỗi năm; chủ đầu tư cho biết chất thải sẽ được kiểm soát, thu gom và hướng tới tiêu thụ làm vật liệu xây dựng. Nhà máy dự kiến có khoảng 500 lao động khi hoạt động, với định hướng ưu tiên nhân lực địa phương.
Mốc 6.000 MW còn phụ thuộc quy hoạch
Mức 4.500 MW hiện nay đã là quy mô đáng kể, nhưng không nên xem con số trên 6.000 MW như công suất chắc chắn. EVN đang phối hợp với tỉnh Quảng Trị và các cơ quan liên quan nghiên cứu đề xuất bổ sung Nhà máy Quảng Trạch IV vào quy hoạch; nếu được thông qua, tổng công suất toàn trung tâm có thể vượt 6.000 MW. Vì vậy, bước tiếp theo không chỉ là xây thêm nhà máy: tiến độ các dự án đang triển khai, khả năng đưa nguồn điện lên lưới và việc đáp ứng yêu cầu môi trường đều sẽ quyết định giá trị thực tế của tổ hợp.
Nhìn tổng thể, Trung tâm Điện lực Quảng Trạch đang chuyển dần từ kế hoạch thành các hạng mục vận hành được và những dự án có lịch trình cụ thể. Nếu hoàn thành đúng tiến độ, tổ hợp sẽ bổ sung một lượng điện lớn cho miền Trung và tăng độ linh hoạt của hệ thống. Nhưng thước đo cuối cùng không phải công suất quy hoạch, mà là điện được phát ổn định, an toàn và có trách nhiệm với cộng đồng.
